9 tác dụng thần kỳ của hoàng đằng chữa táo bón, đau mắt đỏ, viêm tai…hiệu quả tuyệt vời!

Hoàng đằng là vị thuốc quý có vị đắng, tính hàn với tác dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, sát trùng. Từ lâu, loại dược liệu này đã được dùng phổ biến trong các bài thuốc chữa tiêu chảy, kiết lỵ, viêm ruột và một số tình trạng viêm nhiễm ngoài da…

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm cây dược liệu Hoàng đằng

Hoàng đằng là vị thuốc thường được sử dụng để điều trị bệnh trong Đông y, đặc biệt là trong các bài thuốc chữa tiêu chảy, viêm nhiễm… Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.

Mô tả

Hoàng đằng là loại cây dây leo to với phần thân già và rễ màu vàng. Phần thân cứng và có hình trụ, đường kính ở vào khoảng từ 5 – 10cm.

Lá cây mọc so le nhau dài khoảng từ 9 – 20cm, chiều rộng ở khoảng 4 – 10cm, cứng và nhẵn. Phiến lá có hình bầu dục với phần đầu nhọn và phần gốc là tròn hoặc cắt ngang. Mỗi lá sẽ có 3 gân chính rõ, phần cuống dài, hơi gần ở trong phiến, hai đầu thường phình lên.

Hoa đơn tính, có màu vàng lục, mọc thành từng chùy dài ở kẽ lá đã rụng, dài khoảng từ 30 – 40cm và phân nhánh 2 lần. Lá đài của hoa hình tam giác, hoa cái có 3 lá noãn, hoa đực có 6 nhị, phần chỉ nhị hẹp và dài hơn bao phấn. Mùa hoa ở vào khoảng từ tháng 5 – 7. Quả hạch có hình trái xoan, khi chín sẽ có màu vàng.

Cây thảo dược hoàng đằng
Cây thảo dược hoàng đằng

Phân bố, thu hái và chế biến

Dược liệu có nguồn gốc ở Malaysia và các quốc gia Đông Dương. Cây phát triển tốt ở những vùng có đất ẩm ướt. Riêng tại Việt Nam, loại thực vậy này được tìm thấy tương đối nhiều ở Nghệ An, các tỉnh Tây Nguyên và một số tỉnh vùng Trung du miền núi phía Bắc.

Phần thân già và rễ của cây được sử dụng để làm vị thuốc.

Dược liệu thường được thu hoạch vào mùa thu, ở khoảng tháng 8, tháng 9 hằng năm. Phần thân già và rễ sau khi lấy về sẽ đem cạo sạch lớp bần bao phủ phía bên ngoài vỏ. Sau đó tiến hành chặt thành từng đoạn rồi đem đi phơi hoặc sấy khô và bảo quản dùng dần.

Dược liệu sau khi đã được sơ chế khô cần để trong túi kín và bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát.

Thành phần hóa học

Sau đây là một số thành phần được ghi nhận có trong dược liệu hoàng đằng:

  • izoquinolein
  • berberin
  • jatrorrhizin
  • palmatin
  • columbamin

Tác dụng dược lý

Đa phần các tài liệu y học cổ truyền ghi nhận dược liệu có vị đắng và tính hàn. Dược liệu được quy vào các kinh Can, Phế, Tỳ

Theo y học cổ truyền

  • Công dụng: Thanh nhiệt, tiêu viêm và sát trùng.
  • Chủ trị: Chữa đau mắt, viêm ruột, tiêu chảy, sốt rét, lỵ, lở ngứa ngoài da, viêm tai, dùng làm thuốc bổ.
Vị thảo dược có nhiều công dụng khác nhau
Vị thảo dược có nhiều công dụng khác nhau

Theo y học hiện đại

Đa phần tác dụng dược lý của dược liệu hoàng đằng đều có được do hàm lượng hoạt chất Berberin dồi dào trong nó. Bao gồm:

  • Tăng độ đàn hồi cho mạch máu, ngăn ngừa sự hình thành của các mảng xơ vữa, đồng thời ngăn chặn cũng như ức chế sự phát triển của các phản ứng viêm.
  • Làm giảm chất béo triglyceride tích trữ tại gan, đồng thời làm giảm hàm lượng cholesterol xấu có trong máu.
  • Bảo vệ sức khỏe tim mạch, giúp làm tăng khả năng giãn nở và co bóp của tim. Cùng với đó còn hỗ trợ duy trì hoạt động của thần kinh giao cảm tại tim.
  • Ức chế vi khuẩn, giúp điều trị chứng tiêu chảy hay viêm kết mạc do nhiễm khuẩn.
  • Hiện nay, một số dược chất có trong hoàng đằng còn được ứng dụng để sản xuất các loại viên uống cũng như thực phẩm chức năng nhằm hỗ trợ điều trị các bệnh lý về tim mạch.

