Vàng đằng và 7 bài thuốc trị bệnh kiết lỵ, viêm đại tràng, viêm đường tiết niệu, đau mắt đỏ,…hiệu quả

Vàng đằng là một trong những dược liệu chứa hoạt chất berberin khá cao nên thường được chủ trị trong điều trị các bệnh liên quan đến hệ tiêu hoá như kiết lỵ, viêm dạ dày, bàng quang,…Ngoài ra, thảo dược này còn giúp điều trị hiệu quả các bệnh như đau mắt, mẩn ngứa, viêm kẽ chân,…Cùng Metaherb tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Hoàng đằng, dây khai, dây đằng giang, dây vàng, nam hoàng liên,…

Tên khoa học: Fibraurea tinctoria Lour

Tên dược: Radix et Caulis Fibraurea Tinctoria

Họ: Tiết dê (danh pháp khoa học: Menispermaceae)

Mô tả cây dược liệu

1. Đặc điểm thực vật

Vàng đằng là loài thực vật thân thảo, dạng dây leo, thường mọc sát trên mặt đất thành từng khóm hoặc mọc bám và leo trên các loài cây thân gỗ. Thân cây có hình trụ, ban đầu có màu trắng bạc, sau già chuyển sang màu vàng ngà và có đường kính khoảng từ 5 – 10cm.

Vàng đằng
Vàng đằng là loài dây leo, lá cây khá giống với lá lốt

Lá cây có hình dạng khá giống lá lốt, nhưng có hình bầu dục rõ hơn, mọc so le, rộng khoảng 4 – 10cm và dài từ 9 – 20cm. Phiến lá nhẵn và cứng, gân lá nổi rõ, gốc lá tròn, đầu nhọn và có cuống dài. Hoa màu vàng và có kích thước nhỏ. Quả có hình trái xoan, ban đầu có màu xanh, mọc thành chùm, khi chín chuyển sang màu vàng.

2. Bộ phận dùng

Hai bộ phận thường được sử dụng làm thuốc là thân và rễ của cây.

3. Phân bố

Vàng đắng có nguồn gốc từ Malaysia và các nước Đông Dương. Những vùng đất ẩm ướt là điều kiện lý tưởng để cây sinh trưởng và phát triển. Ở nước ta, dược liệu này mọc hoang hoặc được trồng nhiều ở các tỉnh Tây Nguyên và Nghệ An.

4. Thu hái – sơ chế và bảo quản

Thân già và rễ của cây được thu hái vào tháng 8 – 9 hằng năm. Khi hái về, đem cạo sạch lớp bao phủ bên ngoài vỏ, sau đó chặt thành từng đoạn vừa phải và đem đi phơi hoặc sấy khô dùng dần.

Bảo quản ở nơi khô ráo và thoáng mát.

5. Thành phần hóa học

Trong cây có chứa nhiều ancaloid, chủ yếu là berberin và izoquinolein. Ngoài ra, dược liệu còn chứa 1 ít jatrorrhizin, columbamin và palmatin.

Vị thuốc vàng đằng

1. Tính vị, quy kinh

Vị đắng, tính lạnh.

Quy vào kinh Phế, Tỳ, Can.

2. Tác dụng dược lý

– Theo Đông Y:

Nhiều tài liệu ghi chép, công dụng lớn nhất của vàng đằng đó là sát trùng. Vì thế, dược liệu này thường được chỉ định trong các bài thuốc diệt khuẩn, trị giun sán,…

  • Công dụng: Sát trùng, thanh nhiệt và tiêu viêm.
  • Chủ trị: Viêm ruột, tiêu chảy, viêm tai, đau mắt, kiết lỵ, sốt rét, lở ngứa ngoài da và tiêu hóa kém.
Vàng đằng
Vàng đằng có nhiều công dụng theo cả nghiên cứu y học hiện đại và đông y

