11 cách sử dụng đại hoàng chữa táo bón, cầm máu, giảm viêm đau…hiệu quả tuyệt vời!

Đại hoàng hay còn gọi là Hoàng lương vị đắng, tính hàn được sử dụng để thanh tràng, thông tiện, trục ứ thông kinh, cầm máu, viêm ứ, ăn không tiêu, da vàng, thường hay đau bụng. Trong bài viết chuyên mục sẽ cung cấp thông tin tổng quan về vị thuốc cũng như cách sử dụng hiệu quả. Hãy cùng theo dõi!

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm dược liệu Đại hoàng

Đại hoàng là vị thuốc quen thuộc trong Đông y, có tác dụng điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Công dụng nhuận tràng tẩy xổ của loại thuốc này rất mạnh. Ngoài ra, nó còn có nhiều công dụng khác như diệt khuẩn, cầm máu… Cách dùng vị thuốc này ra sao, xin mời theo dõi trong bài viết này.

Mô tả

Đại hoàng là cây thân thảo sống lâu năm, thân trụ, bên trong rỗng ruột, bên ngoài nhẵn, chiều cao trung bình khoảng 1 – 2 mét. Rễ cây mập, thô, có hình viên chùy ngắn, vỏ có màu nâu tím, mặt kế có màu vàng, mùi thơm hơi hăng.

Lá mọc ở gốc cây, lá thường lớn mọc so le có cuống dài, phiến lá tròn hoặc có hình trứng tròn gốc lá hình tim. Đường kính lá khoảng 40 – 70 cm, phiến là chia chùy cắt sâu vào 1/4 lá, hai bên mép có răng cưa. Hoa thường mọc thành chùm có hình chùy ở đỉnh cây, màu lục nhạt hoặc vàng trắng. Quả ốm, tròn, dài, hình 3 cạnh.

Ngoài ra, còn một dược liệu Đại hoàng khác được gội là Đường cổ đặc Đại hoàng cũng được sử dụng để làm thuốc. Dược liệu là cây sống lâu năm, rễ thô to, cao đến 2 mét, thân ngoài nhẵn bên trong rỗng ruột. Lá to, dài, phiến lá hình tim xẻ thành 3 – 7 thùy, mép nguyên hoặc hơi răng cưa, lá phía trên nhỏ. Hoa mọc thành chùm, khi còn non có màu tím đỏ.

Hình ảnh cây đại hoàng
Hình ảnh cây đại hoàng

Phân bố, thu hái, chế biến và bảo quản

Thân và rễ Đại hoàng được ứng dụng để làm dược liệu. Dược liệu có màu vàng sậm, cắt ra có nhiều vân như gấm, khi nếu có có nước bọt màu vàng nổi lên.

Đại hoàng ưa khí hậu ẩm mát ở những vùng cao trên 1.000 m so với mặt nước biển. Do đo, ở nước ta có thể di thực Đại hoàng trồng ở SaPa. Tuy nhiên, hiện tại Đại hoàng thường được nhập từ Trung Quốc và một số quốc gia khác ở châu Âu. Tuy nhiên, dược liệu nhập từ Trung Quốc được cho là có chất lượng tốt hơn.

Thường thu hái dược liệu đã trên 3 năm tuổi, thu hái vào tháng 9 – 10. Khi thu hái cần đào cả phần rễ, mang về rửa sạch đất cát, cắt bỏ phần thân trên mặt đất và những rễ tơ, cạo bỏ lớp vỏ bên ngoài. Nếu phần dược liệu quá to có thể bổ ra làm đôi hoặc làm tư, dùng lạt xâu treo ở hiên nhà để khô dần hoặc sấy nhẹ. Bảo quản vị thuốc Đại hoàng trong hộp kín, ở nơi thoáng mát, khô ráo để tránh ẩm mốc và sâu mọt.

Cách bào chế dược liệu Đại hoàng:

  • Theo Trung Dược Đại Từ Điển: Mang dược liệu chứng với rượu đến nát, phơi nắng, tán bột, thêm mật ong làm thành viên hoàn, phơi khô.
  • Theo Dược Tài Học: Chưng dược liệu mấy lần với rượu là được.
  • Theo Đông Dược Học Thiết Yếu: Ngâm dược liệu vào nước đến khi mềm, thái phiến mỏng, phơi khô. Có thể dùng sống, sao với rượu, sao thành than hoặc hấp chế đều được.