Ngoài ra, thành phần palmatin cũng mang lại nhiều tác dụng khác:

  • Palmatin có khả năng ức chế vi khuẩn đường ruột. Tuy nhiên tác dụng của nó yếu hơn các loại kháng sinh thông dụng hiện nay.
  • Palmatin cũng có khả năng chống nấm, nhất là các loại nấm gây viêm nhiễm âm đạo.
  • Giúp chống rối loạn nhịp tim, đồng thời hạ huyết áp ở những người huyết áp cao.

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và từng bài thuốc mà có thể dùng dược liệu với nhiều cách khác nhau. Ví dụ như sắc lấy nước uống, tán thành bột mịn, làm viên hoàn hay sử dụng ngoài da.

Liều lượng tham khảo dùng cho một ngày từ 6 – 12g. Tuy nhiên, có thể linh hoạt thay đổi khi kết hợp với những vị thuốc khác hay tùy theo từng bài thuốc.

Các bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu hoàng đằng

Có thể tham khảo một số bài thuốc sử dụng dược liệu hoàng đằng sau đây:

Chữa táo bón

  • Chuẩn bị: Hoàng đằng 9g, đào nhân 9g, hạt bí đao 9g, mang tiêu 9g, đan bì 12g.
  • Thực hiện: Các vị thuốc cho hết vào ấm sắc chung với 1 thăng nước. Dùng khi thuốc còn ấm với liều lượng 1 thang/ngày.
Cải thiện tích cực tình trạng táo bón
Cải thiện tích cực tình trạng táo bón

Chuyên gia Metaherb cho biết: “Hoàng đằng có chứa alcaloid, palmatin 1 – 3,5%,  jatrorrhizin, columbamin và berberin có tác dụng làm bền mạch máu, tăng co bóp dạ dày và đường ruột, kích thích tiêu hóa, làm mềm phân, cải thiện tình trạng táo bón kinh niên”.

Bài thuốc trị viêm ruột kiết lỵ

  • Chuẩn bị: 14g hoàng đằng, 20g lá mô và 20g cỏ sữa lá lớn.
  • Thực hiện: Các vị thuốc cho hết vào ấm sắc chung với 1 thăng nước trong 20 phút. Dùng khi thuốc còn ấm với liều lượng 1 thang/ngày.

Khắc phục đau mắt đỏ có màng

  • Chuẩn bị: 4g hoàng đằng và 2g phèn chua.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem tán nhỏ rồi chưng cách thủy với nước. Sau đó gạn lấy nước trong và dùng để nhỏ mắt mỗi ngày 2 lần.

Cải thiện tình trạng viêm tai có mủ

  • Chuẩn bị: 20g hoàng đằng và 10g phù phỉ.
  • Thực hiện: Các vị thuốc đem tán thành bột mịn và trộn cho thật đều. Hằng ngày tiến hành làm sạch mủ tai và thổi bột thuốc vào 2 – 3 lần/ngày.
Hỗ trợ điều trị bệnh lý về gan
Hỗ trợ điều trị bệnh lý về gan

Chấm dứt viêm đường tiết niệu, viêm phế quản, viêm gan virus, viêm tai trong…

  • Chuẩn bị: 10g hoàng đằng, 10g mộc thông, 10g huyết dụ
  • Thực hiện: Cho hết các vị thuốc vào ấm sắc cùng với 1 lít nước đến khi còn 300ml. Chia đều làm 3 lần uống khi thuốc còn ấm, dùng với liều lượng đúng 1 thang/ngày.

Trị kiết lỵ, tiêu chảy

  • Chuẩn bị: Phần rễ hoàng đằng với lượng tùy ý.
  • Thực hiện: Đem tán dược liệu thành bột mịn. Có thể hoàn thành dạng viên cho dễ dùng. Mỗi ngày sử dụng khoảng 10g và uống chung với nước sôi ấm.

