7 công dụng “thần kỳ” của trần bì điều trị bệnh đau dạ dày, suy nhược cơ thể, tim mạch…

Trần bì có tính ấm, mùi thơm và vị đắng có tác dụng kiện tỳ, điều hòa khí huyết và tiêu đờm, thường được dùng chữa đầy bụng, tiêu chảy, nôn mửa,.. và nhiều triệu chứng bệnh lý khác.

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm của trần bì

Trần bì là tên gọi của vỏ quýt chín đã được phơi khô. Loại dược liệu này có nhiều công dụng điều trị bệnh khác nhau. Người bệnh hãy theo dõi bài viết để biết thêm thông tin chi tiết.

Mô tả

Vỏ thường cuốn lại hoặc quăn, dày khoảng 0,1 – 0,15 cm. Mặt ngoài vỏ có màu nâu nhạt hoặc vàng nâu, có nhiều chấm sẫm hoặc lõm xuống. Mặt trong xốp có màu hồng nhạt hoặc trắng ngà. Vỏ giòn và nhẹ, rất dễ bẻ gãy và có mùi thơm, vị cay.

Trần bì được lấy từ vỏ quýt sau đó phơi khô
Trần bì được lấy từ vỏ quýt sau đó phơi khô

Phân bố, chế biến và bảo quản

Trần bì phân bố nhiều ở các tỉnh Trung Quốc. Còn ở Việt Nam, vỏ tập trung chủ yếu ở các tỉnh như Thái Nguyên. Thừa Thiên, Quảng Bình, Nghệ An, Hà Giang, Nam Định, Hà Tĩnh, Quảng Trị.

  • Bộ phận dùng làm thuốc: Vỏ quả chín
  • Thời gian thu hoạch: Mùa xuân và đông
  • Chế biến: Theo Đông Dược Học Thiết Yếu, trần bì được bào chế theo cách như rửa sạch và phơi khô. Có thể dùng sống hoặc sao vàng. Còn theo Phương Pháp Bào Chế Đông Dược, trần bì đem rửa sạch nhưng rửa không lâu. Sau đó, lau và cạo sạch phía bên trong rồi thái nhỏ và phơi nắng cho đến khô. Hoặc cũng có thể tẩm mật ong hoặc muối rồi sao qua. Tùy thuộc theo bài thuốc và loại bệnh mà cách chế biến khác nhau.
  • Bảo quản: Nhiệt độ phòng, nơi khô ráo và tránh ánh sáng trực tiếp.

Bảo quản thảo dược trần bì ở nhiệt độ phòng, tránh ánh sáng trực tiếp. Giữ thảo dược tránh xa trẻ em và vật nuôi. Trong trường hợp cần tiêu hủy thảo dược, không vứt bỏ chúng một cách bừa bãi và tránh gây ô nhiễm môi trường.

Thành phần hóa học

Vỏ quýt chứa khoảng 1,5 – 2% rinh dầu, trong đó có các thành phần chính như Cryptoxanthin, Limolene, Vitamin B1 và C, Elemene, Hesperidin, Iopropenyl-toluene, Beta-sesqui-phellandrene, Caroten, Copaneme, Anpha-humulenol acetate.

Tác dụng dược lý của dược liệu trần bì

Tác dụng đối với cơ trơn của ruột và dạ dày

Theo Trung Dược Học, tinh dầu trần bì có công dụng kích thích đường tiêu hóa, giúp ruột bài khí tích trệ ra ngoài một cách dễ dàng. Đồng thời giúp tăng tiết dịch vị và làm giãn cơ trơn của dạ dày và ruột.

Chống loét và kháng viêm

Thành phần hóa học chứa trong trần bì bao gồm A-Humulenol acetat và Humulene có tác dụng giống như vitamin P. Nếu đem chích Humulene vào ổ bụng của chuột nhắt với liều 170 – 250 mg/kg, giúp làm giảm tính thẩm thấy của mạch máu do Lecithin dung huyết làm tăng. Với liều 10 mg Humulene còn có công dụng kháng histamin. Còn hoạt chất A-Humulenol có tác dụng làm giảm sự điều tiết dịch vị dạ dày, hạn chế tình trạng viêm loét ở dạ dày.

