Xuất huyết dạ dày là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý nhanh chóng

Xuất huyết dạ dày là tình trạng cấp cứu nội – ngoại khoa cần được chẩn đoán và xử lý sớm. Bệnh lý xảy ra do rất nhiều nguyên nhân khác nhau như lạm dụng thuốc, rối loạn cơ chế cầm máu, viêm loét dạ dày – tá tràng,…Nếu không được chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến nhiều nguy hiểm tính mạng.

Có thể bạn quan tâm

Xuất huyết dạ dày là gì?

Xuất huyết dạ dày là thuật ngữ y tế đề cập đến tình trạng máu chảy ra khỏi lòng mạch của dạ dày (chủ yếu là vùng hang vị) với biểu hiện điển hình là đại tiện ra máu hoặc nôn ra máu (bã nôn có máu tươi hoặc màu cà phê). Đây là một dạng cấp cứu nội hoặc ngoại khoa thường gặp cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

Hình ảnh mô phỏng xuất huyết dạ dày
Hình ảnh mô phỏng xuất huyết dạ dày

Xuất huyết dạ dày thường là biến chứng của nhiều bệnh lý hoặc cũng có thể là hệ quả do sử dụng thuốc hoặc lạm dụng rượu bia. Mức độ xuất huyết có thể từ nhẹ đến nặng tùy vào từng trường hợp cụ thể. Những trường hợp chảy máu nhiều có thể dẫn đến tụt huyết áp, sốc và tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây xuất huyết dạ dày

Một số nguyên nhân gây xuất huyết dạ dày thường gặp, bao gồm:

Nguyên nhân gây nn bệnh xuất huyết dạ dày
Nguyên nhân gây nn bệnh xuất huyết dạ dày

Ngoài những nguyên nhân kể trên, chảy máu dạ dày là biến chứng của một số bệnh lý:

  • Trào ngược dạ dày thực quản
  • Viêm dạ dày
  • Viêm loét dạ dày, tá tràng
  • Bệnh lý viêm túi thừa
  • Bệnh viêm ruột
  • Viêm đại tràng
  • Bệnh trĩ
  • Viêm ruột thừa
  • Do các khối u lành tính: Trong một số trường hợp, dạ dày của bạn hình thành các khối u lành tính và tạo gánh nặng cho lớp niêm mạc, những cử động ma sát nhẹ cũng có thể gây ra chảy máu dạ dày. Tình trạng diễn biến lâu dài có thể gây tổn thương nặng nề.
  • Hội chứng Mallory Weiss:  Đây là hội chứng đặc biệt hiếm gặp khiến người bệnh nôn nhiều, đặc biệt là khi có tác dụng của bia rượu. Những tổn thương ở dạ dày có thể tiến triển nghiêm trọng khi nôn và làm cho dạ dày của bạn bị chảy máu.

Bên cạnh nguyên nhân gây chảy máu bao tử, người bệnh nên nắm rõ những biểu hiện bệnh lý. Từ đó nhận biết sớm bệnh và kịp thời điều trị.

Dấu hiệu nhận biết xuất huyết dạ dày

Người bệnh có thể nhận biết thông qua những biểu hiện cụ thể sau:

  • Thay đổi sắc tố da: Do hoạt động của dạ dày yếu, không thể chuyển hóa các chất dinh dưỡng nên khả năng hấp thu dưỡng chất của cơ thể cũng bị giảm sút, từ đó gây ra mệt mỏi, lâu ngày cơ thể bị suy nhược, sắc mặt nhợt nhạt.
  • Đau vùng thượng vị dạ dày: Tình trạng đau vùng thượng vì thường xảy ra ở khu vực trên rốn, dưới xương ức và lan rộng khắp vùng bụng. Người bệnh có thể cảm nhận cơn đau dữ dội, vã hồi hôi và bụng căng cứng.
  • Buồn nôn và nôn ra máu
  • Đi ngoài ra máu: phân có màu đen như màu bã cà phê. Chất phân sền sệt và có mùi hôi thối rất khó chịu.
  • Choáng váng, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, cơ thể ướt mồ hôi, huyết áp tụt nhanh…
Nôn ra máu là triệu chứng điển hình của xuất huyết tiêu hóa
Nôn ra máu là triệu chứng điển hình của xuất huyết tiêu hóa

Xuất huyết dạ dày có nguy hiểm không? Có chữa được không?