Chữa tiêu chảy, sốt rét, kiết lỵ

  • Chuẩn bị: 10 – 15g hoàng đằng.
  • Thực hiện: Cho dược liệu vào ấm sắc cùng với khoảng 600ml nước trên lửa nhỏ. Lượng nước còn khoảng 200ml là đạt. Chia làm 2 lần uống khi còn ấm, chỉ dùng 1 thang/ngày.

Làm lành viêm loét chảy nước

  • Chuẩn bị: 15g hoàng đằng và 10g kha tử.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem giã nhỏ rồi cho vào ấm sắc lấy nước đặc. Sử dụng nước này để ngâm chân với tần suất 1 – 2 lần/ngày.

Trị nổi mụn nhiều do nóng trong người ở trẻ em

  • Chuẩn bị: 1 ít hoàng đằng.
  • Thực hiện: Dùng dược liệu nấu lấy nước và tắm cho trẻ từ 1 – 2 lần/ngày. Cần duy trì đều đặn đến khi các triệu chứng khỏi hẳn.

Kiêng kỵ và lưu ý khi sử dụng hoàng đằng

Hoàng đằng mặc dù có tác dụng trị bệnh rất tốt nhưng nếu sử dụng không đúng trường hợp sẽ rất dễ phát sinh rủi ro. Người bệnh cần chú ý đến các vấn đề sau:

  • Tuyệt đối không dùng dược liệu này cho những người mắc các bệnh do hàn hay có huyết hàn.
  • Cần cẩn trọng khi dùng dược liệu chế thành thuốc nhỏ mắt điều trị viêm kết mạc. Bởi thực hiện bài thuốc này ở nhà sẽ không đảm bảo vô khuẩn và rất dễ gây ra tình trạng bội nhiễm.
Sử dụng hoàng đằng đúng cách nâng cao hiệu quả điều trị
Sử dụng hoàng đằng đúng cách nâng cao hiệu quả điều trị

Mặc dù Hoàng đằng có tác dụng trị bệnh rất hiệu quả nhưng khi sử dụng không đúng trường hợp sẽ rất dễ phát sinh rủi ro. Người bệnh cần chú ý đến các vấn đề sau:

  • Tuyệt đối không dùng dược liệu này cho những người mắc các bệnh có tính hàn (tay chân lạnh, rét, lạnh run, gặp lạnh đau tăng…).
  • Cẩn trọng khi dùng dược liệu chế thành thuốc nhỏ mắt điều trị viêm kết mạc. Thực hiện bài thuốc này ở nhà sẽ không đảm bảo vô khuẩn và rất dễ gây ra tình trạng bội nhiễm.
  • Phụ nữ mang thai và cho con bú.
  • Dị ứng với các thành phần của vị thuốc.

Ít người bệnh biết rằng tiêu chảy, táo bón, rối loạn tiêu hóa là một trong những triệu chứng của bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng. Nhiều chuyên gia y tế nhận định, nếu không điều trị bệnh dạ dày dứt điểm có thể gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh sử dụng dược liệu hoàng đằng, để giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, người bệnh có thể sử dụng thêm sản phẩm bảo vệ dạ dày từ thiên nhiên, ứng dụng công nghệ cao trong bào chế.

Một trong những sản phẩm có chất lượng tốt, được người bệnh tin tưởng không thể bỏ qua Dạ dày – tá tràng Metaherb. Với các thành phần như lá khôi, chè dây, khổ sâm, cam thảo, tinh chất curcumin trong nghệ vàng,…Sản phẩm giúp đánh bay triệu chứng bệnh dạ dày, ợ chua, ợ hơi, buồn nôn, đau rát thượng vị. Người bệnh nên tham khảo.

Hoàng đằng là một vị thuốc cổ truyền được sử dụng từ rất lâu trong dân gian. Nhờ có nhiều tác dụng quý mà dược liệu này được dùng nhiều trong các bài thuốc chữa bệnh cũng như cuộc sống hằng ngày. Tuy nhiên, để có thể phát huy hết công dụng của vị thuốc đối với sức khỏe, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia Metaherb để kiểm soát rủi ro và những tác dụng không mong muốn.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?