Trần bì có nhiều công dụng điều trị bệnh khác nhau
Trần bì có nhiều công dụng điều trị bệnh khác nhau

Chữa bình suyễn, khu đàm

Thành phần hóa học trong trần bì được xem là thuốc kích thích niêm mạc đường hô hấp, giúp làm tăng tiết dịch và loãng đờm. Bên cạnh đó, xuyên trần bì có tác dụng làm giãn phế quản và hạ cơn hen. Sử dụng dịch cồn chiết xuất từ quất bì có thể ngăn chặn cơn co thắt phế quản ở chuột lang do histamin gây ra.

Kháng khuẩn, tiêu viêm

Trần bì có tác dụng ức chế sự sinh trường của các chủng khuẩn như trực khuẩn dung huyết hoặc ái huyết, tụ cầu khuẩn.

Công dụng đối với hệ tim mạch

Nước sắc của trần bì tươi hoặc dịch chiết của trần bì với cồn ở liều lượng bình thường có tác dụng hưng phấn tim. Nếu dùng ở liều lượng lớn có công dụng ức chế. Tiêm dịch chiết vào tĩnh mạch của chó và thỏ thấy có tác dụng làm tăng huyết áp nhưng khi bơm vào dạ dày không có tác dụng trị liệu.

Dùng dưới dạng thuốc sắc hoặc hãm trà uống. Liều lượng tối đa mỗi ngày 4 – 12 gram.

Bài thuốc điều trị bệnh dạ dày bằng trần bì

Từ xa xưa ông cha ta đã ứng dụng trần bì vào nhiều bài thuốc để cải thiện tình trạng đau thượng vị, khó tiêu, buồn nôn, ợ chua, ợ hơi do viêm đau dạ dày gây ra.

Chữa khó tiêu do bệnh đau dạ dày

Sử dụng 10 gram trần bì, 10 gram sinh khương, 3 quả đại táo, 10 gram hậu phác, 4 gram cam thảo và 6 gram thảo quả nướng. Sắc thuốc và uống. Sử dụng liên tục 5 ngày giúp cải thiện triệu chứng khó chịu ở bụng.

Điều trị ợ hơi, ợ chua do acid trào ngược dạ dày thực quản

Lấy vài miếng trần bì đem xé nhỏ rồi đem rửa qua nước ấm. Sau đó cho vào cốc nước sôi rồi hãm từ 10 – 15 phút và uống. Tuy nhiên chỉ nên uống khi nước thuốc còn nóng và bỏ phần bã. Uống liên tục vài ngày cho đến khi triệu chứng bệnh giảm dần.

Trần bì hạn chế ợ chua, khó tiêu do acid trào ngược dạ dày thực quản
Trần bì hạn chế ợ chua, khó tiêu do acid trào ngược dạ dày thực quản

Làm lành vết viêm loét dạ dày – tá tràng

  • Cách 1: Lấy 20 gram trần bì sắc chung với 15 gram hương phụ sao giấm. Sau đó lọc lấy nước thuốc và cho vào khi với 100 gram thịt gà. Sau khi nước cạn, thêm gừng và gia vị, nêm nếm vừa ăn thì tắt bếp.
  • Cách 2: Sử dụng 15 – 20 gram trần bì, sắc và lọc lấy nước thuốc. Dùng nước thuốc nấu cháo với 150 gram gạo tẻ. Tùy khẩu vị từng người mà nêm nếm đường, muối vừa phải. Cháo dùng cho đối tượng bệnh bị trướng bụng, viêm loét dạ dày – tá tràng, buồn nôn hoặc đau vùng thượng vị.

Nhận xét về hiệu quả điều trị bệnh, chuyên gia Minh Thùy cho biết: “Hoạt chất A-Humulenol acetat và Humulene có trong trần bì có tác dụng kháng viêm rất tốt, hiệu quả ngang bằng những loại thuốc Tây. Chính vì vậy, vết viêm loét dạ dày được cải thiện nhanh chóng khi người bệnh kiên trì sử dụng bài thuốc. Bên cạnh đó, tinh dầu trần bì còn cải thiện tình trạng cơn đau thượng vị, đầy bụng, khó tiêu”.

Bài thuốc chữa bệnh bách bệnh từ trần bì

Người bệnh có thể sử dụng trần bì vào nhiều bài thuốc khác nhau, chữa đa dạng bệnh lý. Hãy tham khảo một số công thức dưới đây.

Cải thiện tình trạng viêm phế quản nhẹ, ho kéo dài

Sử dụng 6 gram trần bì, 4 gram cam thảo và 6 gram tô diệp, sắc thuốc và uống trong ngày.

