Sơn tra và 15 bài thuốc điều trị bệnh dạ dày, tiêu chảy, ổn định huyết áp, da liễu…

Trong Đông y, Sơn tra có vị chua ngọt, tính hơi ôn, được quy vào kinh Tỳ, Vị , Can có tác dụng trị các bệnh lý ở đường tiêu hóa, dạ dày, máu trong mỡ… Hãy tham khảo bài viết dưới đây để biết thêm những công dụng khác từ dược liệu này.

Xem thêm:

Đặc điểm của quả sơn tra

Sơn tra là vị thuốc quen thuộc, dễ tìm kiếm. Tuy nhiên không phải người bệnh nào cũng nắm rõ thông tin và cách sử dụng đúng loại thảo dược này. Trong bài viết chuyên mục sẽ nêu rõ đặc điểm, tác dụng và bài thuốc từ sơn tra. Người bệnh hãy theo dõi!

Mô tả

Cây Sơn tra là loại cây có nhiều cành, trên cành non có nhiều lông tơ. Khi trưởng thành, cây sơn tra có chiều cao trung bình khoảng 6 – 10 mét. Lá có phiến lá hình trứng nhọn, mọc so le. Hoa có màu trắng, tự thành tán, tụ thành 4 – 5 hoa, hoa có 5 lá đài và 5 cánh hoa. Qủa thịt có hình cầu, đường kính 1,5 – 3 mét hoặc to hơn tùy theo mùa. Cây Sơn tra có thể trồng bằng hạt hoặc bằng thủ công chiết cành.

Hình ảnh quả sơn tra
Hình ảnh quả sơn tra

Phân loại

  • Bắc sơn tra: Cây cao khoảng 6 mét, cành nhỏ có gai. Mép lá có răng cưa, mặt dưới dọc theo gân có lông mịn. Hoa hợp thành tán. Qủa hình cầu, khi chín có màu đỏ.
  • Nam sơn tra (da sơn tra): Cây cao khoảng 15 mét, thân cây có gai nhỏ. Lá dài và rộng, mặt dưới lúc đầu có lông sau nhẵn. Hoa hợp thành tán, cánh hoa màu trắng. Qủa hình cầu, khi chín có màu vàng và đỏ.

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây Sơn tra thường mọc hoàng ở các vùng núi cao thuộc phía Bắc nước ta như: Hà Tuyên, Cao Lạng, Hoàng Liên Sơn,…Cây được trồng nhiều ở các tỉnh vùng núi phía Bắc nước ta và thu hoạch quanh năm đối với những quả đã gần chín Phần quả cây Bắc sơn tra hoặc Nam sơn tra có tính chất dược phẩm nên được sử dụng để làm thuốc.

Sau khi thu hái đối với những quả vừa chín. Rửa sạch những quả đã được thu hoạch về để loại bỏ lớp đất cát, bụi bẩn và vi khuẩn. Thái thành từng lát mỏng với độ dày từ 0,3 – 0,7 cm rồi đem phơi nắng hoặc xấy khô. Bảo quản ở nhiệt độ phòng, thoáng mát, tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời, tránh ẩm mọc, nên bao quản trong bao bì để được sử dụng lâu dài.

Thành phần hóa học

Trong phần quả của cây Sơn tra chứa hàm lượng Vitamin C rất cao cùng với một số hợp chất khác như: Acid citric, Acid cafiic, Acid crataegic, Acid oleanic, Carbon hydrat, Protid, Calci, Ursolic, Cholin, Acetylcholin, Phytosterin, Phốt pho, Sắt,…

Tác dụng dược lý

Trong Đông y, Sơn tra được ghi nhận có nhiều công dụng trong việc điều trị hệ tiêu hóa, ứ kinh, mỡ trong máu được ghi chép cụ thể trong các sách sau:

  • Trị lở sơn (Bản Thảo Kinh Tập Chú)
  • Hoạt huyết, tán ứ, tiêu thực, hóa tích (Trung Dược Học)
  • Hóa thực tích, hiện vị, hành khí kết, khoan cách, tiêu khí tích, huyết kết (Nhật Dụng Bản Thảo)
  • Trị chàm, lở loét (Tân Tu Bản Thảo)
  • Hạ khí, trị ợ chua, tiêu nhục tích trệ (Trấn Nam Bản Thảo)
  • Hành kết khí, tiêu ứ huyết, hóa ẩm thực (Bản Thảo Kinh Sơ)
Sơn tra có tác dụng điều trị bệnh hiệu quả
Sơn tra có tác dụng điều trị bệnh hiệu quả

Chủ trì (theo Trung Dược Học):

  • Chứng tích trệ
  • Bệnh dạ dày
  • Tiêu chảy
  • Bụng đầy, trướng bụng
  • Ứ trệ ở hậu sản
  • Sản phụ dịch ra không hết, sán khí, dịch gây đau bụng

Cách dùng: Dùng Sơn trà một mình hoặc phối hợp cùng với các vị thuốc khác. Dùng với dạng thuốc bột, hoặc hoàn thành viên, có thể sắc cùng với nước để dùng.