Xuất huyết dạ dày là biến chứng cấp tính vô cùng nguy hiểm đặc trưng ở những bệnh lý liên quan đến dạ dày. Trong giai đoạn đầu của bệnh, bạn sẽ không nhận thấy những biểu hiện rõ của tổn thương. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài đến vài năm, đến khi có triệu chứng thì bệnh đã tiến triển đến giai đoạn cấp tính.

Khi tình trạng chảy máu dạ dày trở nặng, người bệnh sẽ nhận thấy cơ thể rã rời, hoa mắt, chóng mặt, chân tay lạnh ngắt và các mạch yếu dần đi. Trong trường hợp nguy cấp này, xuất huyết dạ dày sẽ đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu sớm.

Mức độ nguy hiểm của triệu chứng được chia làm hai cấp:

  • Xuất huyết nhẹ: Diễn biến nhanh chóng và không có biểu hiện suy nhược nghiêm trọng. Có thể gây nên tình trạng thiếu máu tạm thời, cơ thể mệt mỏi, tinh thần không tỉnh táo.
  • Xuất huyết nặng: Người bệnh mất tỉnh táo, có dấu hiệu suy nhược nghiêm trọng, suy tim, mạch nhỏ, không ổn định, không thể cử động và tức ngực khó thở. Chỉ số huyết áp cũng như mạc đập tụt giảm nhanh chóng.

Xuất huyết dạ dày có thể tiến triển nhanh chóng và gây ra nhiều biến chứng, do đó bệnh nhân cần được đưa đi nhập viện càng sớm càng tốt để kiểm tra tình hình và tiến hành cầm máu. Người bệnh không nên tiến hành điều trị tại nhà bằng bất kỳ phương pháp nào vì sơ hở có thể gây mất máu dẫn đến tử vong.

Chẩn đoán xuất huyết dạ dày bằng cách nào?

Để biết được chính xác tình trạng bệnh thì bác sĩ sẽ tiến hành hàng loạt kiểm tra như:

  • Xét nghiệm phân và nước tiểu
  • Nội soi dạ dày để quan sát thành dạ dày và vị trí bị chảy máu
  • Chụp X-quang: để quan sát tình trạng bên trong của niêm mạc dạ dày
  • Xét nghiệm máu để xác định các chỉ số máu để biết được mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Nội soi dạ dày chẩn đoán mức độ bệnh lý
Nội soi dạ dày chẩn đoán mức độ bệnh lý

Cách sơ cứu người bệnh bị xuất huyết dạ dày

Hầu hết những người bệnh bị xuất huyết dạ dày đều không có đủ nhận thức để xử lý nên người thân, và những người gần bệnh nhân nhất cần sơ cứu người bệnh duy trì chỉ số sinh tồn trong thời gian đợi cấp cứu. Khi phát hiện bản thân bị xuất huyết dạ dày, bệnh nhân cần được cầm máu, sau đó đến bệnh viện kiểm tra và chẩn đoán.

Cách xử lý khi xuất huyết dạ dày cho người bệnh tiến hành tại chỗ theo hướng dẫn sau:

  • Người bị xuất huyết dạ dày cần được đặt trong tư thế nằm yên trên giường, không nên đi lại sẽ gây xuất huyết vết thương nghiêm trọng hơn. Để bệnh nhân nằm trong khu vực thoáng đãng, gác cái gối để nâng phần thân dưới cao hơn. Đối với bệnh nhân có dấu hiệu hạ huyết áp, nên đắp thêm chăn để làm ấm cơ thể.
  • Sử dụng nước muối loãng để cầm máu theo tỷ lệ 8g muối với 100 ml nước ấm rồi cho bệnh nhân uống.  Mục đích của bước thực hiện này là cung cấp nước và bổ sung chất điện phân nếu bệnh nhân có triệu chứng xuất huyết bao tử ra máu và bị tiêu chảy.
  • Nếu như không có nước muối, gia đình có thể cầm máu bằng một số thực phẩm như rễ cỏ tranh, ngó sen…
Đặt người bệnh nằm một chỗ, tránh chảy máu ồ ạt
Đặt người bệnh nằm một chỗ, tránh chảy máu ồ ạt

Sau khi thực hiện các bước sơ cấp trên, nên đưa bệnh nhân đến ngay các cơ sở y tế để được hỗ trợ từ các bác sĩ chuyên khoa.

