Xương bồ và 22 bài thuốc “thần kỳ” chữa dạ dày, tiết niệu, da liễu, an thần,…hiệu quả bất ngờ!

Xương bồ là thân rễ phơi/ sấy khô của cây Thạch xương bồ hoặc cây Thủy xương bồ. Vị thuốc này có tác dụng hòa vị, ninh thần, hóa thấp, khai khiếu, trục đờm và tuyên khí. Hãy theo dõi bài viết để biết chi tiết các bài thuốc điều trị bệnh hiệu quả từ vị dược liệu này.

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm dược liệu xương bồ

Dược liệu xương bồ là thân rễ đã sấy/ phơi khô của cây Thạch xương bồ – Acorus gramineus hoặc cây Thủy xương bồ – Acorus calamus. Loại cây này có nhiều công dụng điều trị bệnh khác nhau. Hãy theo dõi bài viết để biết chi tiết về cách sử dụng cây thuốc này.

Mô tả cây xương bồ

Thạch xương bồ là cây thân cỏ, sống dai, thân rễ mọc bò ngang, nhiều đốt và phân nhánh. Lá mọc ốp vào nhau, có bẹ, phiến lá có hình dải hẹp. Hoa mọc thành cụm, quả mọng, có màu đỏ nhạt khi chín. Lá và thân rễ có mùi thơm đặc biệt.

Thủy xương bồ (bồ bồ) cũng là cây thân cỏ nhưng cao hơn, chiều cao từ 40 – 60cm. Thân rễ phân nhánh nhiều, có nhiều rễ con và được phân nhiều đốt. Lá hình dải hẹp giống thạch xương bồ, rộng từ 1 – 3cm, dài 50 – 150cm. Cây ra hoa vào tháng 5 – 7 và sai quả vào tháng 6 – 8.

Vị thuốc được lấy từ rễ cây thủy xương bồ và thạch xương bồ
Vị thuốc được lấy từ rễ cây thủy xương bồ và thạch xương bồ

Phân bố, thu hái và chế biến

Xương bồ mọc nhiều ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung nước ta. Thu hái quanh năm nhưng thời điểm thu hái thích hợp nhất là vào tháng 8 – 9. Sau khi hái rễ về, đem cắt bỏ rễ con và lá, sau đó rửa sạch đất cát và phơi khô. Dược liệu dễ ẩm mốc nên cần tránh nhiệt độ và độ ẩm cao.

Tác dụng dược lý của xương bồ

Xương bồ chứa 0.5 – 0.8% tinh dầu (phenol, axit béo và 86% asaron) và khoảng 1.5 – 3.5% (asaron, asarylandehyt, tannin, acorin).

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Xương bồ giúp phân tiết dịch tiêu hóa và ngăn chặn quá trình lên men không bình thường trong dạ dày và ruột. Bên cạnh đó, dược liệu còn có tác dụng làm giảm căng thẳng của cơ trơn ruột.
  • Thạch xương bồ và thủy xương bồ đều có tác dụng sát trùng và ức chế một số vi khuẩn gây bệnh ngoài da.
  • Thuốc sắc từ dược liệu có tác dụng an thần, gây ngủ và chống co giật.
  • Dầu bay hơi từ xương bồ có tác dụng làm giảm kích thích của Ephedrine đối với hệ thần kinh trung ương. Ngoài ra thuốc sắc còn có tác dụng kéo dài hoạt động của thuốc Barbiturate.
  • Tinh dầu từ dược liệu có tác dụng hạ thân nhiệt đối với chuột trắng thực nghiệm.
  • Thực nghiệm trên chuột cho thấy, dùng thuốc ở liều lượng lớn có thể dẫn đến co giật và chết.
Xương bồ có nhiều tác dụng điều trị bệnh khác nhau
Xương bồ có nhiều tác dụng điều trị bệnh khác nhau

Tác dụng của xương bồ theo Đông Y:

  • Công dụng: Hóa thấp, hòa vị, ninh thần, khai khiếu, tẩy uế, trục đờm, tuyên khí.
  • Chủ trị: Suy nhược thần kinh, phong tê thấp, tiêu hóa kém, trẻ con bị nóng sốt, ăn không ngon, hồi hộp, khó thở, điếc tai, ù tai, đau đầu,…

Xương bồ được sử dụng ở dạng hoàn tán, thuốc sắc hoặc dùng đắp ngoài. Liều dùng 5 – 10g/ ngày (khô), nếu dùng tươi thì gấp đôi liều lượng. Hiện nay trên thị trường còn có một số chế phẩm chứa xương bồ ở dạng thuốc viên, cao lỏng và siro.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc xương bồ

Vị thuốc xương bồ được sử dụng để chữa chứng đau dạ dày, mất ngủ, thận hư yếu, ho lâu ngày không khỏi.