Liều lượng: Dùng 3 – 10 gram (dạng sắc theo Đông y) hoặc dùng 20 – 30 giọt (dung dịch cao lỏng theo Tây y để chữa các bệnh về tim mạch, giảm đau, huyết áp cao).

Chữa bệnh dạ dày bằng sơn tra

Trong 10 năm gần đây thì những nghiên cứu hiện đại đã tìm thấy những tác dụng dược lý của sơn tra khá phong phú để chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là chữa viêm đau dạ dày. Người bệnh có thể tham khảo những bài thuốc dưới đây.

Giảm ợ chua, trào ngược acid

  • Sử dụng Sơn tra sống và Sơn tra sao vàng, mỗi vị phân lượng 20g, sắc thành nước dùng uống trong ngày.
  • Sơn tra 10g, Chỉ thực 6g, Trần bì 5g, Hoàng liên 2g sắc cùng 6 chén nước, đến khi cạn còn 2 chén là được. Chia thuốc thành ba phần, dùng uống trong ngày.

Hạn chế đau thượng vị

  • Sơn tra thán 12g nghiền bột, thêm đường đỏ liều lượng vừa đủ, dùng nước đun sôi pha uống; ngày 1 – 2 lần.
  • Sơn tra, thanh bì, mộc hương liều lượng bằng nhau nghiền bột. Mỗi lần uống 4g, ngày 2 lần, chiêu với nước sôi.
Sơn tra có nhiều tác dụng làm lành viêm loét dạ dày
Sơn tra có nhiều tác dụng làm lành viêm loét dạ dày

Chữa viêm loét dạ dày tá tràng

  • 16g sơn tra, 20g mạch nha, 18g phục linh, 18g thần khúc, 8g trần bì, 16g bán hạ, 8g liên kiều, 10g la bạc tử. Giã dập các vị thuốc, sắc với 1,5 lít nước, chia đều 4 phần, uống mỗi ngày.
  • Sơn tra sống 20g, mầm mạch sao 20g. Sắc uống.

Đánh giá về hiệu quả điều trị, chuyên gia Minh Thùy chia sẻ: “Trong y học, những hoạt chất có trong vị thảo dược có thể thúc đẩy bài tiết dịch vị và dịch mật, gia tăng hoạt tính của các men tiêu hóa như amylolytic enzyme, lipolytic enzyme…,điều tiết sự co bóp của cơ trơn dạ dày. Ngoài ra, sơn tra sao đen có khả năng hấp thụ các chất hoại tử và độc tố của vi khuẩn, làm giảm kích ứng thành dạ dày, ngăn sự tấn công của vi khuẩn HP”.

Những bài thuốc từ Sơn tra

Bài thuốc chữa ăn uống không tiêu

Dùng 10 gram Sơn tra, 6 gram Chỉ thực, 5 gram Trần bì cùng với 2 gram Hoàng liên. Đem một thang thuốc trên sắc cùng sáu chén nước, sắc còn 2 chén nước và chia làm ba phần nhỏ để uống mỗi ngày.

Trị tiêu chảy

Dùng 10 gram Sơn tra thán đem tán thành bột mịn rồi sử dụng cùng với nước sôi. Đối với trẻ em, dùng một lượng Sơn tra nấu thành siro. Mỗi lần sử dụng 5 – 10 ml, uống mỗi ngày 3 lần (buổi sáng, trưa và tối).

Giải quyết kiết lỵ mới phát

Dùng 30 gram Sơn tra sắc cùng với nước. Khi nước đặc tiếp tục sắc cùng với 30 gram đường mía và Tế trà. Sắc đến đạt được độ đặc nhất định rồi rót ra chén để uống, uống khi thuốc còn nóng.

Bài thuốc đại tràng viêm cấp

Dùng 60 gram Sơn tra (sao cháy sơ qua), thêm 30 ml rượu trộn đều và tiếp tục sao lại cho khô. Thêm 200 ml nước sắc khoảng 15 – 20 phút, lọc bỏ phần bã chỉ lấy phần nước, thêm 60 gram gừng tươi và tiếp tục sắc đến sôi thì tắt bếp. Uống khi thuốc còn nóng, mỗi ngày sử dụng một thang.

Cải thiện viêm đại tràng bằng quả sơn tra
Cải thiện viêm đại tràng bằng quả sơn tra

Loại bỏ hóc xương cá

Dùng 15 gram Sơn tra sắc cùng với hai chén nước, sắc đặc. Lấy nước sắc được dùng một ít để ngậm lâu rồi nuốt trôi.