Thành phần hóa học

Trong Đại hoàng có hai nhóm hoạt chất trái ngược nhau là hoạt chất có tính thu liễm có chứa Tamin (Rheotannoglucozit) và hoạt chất có tác dụng tẩy là Rheoanthraglucozit.

Thành phần chủ yếu bào gồm:

  • Glucogalin
  • Catechin
  • Terarin
  • Axit Galic
  • Axit Xinamic
  • Axit Galic
  • Antraglucozit (chất tẩy)

Tác dụng dược lý

Vị thuốc Đại hoàng vị đắng tính hàn, vị đắng, hàn, không chứa độc, đại hàn. Quy kinh Tỳ, Vị, Tâm, Can, Đại tràng. Vị thuốc có nhiều tác dụng chữa bệnh khác nhau.

Đại hoàng có nhiều tác dụng điều trị bệnh khác nhau
Đại hoàng có nhiều tác dụng điều trị bệnh khác nhau

Theo nghiên cứu của y học hiện đại:

  • Cầm máu, rút ngăn thời gian đông máu, giảm tính thẩm thấu của các mao mạch, cải thiện sức bên của thành mạch, kích thích xuyên tủy tạo nhiều tiểu cầu.
  • Lợi mật, tăng cơ bóp túi mật, làm giãn cơ vòng.
  • Kháng khuẩn, chủ yếu là tụ cầu, liên cầu khuẩn lậu, trực khuẩn bạch hầu, phó thương hàn, kiết lỵ, ức chế một số vi khuẩn nấm và virus cảm lạnh.
  • Gây mê, hạ huyết áp, kích thích tim mạch.
  • Ức chế sự phát triển của tế bào ung thư, ngăn ngừa tình trạng chướng bụng do các bệnh viêm gan.
  • Lợi tiểu, bảo vệ gan, giảm Cholesterol.

Theo y học cổ truyền:

  • Sinh tân khứ hủ, trường vị đãng địch, thông lợi thủ y cốc, an hòa ngũ tạng, điều trung, hóa thực (theo Bản Kinh).
  • Tả thông tiện, phá ứ (theo Trung Dược học).
  • Phá đàm thực, thông kinh, lợi thủy thũng, luyện ngũ tạng, súc thực, lãnh nhiệt tích tụ, lợi đại tiểu trường (theo Dược Tính Bản Thảo).

Công dụng của Đại hoàng dược liệu:

  • Chữa kết tích trường vị do nhiệt
  • Chữa huyết ứ ở vùng bụng, kinh nguyệt bế
  • Cuồng nhiệt gây táo bón, nôn ra máu, chảy máu cam
  • Hỗ trợ tiêu ứ viêm, bóng nóng (dùng thoa ngoài)

Bài thuốc điều trị nhiều bệnh lý khác nhau bằng Đại hoàng

Đại hoàng thường được sử dụng để thanh tràng thông tiện.

Cải thiện tình trạng táo bón lâu ngày

  • Bài thuốc thứ nhất: Sử dụng 10 – 15 g Đại hoàng, Hậu phác, Chỉ thực, mỗi vị 6 – 8 g, sắc uống, mỗi ngày một thang.
  • Bài thuốc thứ hai: Dùng 10 – 15 g Đại hoàng, Chỉ Thực, Hậu phác, mỗi vị 8 g, sắc thành thuốc, lại hòa cùng 10 g Mang tiêu, dùng uống trong ngày.
  • Bài thuốc ba: Sử dụng 12 g Đại hoàng, 16 g Mẫu đơn bì, Mang tiêu, Đông qua tử, Đào nhân, mỗi vị 12 g, sắc uống trong ngày.
Cải thiện tích cực tình trạng táo bón
Cải thiện tích cực tình trạng táo bón

Chữa bỏng ngoài da

Sử dụng Đại hoàng tán thành bột mịn, trộn với dầu mè, thoa vao vị trí bỏng hoặc sưng tấy do nhiệt.