Bài thuốc giảm đau thượng vị do bệnh lý dạ dày

  • Chuẩn bị: Chế hương phụ 12g, mộc hương và thạch xương bồ mỗi vị 6g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 lần.

Chữa đau dạ dày cấp tính

  • Chuẩn bị: Thạch xương bồ 6g, củ riềng (chế với đại hoàng) 6g, mộc hương 6g, vỏ quýt khô 6g, đinh hương 4g, sơn tra 15g, thanh bì 6g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, chia thành 3 lần uống trong ngày.
Xương bồ giảm cơn đau dạ dày hiệu quả
Xương bồ giảm cơn đau dạ dày hiệu quả

Đánh giá về hiệu quả điều trị của vị thuốc, chuyên gia Minh Thùy cho biết: “Tinh dầu trong cây xương bồ có tác dụng thúc đẩy hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, giảm co bóp dạ dày, hạn chế đau thượng vị. Bên cạnh đó, hoạt chất của vị thuốc cũng giúp cải thiện tình trạng khó tiêu và buồn nôn. Tuy nhiên, về hiệu quả điều trị lâu dài, xương bồ khó chữa dứt điểm đau dạ dày. Đối với người bệnh mãn tính cần áp dụng phương pháp khác”.

Trị chứng lỵ cấm khẩu

  • Chuẩn bị: Đông qua nhân 15g, cuống lá sen (hà diệp đế), trần mễ, phục linh và trần bì mỗi vị 12g, thạch xương bồ 6g, nhân sâm 2g, đơn sâm 12g, thạch liên tử 12g, xuyên hoàng liên 5g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

Hạ sốt do đàm mê tâm khiếu

  • Bài thuốc 1: Hoàng cầm, xương bồ, hậu phác và tô diệp mỗi vị 6g, tỳ bà diệp, phán bán hạ, trúc nhự mỗi vị 10g, hoàng liên 3g, lô căn 15g. Đem các vị sắc lấy nước uống.
  • Bài thuốc 2: Uất kim 5g, liên kiều 10g, thạch xương bồ tươi 3g, sơn chi (sao) 6g, hoạt thạch 12g, cúc hoa 5g, ngọc xu đơn (bột thành phẩm) 1.5g, gừng tươi (giã lấy nước) 6 giọt, trúc lịch 10g, ngưu bàng tử 10g, đơn bì 6g, trúc diệp 10g. Để ngọc xu đơn riêng, đem các vị khác sắc lấy nước và hòa với ngọc xu đơn uống.

Cải thiện trí lực phát triển kém

  • Chuẩn bị: Nhân sâm, bổ cốt khí, viễn chí, đậu khấu, thạch xương bồ và sữa bột cacao.
  • Thực hiện: Chế thành bánh cho trẻ em, dùng 10 – 15g/ 2 lần/ ngày liên tục trong vòng 14 ngày.

Khắc phục ho lâu ngày không khỏi

  • Chuẩn bị: Mật gà đen, hạt quất, hạt chanh và lá tươi thạch xương bồ bằng lượng nhau.
  • Thực hiện: Đem các vị giã nhỏ, thêm mật vào và hấp cơm. Mỗi ngày dùng từ 4 – 6g.
Xương bồ khắc phục ho nhanh chóng
Xương bồ khắc phục ho nhanh chóng

Chữa ăn ngủ kém, đau đầu, chóng mặt, hồi hộp, tiểu tiện ít

  • Chuẩn bị: Liên tâm (sao qua) 25%, mạch môn (bỏ lõi, sao khô) 25%, thảo quyết minh (sao đen) 30%, thạch xương bồ (thái nhỏ, sấy giòn) 20%.
  • Thực hiện: Đem các tán thành bột mịn, sau đó luyện với đường làm thành viên nặng 1.5g. Mỗi lần dùng từ 5 – 10 viên, ngày dùng 2 lần (sáng – tối). Nếu dùng cho trẻ em, nên giảm ½ liều lượng.

