20 bài thuốc từ cây chút chít chữa táo bón, đau xương khớp, da liễu…hiệu quả bất ngờ!

Cây chút chít thường mọc hoang ở ven bờ sông, suối. Ít ai biết được rằng đây là loại dược liệu quý giá trong đông y có tác dụng điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Bạn hãy cùng chuyên gia Metaherb tìm hiểu về lợi ích của cây chút chít đối với sức khỏe nhé!

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm cây chút chít

Cây chút chít là một loại thảo mộc lâu năm, nó cùng họ với kiều mạch và đại hoàng. Chúng thường được trồng tại vườn, nhưng cũng có một số loại mọc hoang. Loại thảo mộc này có hương vị thanh mát và chua cay làm tăng thêm hương vị món ăn. Ngoài ra cây còn là một loại thảo dược điều trị đa dạng bệnh lý.

Mô tả

Cây chút chít là một loại cỏ nhỏ, cao chừng 0,4–1,2m, rễ khỏe, dài và có màu nâu. Thân cứng, ít phân nhánh, trên thân có rãnh dọc. Lá mọc so le, phiến lá rộng hình mũi mác, mép nguyên lượn sóng.

Cụm hoa mọc ở ngọn thân hoặc kẽ lá, hoa có màu vàng lục xếp thành vòng sít nhau, nhất là ở ngọn. Quả nhỏ, được bao bọc bởi hoa. Mùa hoa vào tháng 3–4, mùa quả khoảng tháng 5–7.

Cây mọc hoang nhiều nơi, nhất là khu vực ẩm thấp, xung quanh bờ ao hồ, bãi sông, ven suối. Rễ có thể đào quanh năm nhưng tốt nhất vào mùa thu đông, trong các tháng 8, 9, 10.

Hình ảnh cây chút chít
Hình ảnh cây chút chít

Phân bố, thu hái và chế biến

Loài của Ấn Độ, Trung Quốc và Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc dại ở bờ ruộng ẩm, hoặc ở trong các đất ruộng sâu; thường xuất hiện từ tháng 11-12 cho đến tháng 6 tại Hà Tây, Hà Nội, Nam Hà ở Lâm Ðồng. Cây mọc hoang dại nơi đất không tốt thì rễ gẫy không thành củ. Nếu được trồng và chăm bón tốt thì củ to. Có thể trồng bằng hạt vào mùa xuân; đào lấy củ vào mùa thu, phơi khô dùng làm thuốc.

Người ta thường lấy rễ già của cây chút chít trên 2 tuổi, bỏ rễ con, rửa sạch, thái thành miếng dày khoảng 0,5–1cm, phơi khô để sử dụng. Ngoài ra, lá cũng được dùng làm thuốc.

Thành phần hóa học trong cây chút chít

Nhiều bộ phận của cây chút chít có chứa anthraglycosid. Tỷ lệ anthraglycosid toàn phần trung bình là 3–3,4%, trong đó khoảng 0,47% ở dạng tự do và 2,54% ở dạng kết hợp. Ngoài ra, trong dược liệu này có chứa ít tanin và nhựa.

Cây chút chít có những công dụng gì?

Sử dụng dược liệu chút chít có những lợi sau đây:

  • Chữa rối loạn tiêu hóa: Cao lỏng và dịch hãm chiết từ rễ chút chít có tác dụng làm tăng trương lực, biên độ co bóp và tần số co bóp của ruột. Dịch chiết bằng ethanol của cây chút chít cho thấy tác dụng ức chế nấm da đầu, phần tan trong nước không có tác dụng. Theo Đông ý, chút chít có vị đắng, tính hàn, quy vào các kinh vị, tràng. Chúng có tác dụng thông đại tiện, thanh nhiệt, sát trùng.
  • Giảm chất nhầy: Cây chút chít có chứa tannin. Đây là hợp chất làm se, polyphenolic có thể được tìm thấy trong một số thực vật. Nếu bạn có bất kỳ vấn đề nào liên quan đến việc sản xuất quá nhiều chất nhầy. Chẳng hạn như cảm lạnh thông thường, thì loại cây này có thể giúp giảm chất nhầy đó và giúp bạn cảm thấy tốt hơn.
  • Chống ung thư: Cây chút chít có chứa hàm lượng vitamin A và C khá cao. Nó có tác dụng tuyệt vời cho hệ thống miễn dịch. Thậm chí, nó có thể giúp phòng chống các bệnh nguy hiểm như ung thư.
  • Cải thiện xoang: Loại thảo dược có khả năng chống oxy hóa cao, đặc biệt là hàm lượng vitamin C. Nó rất tuyệt vời trong việc giảm sưng và giảm đau. Cả hai đều là triệu chứng gây khó chịu khi bị nhiễm trùng xoang.
  • Cân bằng huyết áp: Cây chút chít có hàm lượng kali đáng kể. Nó là một khoáng chất thiết yếu mà chúng ta cần nạp vào cơ thể hằng ngày. Nó không chỉ là một liều thuốc giãn mạch, mà còn là chìa khóa để duy trì sự cân bằng chất lỏng trong cơ thể.
Cây chút chít điều trị rối loạn tiêu hóa
Cây chút chít điều trị rối loạn tiêu hóa