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Vàng đằng có chứa thành phần hoạt chất berberin dồi dào nên được ứng dụng trong công nghệ chiết xuất và bào chế thuốc. Cụ thể:

  • Hoạt chất Berberin trong dược liệu có ngăn chặn phản ứng viêm, tăng độ đàn hồi cho mạch máu và ngăn ngừa hình thành các mảng xơ vữa.
  • Bên cạnh đó, vào năm 2004 các nhà khoa học còn nhận thấy hoạt chất Berberin trong dược liệu vàng đắng còn có công dụng giảm chất béo triglyceride tích trữ tại gan và hàm lượng cholesterol trong máu. Hiện nay, hoàng đằng đã được ứng dụng trong sản xuất các viên uống và thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị các bệnh về tim mạch.
  • Nghiên cứu của các nhà khoa học Trung Quốc cho thấy, ngoài những tác dụng đối với mạch máu, hoạt chất Berberin còn có tác dụng bảo vệ sức khỏe tim mạch, giúp tăng khả năng giãn nở, co bóp và duy trì hoạt động của thần kinh giao cảm tại tim.
  • Berberin trong dược liệu còn có tác dụng ức chế vi khuẩn, điều trị tiêu chảy và viêm kết mạc do nhiễm khuẩn.

3. Cách dùng – liều lượng

Có thể sử dụng dược liệu hoàng đằng bằng cách sắc uống, tán bột, làm viên hoặc dùng ngoài da. Liều dùng tham khảo: 6 – 12g/ ngày, có thể tuỳ chỉnh tuỳ vào từng bài thuốc.

Các bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc vàng đắng

1. Chữa viêm ruột kiết lỵ

Hoạt chất berberin có trong dược liệu vàng đằng là chất đặc trị các triệu chứng của bệnh tiêu chảy, kiết lỵ, được ứng dụng nhiều trong khoa học hiện đại. Để tận dụng hoạt chất này trong cây vàng đằng chữa bệnh, cách làm như sau:

  • Chuẩn bị: Lá mơ 20g, cỏ sữa lá lớn 20g và vàng đắng 14g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc uống.
Vàng đằng trị viêm ruột kiết lỵ
Thành phần berberin dồi dào trong vàng đằng giúp điều trị viêm ruột kiết lỵ hiệu quả

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể áp dụng theo cách dưới đây:

  • Chuẩn bị: Mức hoa trắng và bột hoàng đằng hoặc cao cỏ sữa lá lớn và hoàng đằng.
  • Thực hiện: Trộn đều, làm thành viên và dùng uống hằng ngày.

2. Chữa viêm phế quản, bạch đới và viêm đường tiết niệu

Vàng đằng có tính hàn, giúp giảm nhiệt hiệu quả ở các chứng bệnh viêm phế quản, bạch đới,…cải thiện tình trạng viêm sưng cho nhiều cơ quan trong cơ thể. Bài thuốc hiệu quả hơn khi áp dụng cùng với một số dược liệu dưới đây:

  • Chuẩn bị: Huyết dụ, mộc thông và hoàng đằng, mỗi thứ 10 – 12g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 thang cho đến khi khỏi bệnh.

3. Chữa viêm tai có mủ

Các loài cây thuộc họ Tiết dê như Hoàng đằng, Hoàng đằng chân vịt hay Vàng đằng đều có tác dụng trị viêm tai có mủ rất tốt. Cách thực hiện khá đơn giản và có thể áp dụng cho trẻ nhỏ:

  • Chuẩn bị: Phèn chua 10g và bột vàng đắng 20g.
  • Thực hiện: Tán nhuyễn, trộn đều và thổi vào tai. Thực hiện 2 – 3 lần/ ngày liên tục trong vài ngày.
Vàng đằng chữa viêm tai co mủ
Vàng đằng giúp điều trị viêm tai có mủ hiệu quả

4. Chữa viêm dạ dày, bàng quang và viêm ruột

Vàng đằng còn giúp điều trị hiệu quả các bệnh liên quan đến hệ tiêu hoá. Với cách áp dụng dễ dàng, bài thuốc này được rất nhiều người đang gặp phải tình trạng viêm dạ dày, bàng quang, viêm ruột áp dụng.