Trị chứng ù tai

  • Chuẩn bị: Xa tiền thảo và cúc hoa mỗi vị 25g, thạch xương bồ 10g.
  • Thực hiện: Sắc uống liên tục trong 7 – 8 ngày.

Chữa cảm lạnh

  • Chuẩn bị: Thân rễ thạch xương bồ 8g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

Giảm đau nhức do phong thấp làm cho chân tay khó co duỗi

  • Chuẩn bị: Thạch xương bồ.
  • Thực hiện: Đem ngâm với nước co gạo, sau đó rửa sạch, dùng chày gỗ giã nát rồi đem ngâm với rượu trắng. Mỗi ngày dùng 1 ly nhỏ hoặc có thể làm thành viên uống, ngày dùng 8g.

Chữa chứng liệt mặt

  • Chuẩn bị: Củ gừng, củ sả và lá thạch xương bồ mỗi vị từ 8 – 10g.
  • Thực hiện: Dùng nguyên liệu tươi, đem rửa sạch, giã nát và hòa vào ½ chén nước tiểu trẻ nhỏ, khuấy đều và uống.

Giảm mụn nhọt và hậu bối

  • Chuẩn bị: Xương bồ phơi khô trong râm.
  • Thực hiện: Đem tán nhỏ, rắc thuốc bột lên mụn nhọt.
Giúp mụn nhọt khô nhanh, nổi cồi, không để lại sẹo
Giúp mụn nhọt khô nhanh, nổi cồi, không để lại sẹo

Điều trị đau nhức ở 2 bên thái dương, đau ở đỉnh đầu

  • Chuẩn bị: Cối xay 20g, thạch xương bồ 16g, lá vông 12g, cây xấu hổ 16g, mạn kinh tử 20g, liên nhục 16g.
  • Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày dùng 1 thang.

Hạn chế khó thở, tim đập nhanh, ăn uống kém, người mệt mỏi và khó ngủ

  • Chuẩn bị: Viễn chí 20g, ngũ vị tử 16g, thạch xương bồ 16g, đan sâm 16g, toan táo nhân 20g, sinh địa 20g, lạc tiên (sao vàng) 16g, bá tử nhân 20g, cát cánh 15g, đương quy 16g, đảng sâm 15g, bạch phục linh 15g, huyền sâm 15g, mạch môn 20g và thiên môn 20g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc uống, ngày dùng 1 thang.

Ổn định kinh nguyệt

  • Chuẩn bị: Ngải cứu 12g, thạch xương bồ 8g, thục địa 12g, trần bì, bạch thược, đương quy, xuyên khung và ngô thù du mỗi vị 8g, đảng sâm 16g.
  • Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày dùng 1 thang.

Chữa bệnh viêm bàng quang, lưng tê đau, tiểu đục, tiểu buốt

  • Chuẩn bị: Tỳ giải 8g, xa tiền tử 6g, thạch xương bồ 2g, bạch truật và phục linh mỗi vị 4g, liên nhục 2.8g, hoàng bá 2g, đơn sâm 6g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

Giải tỏa căng thẳng, thư giãn

  • Chuẩn bị: Nhục quế 4g, sâm bố chính 16g, xương bồ, liên tu, táo nhân, thủy ngọc, cam thảo dây mỗi vị 8g, bá tử nhân, ích trí nhân, củ mài, hà thủ ô mỗi vị 12g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, chia thành 2 lần dùng hết trong ngày.
Thư giãn đầu óc, giải tỏa căng thẳng bằng xương bồ
Thư giãn đầu óc, giải tỏa căng thẳng bằng xương bồ

Cải thiện triệu chứng khó chịu do thận hư

  • Chuẩn bị: Địa hoàng, sơn thù, hoàng bá, thạch xương bồ, cam cúc hoa, ngũ vị tử và hoàng bá mỗi vị 6g.
  • Thực hiện: Đem các vị ngâm rượu hoặc sắc uống liên tục trong 15 ngày. Sau đó ngưng 10 ngày và lặp lại liệu trình từ 3 – 5 lần.