Phác đồ điều trị xuất huyết dạ dày

Hiện nay có 2 phương pháp điều trị bệnh xuất huyết dạ dày phổ biến là phẫu thuật và điều trị hồi sức. Mỗi phương pháp có những ưu nhược điểm riêng, người bệnh nên hiểu rõ về từng giải pháp để điều trị đúng.

1/ Điều trị vùng xuất huyết dạ dày

Điều trị xuất huyết dạ dày bắt đầu từ tìm hiểu và đối phó với căn nguyên của bệnh. Phác đồ điều trị xuất huyết dạ dày dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo. Bệnh nhân cần được kiểm tra với bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng. Cụ thể quy trình điều trị bệnh chủ yếu gồm những bước sau:

  • Bệnh nhân được hỗ trợ thở oxy từ 30-50 phút tuỳ vào tình trạng xuất huyết. Sau đó bù một lượng hồng cầu vừa đủ để phòng tránh kiệt sức do mất máu. Kết hợp bù dung dịch Natri Clorua nồng độ 0.9% theo liều lượng phụ thuộc vào lượng máu bị mất.
  • Kiểm tra mức độ bệnh: Thông qua một số biểu hiện trên cơ thể và hình ảnh siêu âm nhằm xác định triệu chứng bệnh đang tiến triển ở mức độ nào.
  • Xác định vị trí xuất huyết và nội soi cấp cứu, tiêm một mũi PPI 2 lần mỗi ngày để nâng độ PH trong dạ dày.
  • Bác sĩ sẽ áp dụng phương pháp nhiệt đông, chích xơ, kết hợp buộc thắt tĩnh mạch, chèn bóng kiểm soát vùng xuất huyết.
  • Để phòng tránh các biến chứng hạ huyết áp, thủng dạ dày, rối loạn tuần hoàn… thì khi nội soi, bệnh nhân sẽ được tiêm liều thuốc PPI hoặc Ranitidin 50mg vào vùng tĩnh mạch.
Bổ sung máu kịp thời bảo vệ tính mạng người bệnh
Bổ sung máu kịp thời bảo vệ tính mạng người bệnh

2/ Phẫu thuật

Phương pháp điều trị ngoại khoa được chỉ định cho một số trường hợp viêm loét dạ dày, thủng dạ dày gây xuất huyết đặc biệt nghiêm trọng. Điều trị phẫu thuật chủ yếu hướng đến nhóm đối tượng đã qua điều trị bảo tồn nhưng không đạt được kết quả như kỳ vọng. Trong đó mục đích chính của phẫu thuật dạ dày là cầm máu và bảo toàn tính mạng cho bệnh nhân.

Phẫu thuật xuất huyết tiêu hóa áp dụng với bệnh nhân nặng
Phẫu thuật xuất huyết tiêu hóa áp dụng với bệnh nhân nặng

Tùy thuộc vào vị trí và diện tích của vùng niêm mạc bị tổn thương mà bác sĩ điều trị có thể cắt bỏ một phần hoặc toàn phần dạ dày của người bệnh. Thời gian theo dõi và hồi sức sau khi phẫu thuật được chỉ định cụ thể từ bác sĩ điều trị. Tuy nhiên do phẫu thuật dạ dày là phẫu thuật mở nên người bệnh cần nằm viện ít nhất 2 tuần cho đến khi cơ thể phục hồi hoàn toàn.

Phòng ngừa xuất huyết dạ dày bằng cách nào?

Xuất huyết dạ dày có thể tái phát ngay cả sau khi điều trị. Vì vậy, bệnh nhân cần chủ động thực hiện một số biện pháp phòng ngừa như:

