28 bài thuốc từ rau sam chữa bệnh lỵ, đau răng, ho, ngứa âm đạo, ung thư trực tràng, mụn nhọt, bỏng,…hiệu quả không ngờ

Rau sam là là món ăn khá quen thuộc đối với người Việt nhờ công dụng thanh nhiệt, giải độc nhưng ít ai biết rằng rau sam còn là dược liệu trị nhiều bệnh hơn thế. Cùng tìm hiểu thông tin chi tiết cũng như công dụng của loài thảo dược này trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

  • Tên gọi khác: Mã xỉ hiện, mã xỉ thái, trường thọ thái,…
  • Tên khoa học: Portulaca oleracea L.
  • Họ: Rau sam (danh pháp khoa học: Portulacaceae)

Mô tả dược liệu cây rau sam

1. Đặc điểm thực vật

Rau sam là loài cây thân cỏ, mọc bò, thân mầm, trơn nhẵn và sống hằng năm. Thân cây có màu đỏ nhạt, chiều dài trung bình từ 10 – 30cm.

Rau sam
Rau sam

Lá của cây trơn bóng, có hình bầu dục dài, phía cuống nhọn và thường không có cuống. Lá rau sam rộng khoảng 8 – 14mm và dài khoảng 1.5 – 2cm. Lá có xu hướng mọc vòng và bao quanh các hoa. Hoa thường mọc ở đầu ngọn, không có cuống, nhỏ và có màu vàng tươi. Quả có hình cầu, bên trong chứa nhiều hạt màu đen bóng.

Rễ rau sam gồm có rễ cái và nhiều rễ con dạng sợi. Loài thực vật này dễ phát triển và có thể sinh sống ở những vùng đất khô hạn, cứng và nghèo dinh dưỡng.

2. Bộ phận dùng

Cả cây, trừ phần rễ.

3. Phân bố

Cây mọc hoang ở hầu hết các tỉnh thành ở nước ta.

4. Thu hái – sơ chế, bảo quản

Rau sam thường được thu hái vào mùa hè và mùa thu. Chỉ dùng loại có thân to, đỏ và tươi. Sau khi thu hái, có thể dùng tươi hoặc phơi khô để dùng dần. Ngoài ra, rau sam còn được thu hái quanh năm để chế biến thành món ăn.

Rau sam có thể bào chế theo những cách sau:

  • Vắt lấy nước uống
  • Giã nát với muối để đắp vào vết thương
  • Rau sam rửa sạch, giã nát sau đó đem phơi khô để dùng dầ

Bảo quản ở nơi khô ráo.

Rau sam
Cây rau sam được trồng và thu hái quanh năm

5. Thành phần hóa học

Rau sam chứa vitamin PP, B1, B2, C, A, acid folic, choline, sắt, magie, natri, canxi, kali, oxalic, nicotinic, biflavonoid, liquiritin và noradrenalin,…

Vị thuốc rau sam

1. Tính vị, quy kinh

  • Vị chua, tính hàn và không có độc.
  • Qui vào kinh Tỳ, Phế và Tâm.

3. Tác dụng dược lý

Rau sam là loài cây có tính mát, có nhiều tác dụng theo nghiên cứu của Đông y và y học hiện đại.

– Theo Đông Y:

  • Tác dụng: Rau sam có nhiều tác dụng, đặc biệt là kích thích tiêu hóa, kháng khuẩn, giải độc, thanh nhiệt,…
  • Chủ trị: Tiêu hóa kém, nóng trong người, mẩn ngứa ngoài da, viêm nhiễm đường tiết niệu, nhiễm giun sán, lỵ, đầy bụng, ăn không tiêu,…

– Theo nghiên cứu của y học hiện đại:

  • Giúp ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn thương hàn và trực khuẩn lỵ. Ngoài ra cồn chiết xuất từ dược liệu còn có tác dụng ức chế trực khuẩn E. coli.
  • Hàm lượng acid béo Omega 3 trong rau sam có tác dụng tăng cường miễn dịch, bảo vệ mạch máu, giảm cholesterol và ngăn ngừa bệnh tim mạch.
  • Các nguyên tố vi lượng như kẽm, mangan, magie và đồng trong dược liệu có tác dụng chống khối u.
  • Thành phần hoạt hóa thần kinh DOPA, dopamine trong loại rau này có tác dụng tăng cường trí nhớ và cải thiện mức độ tập trung.
  • Thải trừ độc tố bisphenol A giúp nâng cao thể trạng và tăng cường chức năng miễn dịch.