Bằng cách sử dụng thực phẩm giàu kali như loại thảo mộc này. Bạn có thể giảm căng thẳng cho tim và toàn bộ hệ thống tim mạch bằng cách thư giãn các động mạch và mạch máu. Điều này dẫn đến huyết áp thấp hơn, làm giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe như cục máu đông và bệnh tim.

Liều dùng của chút chít

Rễ chút chít được sử dụng để làm thuốc nhuận tràng hay tẩy xổ, chữa táo bón, bí đại tiện. Liều dùng để nhuận tràng là 1–3g, để tẩy xổ khoảng 4–6g dưới dạng thuốc sắc hay thuốc bột. Có thể dùng riêng hoặc phối hợp cùng các vị thuốc khác.

Nhân dân còn dùng lá chút chít tươi giã nát rồi bôi ngoài để chữa hắc lào hoặc dùng nước sắc của lá, rễ để rửa các mụn ghẻ lở.

Một số bài thuốc điều trị đa dạng bệnh lý bằng cây chút chít

Người bệnh có thể tham khảo một số bài thuốc dưới đây:

Viên chút chít nhuận tràng

  • Bài thuốc 1: Mỗi viên gồm bột chút chít 0,5g, bột cam thảo 0,3g, diêm sinh 0,15g, bột hồi 0,04g. Để nhuận tràng: uống 1–2 viên/ngày, để tẩy: uống 3–6 viên hoặc 8 viên/ngày. Uống vào buổi tối.
  • Bài thuốc 2: Dùng rễ Dương đề sắc với 1 ch n nước còn 6 phân uống lúc nóng (Thánh Huệ Phương).
  • Bài thuốc 3: Dễ Dương đề 15g sắc uống (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).
  • Bài thuốc 4: Rễ Dương đề tươi 30g, thịt heo 120g, nửa kg. Nấu cho thịt mỡ nhừ, lấy nước nấu và ăn thịt (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).
Giúp nhuận tràng, cải thiện tình trạng táo bón nhanh chóng
Giúp nhuận tràng, cải thiện tình trạng táo bón nhanh chóng

Chữa bí đại tiện

Rễ tươi chút chít 8–12g nhai sống hay sắc nước uống. Người bệnh nên kiên trì sử dụng để thấy hiệu quả.

Thuốc tẩy xổ

Chút chít thái mỏng 8g, cam thảo 4g, thêm 400ml nước. Đem sắc còn 150ml rồi chia làm nhiều lần uống trong ngày.

Chữa hắc lào và các loại lở ngứa

Bột rễ chút chít 100g, rượu 500–600ml. Ngâm 10 ngày rồi lấy ra bôi vào các vết hắc lào đã được vệ sinh sạch sẽ. Có thể dùng bôi ghẻ, trứng cá. Cành lá chút chít sắc nước ngâm rửa hoặc lấy rễ chút chít mài với giấm/cồn để bôi ngoài da.

Khắc phục ngứa ngáy có trùng

Dùng rễ cây Dương đề, đâm nát trộn mỡ heo bỏ vào tý muối xức hàng ngày (Ngoại Đài Bí Yếu).

Cây chút chít giảm ngức ngày nhanh chóng
Cây chút chít giảm ngức ngày nhanh chóng

Chữa hầu tý

Dùng rễ cây Dương đề loại nguyên 1 củ, quyết với giấm lâu năm rịt lên cổ (Thiên Kim Phương).

Chấm dứt đầu nổi vẩy trắng

Dùng rễ cây Dương đề đâm với nước mật của con dê xức vào (Thánh Huệ Phương).

Trị đại tiện ra máu

Dùng rễ cây Dương đề sắc còn nguyên vỏ, gừng giã mỗi thứ nửa chén rồi sao đỏ, tẩm giấm bỏ bã sắc uống (Vĩnh Loại Kiềm Phương).

