6 tác dụng tuyệt vời của khiên ngưu chữa táo bón, tâm thần, tẩy giun…

Vị thuốc khiên ngưu là hạt già phơi khô của cây khiên ngưu (hay còn gọi là cây bìm bịp). Theo Đông Y, khiên ngưu có vị đắng, cay, tính hàn, đi vào các kinh phế, đại tràng, thận. Người ta thường dùng vị thuốc trên để tẩy giun, chữa phù thũng, giup lợi tiểu, trị ho huyễn do đàm thấp ở phế…

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm của vị thuốc khiên ngưu

Khiên ngưu còn có tên hắc sửu, bạch sửu, nhị sửu, bìm bìm biếc, lạt bát hoa tử…, là hạt già phơi khô của cây Khiên ngưu (Pharbitis hederacea Choisy.)…Trong bài viết chuyên mục sẽ cung cấp thông tin tổng quan và cách sử dụng vị thuốc này.

Mô tả

Khiên ngưu là hạt già phơi khô của cây khiên ngưu (cây bìm bịp). Đây là loại cây dây leo với phần thân mảnh, có điểm lông hình sao. Lá có hình tim xẻ thành ba thùy, mặt trên nhẵn và xanh, mặt dưới có lông. Lá dài khoảng 14 cm, rộng 12 cm, cuống lá dài từ 5 -9 cm, gầy và nhẵn. Hoa có màu lam nhạt hoặc hồng tím, mọc thành xim từ 1 – 3 bông. Quả cây bìm bịp tương đối nhẵn, có hình cầu, đường kính khoảng 8 mm, chia thành 3 ngăn. Hạt khiên ngưu có hai loại: hạt màu đen (hắc sửu) và hạt màu trắng (bạch sửu) – đều được dùng để làm thuốc.

Hình ảnh cây khiên ngưu
Hình ảnh cây khiên ngưu

Phân bố, thu hái, chế biến và bảo quản

Cây khiên ngưu được tìm thấy ở nhiều nước trên thế giới như Ấn Độ, Thái Lan, Malaixya. Tại Việt Nam, cây mọc hoang tại nhiều vùng miền trên khắp cả nước.

Bộ phận dùng: Hạt (trắng và đen). Tháng 7 hằng năm, người ta thu hái quả chín về, đập lấy phần hạt rồi đem đi phơi khô. Bảo quản hạt khiên ngưu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh nơi ẩm mốc.

Thành phần hóa học

Dược liệu chứa các chất hóa học chính sau đây:

  • Pharbitin ( Pharbitic acid và Purolic acid): Đây là chất Glocosid có chứa khoảng 2% Lysergol, Nilic acid, Chanoclavine, Gallic acid, Penniclavine, Elymoclavine, Isopenniclavine.
  • Chất béo (khoảng 11%)
  • Glucozit phacbitin – chất có tác dụng tẩy.

Tác dụng dược lý của khiên ngưu

Khiên ngư có vị cay, tính nóng, hơi độc. Vị thuốc quy vào những kinh sau: Phế, Thận, Đại tràng.

Theo nghiên cứu y học hiện đại

VỊ thuốc khiên ngưu có tác dụng dược lý như sau:

  • Tẩy xổ: Chất Pharbitin trong dược liệu là một nguyên liệu có tính tẩy mạnh, tương tự như chất Jalapin. Khi đi vào ruột và mật, hoạt chất sẽ làm tăng nhu động ruột, gây xổ. Tác dụng này bắt gặp ở khiến ngưu dạng nước hoặc cồn chiết xuất và không có ở dạng thuốc sắc.
  • Tăng độ lọc Inulin của thận
  • Tiêu diệt giun kim.

Thuốc có chứa độc tính, dùng ở liều cao có thể gây ra các triệu chứng như buồn nôn, nôn do tác dụng trực tiếp lên đường tiêu hóa. Ngoài ra, thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng của thận, gây tiểu ra máu, đau thần kinh…

Hạt khiên ngưu có nhiều tác dụng điều trị đa dạng bệnh lý khác nhau
Hạt khiên ngưu có nhiều tác dụng điều trị đa dạng bệnh lý khác nhau

Theo nghiên cứu y học cổ truyền

Vị thuốc khiên ngưu có tác dụng:

  • Tả khí phân thấp nhiệt
  • Tiêu ẩm lợi nhị tiện
  • Trục đờm
  • Lợi tiểu
  • Thông đại tiện và tiểu tiện.
  • Thông mật.

Chủ trị:

  • Nhiễm giun
  • Sát trùng
  • Cước thũng

Cách dùng và liều lượng

Thuốc được dùng ở các dạng:

  • Hạt khiên ngưu đem tán bột, dùng nước chiêu thuốc.
  • Nhựa khiên ngưu có thể chiết thành cồn.

Liều lượng: Dùng 0.6 – 1.2 gam mỗi ngày.