4. Cách dùng – liều lượng

Rau sam thường được dùng tươi, sắc uống hoặc dùng ngoài da. Nếu dùng rau sam tươi, nên sử dụng 50 – 100g/ ngày.

28 Cách dùng rau sam chữa bệnh từ dân gian

1. Chữa sốt phát ban, mẩn ngứa trên da

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam tươi.
  • Thực hiện: Vắt lấy nước cốt và uống trực tiếp, dùng bã xoa lên người (tập trung vào vùng cổ, nách và bẹn)
Rau sam
Rau sam giúp điều trị mẩn ngứa hiệu quả

2. Trị chứng bí tiểu và nhiễm trực khuẩn lỵ

  • Chuẩn bị: Cây rau sam tươi và cỏ sữa lá nhỏ mỗi thứ 100g.
  • Thực hiện: Đem sắc uống hằng ngày.

3. Chữa lỵ ở trẻ nhỏ

  • Chuẩn bị: Một ít rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, để ráo và giã nát, vắt lấy nước cốt, đun sôi, thêm ít mật vào và cho trẻ uống.

4. Chữa ngộ độc thuốc

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam tươi
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát, lấy nước cốt uống và dùng bã đắp vào rốn.

5. Chữa lỵ cấp và mãn tính

  • Chuẩn bị: 1kg rau sam tươi.
  • Thực hiện: Đem nấu với 3l nước lọc, sắc còn 1 lít. Mỗi lần dùng 700ml, ngày dùng 3 lần.

6. Chữa dịch sản hậu ra nhiều

  • Chuẩn bị: 60g mã xỉ hiện khô hoặc 200g mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Đem sắc uống, chia thành 2 lần dùng.

7. Trị chứng khó tiểu sau khi sinh

  • Chuẩn bị: 100g mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Giã nát và vắt lấy 300ml nước cốt, đem đun sôi và thêm 10g mật ong vào, hòa và uống liền.

8. Hỗ trợ điều trị ung thư thực quản

  • Chuẩn bị: Rau sam tươi 30g, 1 ít mật ong và bột đậu nành.
  • Thực hiện: Đem nấu rau sam cho nhừ, sau đó cho bột đậu nành vào nấu cháo và thêm 1 ít mật ong, ăn hàng ngày trong nhiều tháng.

9. Chữa đau nhức răng

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giá nát và dùng nước cốt tươi ngậm súc miệng. Hoặc sắc đặc và súc miệng nhiều lần trong ngày.
Đau răng
Kiên trì sử dụng rau sam sẽ giúp giảm các chứng đau nhức răng

10. Chữa chứng ho gà 

  • Chuẩn bị: Đường phèn 30g và rau sam 100g.
  • Thực hiện: Đun sôi rau sam với 200ml nước, sau đó thêm đường phèn vào và đun còn 100ml. Đem nước sắc chia đều cho 3 ngày, mỗi ngày dùng 3 lần.

11. Chữa ngứa âm đạo

  • Chuẩn bị: Rau sam khô hoặc tươi.
  • Thực hiện: Sắc và ngâm rửa âm đạo.

12. Trị vết rắn rết và côn trùng cắn

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát và vắt lấy nước cốt uống, dùng bã đắp lên vùng da bị cắn.
  • Lưu ý: Nếu do rắn rết cắn, nên sơ cứu bằng bài thuốc từ mã xỉ hiện và đến bệnh viện trong thời gian sớm nhất.

13. Hỗ trợ điều trị ung thư trực tràng

  • Chuẩn bị: Hoa mào gà 30g và mã xỉ hiện 10g.
  • Thực hiện: Đem sắc uống, ngày dùng 1 thang.

14. Trị giun kim và giun đũa

  • Chuẩn bị: 100g cây rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát và vắt lấy nước uống.

15. Chữa mụn nhọt lâu ngày không khỏi

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát và đắp trực tiếp lên nhọt.

16. Trị phụ nữ bị bạch đới

  • Chuẩn bị: 2 lòng đỏ trứng gà và 30ml nước cốt mã xỉ hiện.
  • Thực hiện: Trộn đều 2 nguyên liệu, sau đó đun sôi và uống.

17. Trị chứng lậu nhiệt gây đái buốt và đái rắt

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Giã nát và dùng nước cốt uống.