Chữa mất ngủ

  • Chuẩn bị: Đảng sâm, phục linh, xương bồ, long nhãn nhục, phục thần, viễn chí các vị bằng lượng nhau.
  • Thực hiện: Tán thành bột mịn, sau đó luyện với mật làm thành hoàn. Mỗi lần dùng 10 – 20g uống vào buổi chiều và tối trước khi đi ngủ.

Phòng chống đau tim, đột quỵ

  • Chuẩn bị: Viễn chí (bỏ lõi) 40g, xương bồ (thái nhỏ) 40g.
  • Thực hiện: Đem các vị tán thành bột và trộn đều, mỗ ngày dùng 12g sắc với 1 chén nước còn lại 7 phần và uống khi thuốc còn nóng.

An thần, trợ tim và cải thiện chất lượng giấc ngủ

  • Chuẩn bị: Toan táo nhân (sao) 10g, hạt sen 12g, xương bồ 6g, cỏ mọc 15g, cam thảo 6g, lạc tiên 20g, lá vông nem 12g, cỏ tre 10g.
  • Thực hiện: Đem sắc với 600ml còn lại 200ml thì tắt lửa. Chắt nước sắc và chia thành 2 lần uống trong ngày. Áp dụng bài thuốc liên tục trong vòng 30 ngày.

Chữa chứng thống phong (bệnh gút)

  • Chuẩn bị: Quế chi 10g, tất bát 12g, rễ cỏ xước 20g, đinh lăng, xương bồ, bồ công anh, ngũ gia bì, đơn hoa, cát căn, cà gai leo, trinh nữ và kinh giới mỗi vị 16g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, mỗi ngày dùng 1 thang.
Hạn chế cơn đau do gút
Hạn chế cơn đau do gút

Những điều cần lưu ý khi dùng xương bồ

  • Thận trọng khi dùng thạch xương bồ và thủy xương bồ cho các trường hợp âm huyết hư, ra mồ hôi nhiều và tinh hoạt.
  • Beta asaron trong dược liệu xương bồ có tác dụng chống nhiễm khuẩn, tăng tiết dịch vị và chống co thắt. Tuy nhiên hoạt chất này có thể gây ra một số tác dụng phụ như ức chế miễn dịch, viêm gan, ung thư và ngộ độc.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, xương bồ điều trị bệnh dạ dày chỉ phù hợp với người bệnh nhẹ. Đối với bệnh lý mãn tính cần sử dụng thêm thảo dược tự nhiên để cải thiện bệnh lý nhanh chóng, phòng biến chứng nguy hiểm. Bởi lẽ:

  • Thảo dược tự nhiên an toàn, lành tính, không có tác dụng phụ, có thể dùng lâu dài
  • Tinh chất thảo dược từ lá khôi, khổ sâm, tinh chất curcumin…khắc phục nhanh triệu chứng bệnh dạ dày
  • Cơ chế điều trị vừa tấn công nguyên căn gây bệnh, vừa bảo vệ và khôi phục chức năng dạ dày, từ đó chống cơn đau thượng vị tái phát

Trên thị trường hiện nay, viên uống “Dạ dày – tá tràng Metaherb” là sản phẩm kết hợp thảo dược khổ sâm, cam thảo, bồ công anh, nanocurcumin,… được bào chế theo công nghệ nano giúp tăng cường khả  năng hấp thu của cơ thể lên 95%. Từ đó, giảm nhanh triệu chứng bệnh lý viêm đau dạ dày. Sản phẩm được tư vấn nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Dạ dày - Tá tràng Metaherb được chiết xuất từ thành phần thảo dược thiên nhiên
Dạ dày – Tá tràng Metaherb được chiết xuất từ thành phần thảo dược thiên nhiên

Sử dụng vị thuốc xương bồ có thể cải thiện một số bệnh lý thường gặp như ho, đau họng, nhức mỏi xương khớp và tiểu tiện ít. Tuy nhiên tùy tiện sử dụng dược liệu có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn. Do đó để kiểm soát rủi ro phát sinh, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng điều trị.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?