Bài thuốc chữa các bệnh lý khác nhau từ khiên ngưu

Vị thuốc được ứng dụng trong điều trị một số bệnh lý sau:

Chữa phù thũng, nằm ngồi không được

Sắc 10 gam khiên ngưu với 300 ml nước. Khi nước cô lại còn 150 ml thì ngưng, chia thuốc thành 2 phần, dùng trong ngày.  Có thể tăng liều tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Bài thuốc Bạch Khiên Ngưu Tán trị táo bón

Theo chuyên gia Metaherb, thành phần phacbitin có trong khiên ngưu có tác dụng tẩy mạnh, làm tăng sức co bóp của ruột cải thiện triệu chứng bệnh táo bón hiệu quả. Người bệnh nên áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Đem tán thành bột gồm: Bạch khiên ngưu (nửa để chín, nửa để sống), 4 gam Bạch truật, Quất hồng, cam thảo (nướng), Mộc thông, Tang bạch bì…Dùng 8 – 12 gam/ ngày.
Khiên ngưu giúp cải thiện tình trạng táo bón hiệu quả
Khiên ngưu giúp cải thiện tình trạng táo bón hiệu quả

Cải thiện chứng tâm thần phân liệt

Đem tán thành bột gồm 12 gam Đại hoàng, 12 gam Hùng hoàng, 24 gam Nấc và Bạch sửu, 16 gam kẹo mạch nha, sau đó trộn đều rồi vo thành viên. Dùng 4 viên/ ngày. Một liệu trình điều trị kéo dài 15 ngày, nghỉ 7 ngày rối lại tiếp tục.

Trị cước khí, thủy thũng

Lấy 30 gam các vị thuốc Binh lang, Mộc hương, Trần quất bì (bỏ xơ), Khiên ngưu tử, Xích phục linh (bỏ vỏ đen) tán thành bột, dùng 6 gam/ lần, hòa với 150 ml nước rồi uống.

Chữa chứng bạo suyễn ở trẻ em, nhiệt đờm ủng tắc, đờm hỏa làm tổn thương phế

Tán thành bột nguyên liệu gồm Đại hoàng, Chỉ xác, Hắc khiên ngưu rồi dùng với nước sôi.

Tẩy giun, giảm đau bụng

  • Bài thuốc 1 (Hoàn ngưu lang): Nghiền thành bột các vị thuốc khiên ngưu, đại hoàng, hạt cau với liều lượng ngang nhau. Hòa 3  -4 với nước ấm, dùng khi đói. Nếu dùng cho trẻ em cần gia giảm liều lượng.
  • Bài thuốc 2: Nghiền thành bột mịn các vị thuốc gồm 12 gam hạt khiên ngưu, 12 gam lôi hoàn, 4 gam đại hoàng sống. Dùng thuốc với nước ấm, trước khi đi ngủ.
Hỗ trợ tẩy giun, bảo vệ đường ruột
Hỗ trợ tẩy giun, bảo vệ đường ruột

Lưu ý khi sử dụng vị thuốc khiên ngưu

Không dùng Khiên ngưu cho các đối tượng sau đây:

  • Phụ nữ có thai
  • Người yếu mệt nên dùng ít.
  • Không uống đồng thời khiên ngưu với ba đậu.
  • Bạn cần cân nhắc giữa lợi ích của việc sử dụng dược liệu, tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hay bác sĩ trước khi sử dụng vị thuốc này.
  • Không nên sử dụng dược liệu này cho phụ nữ có thai vì có thể gây sẩy thai. Lưu ý, cần thận trọng khi dùng bìm bìm biếc cho người ốm yếu.
Sử dụng dược liệu khiên ngưu đúng cách hạn chế tác dụng phụ
Sử dụng dược liệu khiên ngưu đúng cách hạn chế tác dụng phụ

Theo nhiều chuyên gia y tế, đa số người bệnh đau dạ dày thường gặp tình trạng rối loạn tiêu hóa, táo bón. Nếu không được điều trị kịp thời sẽ gây nên nhiều biến chứng làm suy giảm chức năng hệ tiêu hóa. Vì vậy, điều trị dứt điểm bệnh lý đau dạ dày là đều cần thiết người bệnh nên làm.

Trong Đông y còn rất nhiều vị thảo dược tự nhiên điều trị bệnh dạ dày hiệu quả. Người bệnh có thể tham khảo như: chè dây, lá khôi, khổ sâm, cam thảo, tinh chất curcumin từ nghệ…

Để đảm bảo an toàn, tránh phản tác dụng người bệnh có thể sử dụng những viên uống bảo vệ sức khỏe dạ dày từ thiên nhiên. Hiện nay, Dạ dày – tá tràng Metaherb được đánh giá có chất lượng tốt và hiệu quả hỗ trợ điều trị cao, nhiều ưu điểm.

  • Sử dụng công nghệ cao chiết xuất 100% tinh chất thảo dược
  • Quá trình thẩm thấu dược chất vào máu nhanh gấp hàng chục lần phương pháp điều trị truyền thống
  • Thảo dược tự nhiên, an toàn, lành tính và không có tác dụng phụ
  • Được tư bởi Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
  • Đã được cấp phép lưu hành trên thị trường từ Bộ Y tế
Dạ dày - Tá tràng Metaherb được chiết xuất từ thành phần thảo dược thiên nhiên
Dạ dày – Tá tràng Metaherb được chiết xuất từ thành phần thảo dược thiên nhiên

Trên đây là một số thông tin về vị thuốc khiên ngưu. Vì thuốc có độc tính nên bạn cần lưu ý về cách sử dụng và liều dùng. Tốt nhất, bạn nên dùng thuốc theo đơn kê và hướng dẫn của bác sĩ. Nếu còn bất cứ băn khoăn gì về vị thuốc, hãy liên hệ ngya với chuyên gia Metaherb để được giải đáp chi tiết.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?