18. Chữa bỏng

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện khô và mật ong.
  • Thực hiện: Đem mã xỉ hiện tán bột, trộn đều với mật ong và thoa lên da.
Rau sam
Rau sam có tính mát, giúp làm dịu vết bỏng hiệu quả

19. Trị kiết lỵ ra máu

  • Chuẩn bị: 100g gạo nếp và 200g rau sam.
  • Thực hiện: Thái nhỏ rau sam và nấu với gạo nếp thành cháo, không nêm nếm gia vị và ăn khi đói.

20. Tẩy giun móc

  • Chuẩn bị: 300g rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch rau, sau đó giã nát, vắt lấy nước, thêm 1 ít đường hoặc muối. Ngày dùng 2 lần khi đói và thực hiện 1 – 3 liệu trình (mỗi liệu trình kéo dài 3 ngày).

21. Trị miệng và môi bị lở loét

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện.
  • Thực hiện: Sắc đặc và thoa lên niêm mạc lở loét.

22. Hỗ trợ điều trị ung thư đại tràng

  • Chuẩn bị: Bại tương thảo, thổ phục linh, kê nội kim, mã xỉ hiện, khổ sâm và bạch thược mỗi thứ 20g, cam thảo 6g, xạ hương 4g, tam lăng, xuyên hậu phác và huyền hồ mỗi thứ 10g, hồng đằng 12g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc uống, ngày dùng 1 thang.

23. Chữa nấm chân và nấm tóc

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam.
  • Thực hiện: Đốt dược liệu thành than rồi rắc lên hoặc nấu thành cao và thoa lên vùng da tổn thương.

24. Chữa ho ra máu

  • Chuẩn bị: 1 lượng rau sam tươi.
  • Thực hiện: Chế biến rau sam ăn hàng ngày (nấu canh, luộc hoặc xào) và sắc đặc uống cho đến khi khỏi.
  • Lưu ý: Nếu ho do lao, cần kết hợp với thuốc kháng sinh theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa.

25. Trị trướng bụng, đầy hơi và khó tiêu

  • Chuẩn bị: 300g rau sam tươi.
  • Thực hiện: Mỗi lần dùng 150g rau sam, rửa sạch, thái nhỏ và nấu với nước vo gạo nếp lần 2 thành canh. Thực hiện 2 lần/ ngày cho đến khi khỏi.
  • Lưu ý: Nếu bụng đầy trướng khó giảm, có thể dùng đến 400g rau sam/ ngày.

26. Hỗ trợ chữa bệnh trĩ

  • Chuẩn bị: 1 lượng rau sam tươi vừa đủ.
  • Thực hiện: Nấu nước xông và rửa giang môn, kết hợp với các món ăn từ rau sam như rau sam luộc, xào tỏi,…

27. Trị chứng bạch cầu cấp

  • Chuẩn bị: Bạch chỉ 12g, mã xỉ hiện 30g, hà thủ ô và a giao mỗi thứ 16g.
  • Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Rau sam
Rau sam hỗ trợ điều trị bạch cầu cấp hiệu quả

28. Trị bạch đái

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện.
  • Thực hiện: Vắt lấy khoảng 20ml nước cốt, sau đó đun nóng lên và cho 2 lòng trắng trứng vào. Ngày dùng 1 lần, sử dụng liên tục trong 2 – 3 ngày.

Lưu ý khi sử dụng rau sam chữa bệnh

Mặc dù rau sam có rất nhiều công dụng trong việc chữa bệnh, tuy nhiên, không nên dùng rau sam trong một số trường hợp và đối tượng nhất định. Cụ thể:

  • Không dùng rau sam cho phụ nữ mang thai vì dược liệu này có tính hàn và tác dụng hoạt huyết mạnh.
  • Thận trọng khi dùng cho người bị tiêu chảy và Tỳ Vị hư. Nếu sử dụng, nên phối hợp với các vị thuốc cay và có tính ấm.
  • Sử dụng nhiều rau sam có nguy cơ hình thành sỏi thận.

Rau sam có thể chế biến thành các món ăn hằng ngày để hỗ trợ trong việc chữa bệnh. Tuy nhiên, cần phải lưu ý một số vấn đề ở trên để tránh những tác dụng phụ không mong muốn. Tốt nhất người bệnh nên tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng rau sam chữa bệnh. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Metaherb sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Mộc qua và 16 bài thuốc trị bệnh đau nhức xương khớp, co rút chân tay, trĩ, co rút,…hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?