Chữa ghẻ lở

Dùng một ít Sơn tra khô để nấu cùng với nước để tắm, dùng nước khi còn ấm hoặc nguội dần, tránh bị bỏng da.

Trị sán khí gây nên thoái vị, dịch hoàn sệ xuống

Dùng Sơn tra và Hồi hương (sao) mỗi vị 30 gram, đem tán thành bột mịn, thêm một ít mật để hoàn thành viên có kích thước bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần sử dụng 50 viên để uống cùng với nước sôi. Dùng thuốc khi bụng đói hoặc trước khi ăn.

Khắc phục đau bụng, dịch không ra hết ở phụ nữ sau sinh

Dùng 90 gram Sơn tra sắc cùng với một ít nước, sắc đến khi đặc, thêm một ít đường để dễ uống. Sử dụng thuốc để uống lúc đói hoặc đau.

Trị kinh nguyệt bế do ứ huyết

Dùng 40 gram Sơn tra sắc cùng với nước, sắc đặc rồi lọc bỏ phần bã, cho thêm 25 gram đường vào phần nước để uống.

Ổn định huyết áp

Dùng sơn tra cùng với ty thế đoàn với liều lượng bằng nhau, đem hai vị thuốc trên phơi khô rồi tán thành bột mịn. Dùng thuốc cùng với nước sắc của lá ngải cứu.

Ổn định huyết áp nhanh chóng nhờ sơn tra
Ổn định huyết áp nhanh chóng nhờ sơn tra

Chữa đau lưng, nhức mỏi chân tay ở người cao tuổi

Dùng Sơn tra và Lộc nhung (nướng) với liều lượng bằng nhau, đem hai vị thuốc trên tán thành bột mịn, thêm một ít mật rồi hoàn thành viên có kích thước bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần sử dụng 50 viên cùng với rượu ấm, uống mỗi ngày 2 lần trước và sau bữa ăn đều được.

Hạn chế máu nhiễm mỡ

Dùng Sơn tra và mạch nha (cô đặc) với liều lượng bằng nhau. Mỗi lần sử dụng 30 gram để uống, mỗi ngày sử dụng 2 lần, thời gian sử dụng là 14 ngày.

Một số lưu ý khi sử dụng quả sơn tra

Một số đối tượng dưới đây không được sử dụng các bài thuốc từ Sơn tra:

  • Dị ứng hoặc mẫn cảm với một số thành phần có trong Sơn trà: Không được sử dụng
  • Tỳ vị hư, yếu, không có thực tích: Không được sử dụng
  • Đa toan dịch vị, viêm loét dạ dày: Không được sử dụng
Nên sử dụng sơn tra đúng cách để nâng cao hiệu quả điều trị
Nên sử dụng sơn tra đúng cách để nâng cao hiệu quả điều trị

Hiệu quả sử dụng sơn tra chữa viêm đau dạ dày còn phụ thuộc vào cơ địa, và mức độ bệnh lý của từng người. Chuyên gia khuyến cáo, bên cạnh sử dụng sơn tra người bệnh nên sử dụng thêm những vị thảo dược tự nhiên như:

  • Lá khôi: Tiêu diệt vi khuẩn hP, chống ung thư dạ dày
  • Khổ sâm: Làm lành vết viêm loét
  • Cam thảo: Giảm đau, kháng viêm, trung hòa aicd dạ dày
  • Tinh chất curcumin: Chồng oxy hóa, hỗ trợ làm lành viêm loét, hạn chế biến chứng

Lưu ý, mỗi vị thuốc có thành phần hóa học và dược tính riêng, người bệnh không nên tự ý kết hợp tại nhà, tránh phản tác dụng. Tốt hơn hết, người bệnh nên sử dụng những viên uống thiên nhiên bảo vệ sức khỏe dạ dày.

Hiện nay, Dạ dày – tá Metaherb là một trong những sản phẩm có chất lượng cao, được nhiều người bệnh tin chọn. Viên uống thảo dược này được bào chế bằng công nghệ nano, tăng khả năng hấp thu dược chất trong máu gấp hàng chục lần bình thường. Giải quyết nhanh triệu chứng bệnh dạ dày.

Như vậy, Metaherb đã tổng hợp đầy đủ thông tin cần thiết về quả sơn tra và những công dụng của dược liệu này. Tuy nhiên, bài viết chỉ mang giá trị tham khảo. Nếu còn bất cứ câu hỏi gì về cách sử dụng cũng như điều trị các bệnh lý, hãy liên hệ ngay với chuyên gia Minh Thùy để được giải đáp chi tiết.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?