  • Chuẩn bị: 4 – 12g rễ hoàng đằng.
  • Thực hiện: Sắc uống.

5. Trị nóng trong người khiến da nổi mụn ở trẻ em

Dược liệu vàng đằng an toàn đối với cả trẻ em. Phụ huynh có thể nấu nước từ loài cây này tắm cho trẻ để trị chứng nóng trong người.

  • Chuẩn bị: 1 ít vàng đắng.
  • Thực hiện: Nấu nước và tắm từ 1 – 2 lần/ ngày cho đến khi khỏi hẳn.

6. Chữa kẽ chân viêm, ngứa và chảy nước

Không chỉ hiệu quả trong điều trị các bệnh nội khoa, vàng đằng còn là bài thuốc trị các bệnh ngoài da công hiệu, trong đó có chữa ngứa, chảy nước viêm kẽ chân.

  • Chuẩn bị: Kha tử 10g và vàng đắng từ 10 -20g.
  • Thực hiện: Đem các vị giã nát, sắc đặc và dùng nước ngâm chân từ 1 – 2 lần/ ngày.

7. Chữa mắt đau, sưng đỏ và thường xuyên chảy nước

Tình trạng mắt sưng đỏ và có màng, chảy nhiều nước cũng là do sự nhiễm khuẩn hình thành. Vì thế, có thể áp dụng bài thuốc từ vàng đằng để tiêu diệt khuẩn tụ tại mắt bằng cách:

  • Chuẩn bị: Cam thảo 2g, phòng phong, kinh giới, bạch chỉ, long đởm thảo và cúc hoa mỗi thứ 4g, mật mông 9g và vàng đắng 8g.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang, duy trì bài thuốc liên tục trong 3 – 5 ngày.
Chữa đau mắt đỏ bằng vàng đằng
Người bệnh đau mắt đỏ nên kiên trì áp dụng bài thuốc từ vàng đằng để đạt hiệu quả tốt nhất

Hoặc bạn cũng có thể áp dụng theo cách dưới đây:

  • Chuẩn bị: 1 ít phèn chua và 4 hoàng đằng.
  • Thực hiện: Tán nhỏ các dược liệu, sau đó đem chưng cách thủy và gạn lấy nước, nhỏ mặt.
  • Lưu ý: Chỉ thực hiện khi có sự cho phép của bác sĩ.

Những điều cần lưu ý khi dùng dược liệu vàng đắng

Mặc dù vàng đằng có khá nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả song người bệnh cần phải tuân thủ một số lưu ý khi áp dụng loài cây này trong chữa bệnh để đạt hiệu quả tốt nhất. Cụ thể:

  • Người có huyết hàn hoặc mắc các bệnh do hàn không nên sử dụng dược liệu.
  • Vàng đắng có thể được dùng để chế thành thuốc nhỏ mắt và sử dụng để điều trị viêm kết mạc. Tuy nhiên việc tự thực hiện bài thuốc này tại nhà có thể không đảm bảo vô khuẩn và gây ra tình trạng bội nhiễm. Vì vậy bạn chỉ nên thực hiện các bài thuốc này khi có sự cho phép của bác sĩ.

Sử dụng vàng đằng có thể điều trị được chứng kiết lỵ, viêm tai có mủ, viêm phế quản, tiêu chảy, viêm kết mạc,… Tuy nhiên, không nên tự ý áp dụng các bài thuốc từ dược liệu này. Trước khi sử dụng, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Metaherb sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Cây chè và 11 bài thuốc chữa bệnh được chuyên gia đánh giá cao

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?