Trị triệu chứng lạ do đàm sinh ra, ăn vào nôn mửa, có đàm trong ngực

Dùng 40 g Đại hoàng, Cam thảo (chích) 10 g, sắc với một tô nước đầy, đến khi còn nửa rô thì dùng uống. Bài thuốc này có thể tẩy đàm ra khỏi cổ họng.

Ổn định tâm khí bất tức, hạn chế chảy máu mũi, nôn mửa ra máu

Đại hoàng 80 g, Hoàng Cầm, Hoàng liên, mỗi vị 40 g, sắc với 3 chén nước, đến khi còn 1 chén thì dùng uống.

Chữa kinh bế, huyết trệ, hậu sản ứ huyết, đau nhức bụng dưới

Sử dụng Đại hoàng, Đào nhân, mỗi vị 12g, Miết trùng 4 g, sắc thành thuốc dùng uống.

Trị nôn ra máu, đau xóc lên

Dùng 40 g Đại hoàng tán thành bột mịn. Mỗi lần dùng 4 g sắc với một chén nước Sinh địa, đến khi còn nửa chén thì dùng uống.

Chấm dứt tình trạng nôn ra máu
Chấm dứt tình trạng nôn ra máu

Khắc phục chân đau do phong khí, thắt lưng nhức mỏi

Dùng 80 g Đại hoàng cắt nhỏ như con bờ, trộn với một ít sữa, sao khô, để cho đen. Mỗi lần dùng uống 8 g sắc với 3 chén nước và 3 lát gừng tươi, dùng uống khi đói.

Chấm dứt nói sảng do nhiệt

Sử dụng 200 g Đại hoàng, cắt nhỏ, sào hơi đỏ rồi tán bột. Sau lại dùng 5 thăng Lạp tuyết thủy nấu cô lại thành cao. Mỗi lần dùng uống nửa muỗng cà phê với nước lạnh.

Trị tức đầy, tiêu thực, dẫn huyết, hóa đờm dãi, hóa khí

Sử dụng 160 g Đại hoàng, 160 g Khiên ngưu tử (80 g sao vàng, 80 g để sống). Mang tất cả dược liệu tán thành bột mịn, gia thêm mật làm thành viên hoàn, to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần dùng uống 10 viên với nước ấm. Nếu tình trạng nghiêm trọng có thể tăng lên 20 viên mỗi lần.

Chữa phụ nữ huyết khí không thông, rong kinh, tiêu ra máu, xích bạch đới

Dùng 1 cân Đại hoàng chia thành 4 phần bằng nhau.

  • 1 phần ngâm với 1 chén đồng tiện và 8 g muối, để qua đêm, thái mỏng, phơi khô.
  • 1 phần hòa cùng 4 lượng Đương quy, cho vào một chén giấm nhạt, tẩm ướp qua đêm. Sau đó bỏ Đương quy đi chỉ thu lại Đại hoàng, thái mỏng, phơi khô.
  • Một phần tẩm rượu ngon, để qua một ngày, lại thái mỏng, sao với 35 hạt Ba đậu. Sau đó bỏ Ba chỉ lấy Đại hoàng.
  • 1 phần ngâm với 1 chén nước, nấu với 160 g Hồng hoa, để yên qua đêm, thái mỏng, phơi khô.
Chữa rong kinh hiệu quả
Chữa rong kinh hiệu quả

Mang tất cả 4 phần Đại hoàng đã sơ chế tán thành bột, gia thêm mật ong làm thành viên hoàn kích thước to bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần dùng uống 50 viên với rượu ấm, uống thuốc khi đói.

Trị sườn bì tích thành khối

  • Bài thuốc thứ nhất: Sử dụng nửa cân Phong hóa thạch hôi tán thành bột, sao chín, để nguội. Sau lại cho thêm 40 g bột Đại hoàng sao chín, 20 g bột Quế sao qua, nấu cùng với giấm gạo để tạo thành cao. Khi dùng, phết thuốc lên vải mỏng, dán lên vị trí đau.
  • Bài thuốc thứ hai: Dùng 80 g Đại hoàng, 40 g Phát tiêu, tán thành bột mịn. Lại dùng tỏi giã nát trộn với dược liệu đắp lên vùng đau. Ngoài ra, có thể gia thêm 40 g A ngùy để tăng hiệu quả.