Khôi phục sức khỏe người bệnh sau điều trị

Chuẩn bị 3 gram trần bì, 3 gram hồ tiêu và 1 con gà trống 1 kg đã được làm sạch, chặt miếng nhỏ. Cho gà và các vị thuốc vào nồi, thêm gia vị và hầm trên ngọn lửa nhỏ. Sau khi gà chín nhừ, người bệnh chia ra ăn 2 – 3 lần trong ngày. Ăn liên tục 2 – 3 lần sẽ giúp điều trị suy nhược cơ thể.

Khắc phục ho có đờm do cảm hàn

Dùng 6 gram trần bì sắc chung với 12 gram bạch linh, 4 gram cam thảo, 6 gram bán hạ và 2 lát gừng tươi. Mỗi ngày uống 1 thang, uống đến khi triệu chứng bệnh thuyên giảm thì dừng.

Vị thuốc có thể giảm ho do cảm lạnh
Vị thuốc có thể giảm ho do cảm lạnh

Chữa mất giọng

Sử dụng 12 gram trần bì sắc với 200 ml nước. Khi thuốc cạn còn 100 ml, tắt bếp, lọc lấy thuốc và chia ra uống nhiều lần trong ngày.

Trần bì là vị thuốc thiên nhiên thường dùng phổ biến trong Đông y. Tuy nhiên, trước khi sử dụng, bệnh nhân nên tham khảo bác sĩ về liều, cách dùng cũng như thời gian uống, tránh trường hợp tự ý gia giảm liều lượng gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Những điều người bệnh cần lưu ý khi sử dụng trần bì

Liều dùng sử dụng

Liều dùng của trần bì tùy thuộc vào loại bệnh và đánh giá mức độ bệnh. Qua đó, thầy thuốc sẽ chỉ định liều dùng và thời gian dùng phù hợp với từng bệnh nhân. Thường thì trong một bài thuốc chữa bệnh, trần bì được dùng kết hợp với nhiều vị thuốc khác để tối ưu hóa công dụng.

Trong trường hợp bạn quên dùng một liều thuốc, sử dụng ngay sau khi bạn nhớ ra. Trong trường hợp thời điểm quên liều gần với thời điểm dùng liều tiếp theo, bỏ qua liều thuốc đã quên và tiếp tục lịch trình dùng thuốc. Không được sử dụng thêm thuốc để bù cho liều đã quên.

Không được sử dụng trần bì quá liều quy định. Việc dùng nhiều thuốc hơn sẽ không cải thiện triệu chứng của bạn đáng kể; thay vào đó có thể gây ra ngộ độc hoặc các tác dụng phụ nghiêm trọng.

Dùng trần bì đúng cách tránh các tác dụng không mong muốn
Dùng trần bì đúng cách tránh các tác dụng không mong muốn

Tác dụng phụ

Rất ít tài liệu nghiên cứu về các tác dụng phụ của trần bì. Tuy nhiên theo đông y, một số trường hợp sử dụng trần bì quá liều trong thời gian dài có thể gây hại đến nguyên khí. Thông báo ngay cho thầy thuốc hoặc bác sĩ về bất cứ triệu chứng bất thường nào khi sử dụng thảo dược trần bì.

Nếu bạn cảm thấy buồn ngủ, chóng mặt, đau đầu hoặc có dấu hiệu hạ huyết áp khi sử dụng trần bì thì khả năng cao sẽ xảy ra rủi ro khi lái xe hoặc vận hành máy móc.

Kiêng kỵ

  • Người thực nhiệt
  • Khí hư
  • Ho khan
  • Thổ huyết
  • Âm hư

Bên cạnh việc sử dụng trần bì chữa bệnh dạ dày, người bệnh có thể sử dụng thêm sản phẩm hỗ trợ có nguồn gốc từ 100% thảo dược tự nhiên Dạ dày – tá tràng Metaherb. Với các thành phần như lá khôi, chè dây, khổ sâm, cam thảo, tinh chất curcumin trong nghệ vàng,…Sản phẩm giúp đánh bay triệu chứng bệnh dạ dày, ợ chua, ợ hơi, buồn nôn, đay rát thượng vị. Người bệnh nên tham khảo.

Sản phẩm dạ dày - tá tràng Metaherb
Sản phẩm dạ dày – tá tràng Metaherb

Trần bì là loại dược liệu quen thuộc đối với người Việt. Khi sử dụng vị thuốc, bạn cần điều chỉnh liều lượng cho phù hợp để đạt được kết quả tối ưu và ngăn ngừa các tác dụng phụ phát sinh. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, chuyên gia sẽ phản hồi sớm nhất.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?