  • Điều trị bệnh lý nguyên nhân, chủ yếu là viêm loét dạ dày tá tràng, hội chứng Zollinger-Ellison, polyp hoặc ung thư dạ dày,…
  • Không sử dụng rượu bia và hút thuốc lá. Cồn, asen, nicotin và một số chất độc hại khác trong khói thuốc và các loại đồ uống này có thể gây loét niêm mạc nặng dẫn đến vỡ lòng mạch và chảy máu.
  • Kiểm soát stress, giữ tâm lý lạc quan, vui vẻ và tránh kích động tâm lý quá mức.
  • Người bị các vấn đề về dạ dày và tá tràng nên bổ sung các nhóm thực phẩm lành mạnh như sữa chua, rau xanh, ngũ cốc, cá, trái cây,… Tránh dùng thức ăn chứa nhiều axit, gia vị cay nóng, dầu mỡ, thức ăn khô cứng và chứa nhiều chất bảo quản.
  • Không tự ý sử dụng corticoid và thuốc kháng viêm không steroid (NSAID). Các loại thuốc này làm giảm tổng hợp prostaglandin – chất bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa và làm tăng nguy cơ loét, xuất huyết dạ dày – tá tràng.
  • Cần uống nhiều nước khi sử dụng thuốc để hạn chế nguy cơ viêm – loét đường tiêu hóa.
  • Sử dụng thuốc chống đông theo hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời nên thông báo với bác sĩ tiền sử xuất huyết tiêu hóa để được hiệu chỉnh liều lượng hoặc thay thế bằng loại thuốc khác.
  • Luôn giữ cho tinh thần thoải mái, tránh tình trạng căng thẳng thần kinh kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và kết quả điều trị bệnh.
  • Dành ít nhất 30 phút mỗi ngày để vận động cơ thể và luyện tập thể dục thể thao, thói quen này sẽ có tác dụng rất tích cực đến quá trình điều trị viêm hang vị, đồng thời giúp tăng cường sức khỏe và hạn chế nguy cơ mắc bệnh.
Tập luyện nâng cao sức khỏe, phòng tránh bệnh tái phát
Tập luyện nâng cao sức khỏe, phòng tránh bệnh tái phát

Xuất huyết dạ dày nên ăn gì? Kiêng gì?

Người bệnh nên thiết lập thực đơn ăn uống khoa học và thói quen sinh hoạt lành mạnh. Từ nâng cao hiệu quả điều trị và phòng bệnh tái phát.

1/ Thực phẩm tốt cho tiêu hóa

Nhóm thực phẩm bệnh nhân xuất huyết dạ dày cần bổ sung phải giúp giảm tiết acid dịch vị, cung cấp đủ chất dinh dưỡng và bảo vệ tốt niêm mạc dạ dày.

  • Thực phẩm giàu tinh bột: Gạo tẻ, khoai tây, bánh ngọt, khoai lang…
  • Thực phẩm nhiều đạm: Thịt nạc, cá, sữa đậu nành…
  • Nhóm chất béo: Dầu đậu nành, dầu hướng dương, vừng…
  • Thực phẩm giàu vitamin: Các loại trái cây như quả bơ, táo, đu đủ chín…
  • Nhóm chất xơ tự nhiên: Một số loại rau củ như bắp cải, đậu bắp, cải xanh…
Bổ sung nhiều chất xơ từ rau xanh tốt cho sức khỏe
Bổ sung nhiều chất xơ từ rau xanh tốt cho sức khỏe

2/ Những thực phẩm người bệnh dạ dày nên tránh xa

Bên cạnh việc bổ sung thực phẩm tốt cho bao tử thì bệnh nhân cũng nên chú ý đến những nhóm đồ ăn, thức uống khiến tình trạng bệnh trở nên xấu hơn như:

  • Thực phẩm chế biến sẵn: Xúc xích, lạp xưởng, đồ ăn nhanh…
  • Thực phẩm nhiều dầu mỡ: Đồ rán, chiên xào, khoai tây chiên…
  • Thịt màu đỏ: Thịt bò, thịt lợn…
  • Thực phẩm cay nóng: Ớt, tiêu, mù tạt…
  • Thực phẩm nhiều acid: Các loại hoa quả nhiều vitamin C (bưởi, cam, dâu tây…) hoặc đồ ăn quá cứng, có gân sụn.
  • Chất kích thích: Rượu bia, thuốc lá, cafe, trà đặc…

Những thông tin trong bài viết đã trình bày rõ về các dấu hiệu nhận biết và cách xử lý nhanh bệnh xuất huyết dạ dày. Hy vọng sẽ giúp ích cho bạn đọc trong quá trình điều trị bệnh. Chúc bạn sớm tìm được liệu trình phù hợp nhất và nhanh chóng khỏi bệnh.

Nếu còn bất cứ khó khăn gì trong vấn đề xác định bệnh lý xuất huyết dạ dày, hãy để lại ngay câu hỏi dưới bài viết, dược sĩ của Metaherb sẽ giải đáp nhanh chóng.

Hỏi đáp cùng chuyên gia dạ dày

Hoàng Vân
Chuyên khoa

Dạ dày, Tiểu đường, Gout, Sinh lý

Nơi công tác

Phòng tư vấn và chăm sóc bệnh nhân Metaherb

Nếu có một trong các biểu hiện sau cần tư vấn tôi sẽ hỗ trợ miễn phí

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?