Trên mặt nổi từng vết đỏ như đồng tiền lớn

Dùng Đại hoàng 120g đâm lấy nước, Xuyên sơn giáp 10 cân đốt tồn tính, Xuyên tiêu (tán bột) 15g, gừng sống 120g đâm lấy nước, trộn lại nghiền nát, lấy vải bọc lại sát vào, nếu khô bỏ dấm vào sát tiếp (Lục Thị Tích Đức Đường).

Da nổi lên từng đám nhỏ kết thành về ra mồ hôi ngứa.

Dùng rễ Dương đề hai lượng, Khô phàn 6g, Khinh phấn 3g, Sinh khương nửa lượng, tất cả quyết nhuyễn lấy nước rửa, dùng tay cạo cho lóc vẩy để thuốc thấm vào (Lục Thị Kinh Nghiệm Phương).

Ngứa lâu ngày không khỏi

Dùng rễ cây Dương đề đâm vắt lấy nước bỏ vào một chút Khinh phấn trộn sệt sệt xức vào 3-5 lần thì khỏi (Giản Yếu Tế Chúng Phương).

Công hạ gấp trong bệnh bí ỉa

Dùng 2-9g, Dương đề, nhai sống hoặc sắc uống, nếu không ra dùng Dương đề 9g, Chỉ xác 9g, Mộc thông 6g sắc uống, sau 1 giờ chưa đi thì sắc nước thứ 2 uống tiếp (Kinh nghiệm dân gian).

Chữa ghẻ hoặc trứng cá

Dùng rễ bột Dương đề 90g, ngâm với rượu 600, chừng 500ml trong 10 ngày, lọc lấy nước xứ vào nơi hắc lào, có thể dùng để bôi ghẻ hoặc trứng cá (Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển).

Giúp mụn nhọt khô nhanh, nổi cồi, không để lại sẹo
Giúp mụn nhọt khô nhanh, nổi cồi, không để lại sẹo

Trị ngứa ngoài da

Dùng lá tươi Dương đề giã nát ,sát nhè nhẹ nơi ngứa (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Ngưu bì tiển, viêm da thần kinh

Rễ Dương đề 8 chỉ, Khô phàn 6g. Tất cả tán bột trộn chung với dấm xức vào nơi đau ngứa, ngày 1-2 lần ( Dương Đề Căn TánLâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Giảm ung nhọt sưng đau

Rễ dương đề mài với dấm, xức bên ngoài (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Trị viêm amiđan cấp tính

Rễ dương đề tươi 30g sắc uống (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Chữa xuất huyết nội, tím do dị ứng

Toàn cây Dương đề tươi 30g, sắc uống, Rễ Dương đề nghiền bột, lần uống 9g, ngày uống 2 lần (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Hạn chế các vết bầm tím
Hạn chế các vết bầm tím

Giải quyết tình trạng bí đại tiện

Dùng 8-12g củ tươi nhai sống hoặc sắc nước uống.

Chữa hắc lào và các loại lở ngứa

Dùng cành lá Chút chít nấu nước ngâm rửa kỹ lúc còn ấm; lại dùng củ mài giấm bôi. Có thể ngâm củ Chút chít trong cồn hoặc rượu rồi dùng nước thuốc để bôi, nếu có cây tươi thì dùng cành lá hoặc củ xát trực tiếp trị hắc lào và bệnh nấm da.

Lưu ý, thận trọng khi dùng chút chít

Để sử dụng chút chít một cách an toàn và có hiệu quả, bạn nên tham khảo trước ý kiến từ các bác sĩ, thầy thuốc Đông y uy tín. Một số thuốc, thực phẩm chức năng hay thảo dược khác mà bạn đang dùng có thể gây ra những tương tác không mong muốn với dược liệu này.

Trong quá trình sử dụng, nếu thấy xuất hiện các triệu chứng bất thường, hãy tạm ngưng dùng và thông báo ngay cho bác sĩ.

Chưa có đầy đủ thông tin về việc sử dụng chút chít trong thời kỳ mang thai và cho con bú. Bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc trước khi dùng thảo dược này.

Lưu ý sử dụng chút chít đúng cách nâng cao hiệu quả điều trị
Lưu ý sử dụng chút chít đúng cách nâng cao hiệu quả điều trị

Chút chít có thể tương tác với một số thuốc, thực phẩm chức năng hay dược liệu khác mà bạn đang sử dụng. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi dùng, người bệnh nên tham khảo ý kiến chuyên gia Metaherb trước khi muốn dùng bất kỳ loại dược liệu nào.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?