Kiêng kỵ và lưu ý khi sử dụng Đại hoàng

Kiêng kỵ:

  • Phụ nữ mang thai và đang cho con bú không nên sử dụng Đại hoàng.
  • Phụ nữ kinh nguyệt không đều không nên dùng.
  • Người bị bón do huyết ứ và người cao tuổi không được sử dụng dược liệu.
  • Người suy nhược cơ thể không nên dùng.

Lưu ý:

  • Đại hoàng không nên sắc quá lâu. Khi sắc thuốc được rồi thì mới cho Đại hoàng vào, dùng uống.
  • Trong y học cổ truyền Đại hoàng có công năng thanh tràng, thông tiện, trục thông kinh ứ, thanh nhiệt giải độc. Tuy nhiên, trước khi sử dụng vị thuốc người bệnh nên tham khảo ý kiến của thầy thuốc để được tư vấn cụ thể về liều lượng và cách sử dụng.
  • Bạn nên theo dõi các chỉ số điện phân trong máu và nước tiểu nếu bạn thường xuyên dùng vị thuốc này. Ngoài ra bạn nên theo dõi các dấu hiệu co giật, buồn nôn, nôn mửa. Nếu các triệu chứng này xảy ra, bạn nên ngưng dùng thuốc ngay lập tức. Bạn nên dùng đại hoàng với các loại thảo dược khác để phòng ngừa tham tàn.
  • Để hấp thu thuốc tốt hơn, bạn không nên uống sữa, hoặc các loại thuốc và thảo dược khác trong vòng 1 giờ từ lúc dùng đại hoàng.
  • Khi dùng đại hoàng để trị táo bón, bạn không nên dùng trong thời gian dài, sẽ gây táo bón trở lại, vì trong đại hoàng ngoài các chất gây tẩy còn có các chất tanin gây sáp trường, săn se niêm mạc ruột.
  • Bạn nên lưu ý rằng lá cây đại hoàng có thể gây co giật và tử vong nếu ăn phải. Nếu bạn ăn một lượng nhiều lá đại hoàng sống hoặc dù đã nấu chín sẽ gây khó thở, nhiệt miệng và nóng cổ họng. Nếu trong vòng một giờ đồng hồ bạn không được cấp cứu, sẽ dẫn đến co giật, xuất huyết trong, hôn mê và cuối cùng sẽ dẫn đến tử vong.
  • Thuốc có thể tương tác với những thuốc bạn đang dùng hay tình trạng sức khỏe hiện tại của bạn. Tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hay bác sĩ trước khi sử dụng đại hoàng.
  • Thuốc chống axit có thể làm giảm hiệu quả của đại hoàng.
  • Sử dụng đại hoàng trong thời gian dài có thể gây thiếu kali và tăng tác dụng của thuốc chống loạn nhịp tim, thuốc cho bệnh đường huyết và corticosteroid. Sử dụng đại hoàng với cam thảo sẽ gây thiếu kali. Bạn không nên dùng hai loại thảo dược này cùng với nhau.
  • Đại hoàng có thể dùng sống, tẩm rượu, sao cháy hoặc tán bột. Liều lượng khuyến cáo: 4 – 20 g mỗi ngày, nếu tán thành bột nên giảm liều lượng, dùng ngoài liều lượng phù hợp.
Sử dụng đaị hoàng đúng cách nâng cao hiệu quả điều trị bệnh
Sử dụng đaị hoàng đúng cách nâng cao hiệu quả điều trị bệnh

Đại hoàng là một vị thuốc có tác dụng tẩy xổ, nhuận tràng mạnh, ngoài ra còn trị các chứng mụn nhọt độc. Những thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Tốt nhất, bạn nên liên hệ với chuyên gia Metaherb để được tư vấn chi tiết trước khi sử dụng các vị thuốc!

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?