Cây cam thảo và 10 bài thuốc điều trị dạ dày, ho, da liễu, hô hấp, viêm họng, tắc tĩnh mạc

Cây cam thảo là một trong những loại dược liệu quý có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên cần sử dụng đúng cách để tránh các tác dụng phụ không hay. Dưới đây là những thông tin về cam thảo vị thuốc quý chữa bách bệnh và cách dùng mà bạn có thể tham khảo.

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm của cây cam thảo

Cây cam thảo đã được sử dụng làm thuốc từ hàng trăm năm trước, giúp chữa ho, chống viêm loét dạ dày, giúp nhanh chóng lành vết thương, bồi bổ cơ thể. Trong bài viết, chuyên mục sẽ cung cấp thông tin tổng quan về loại thảo dược này và các bài thuốc điều trị hiệu quả.

Mô tả

Cây nhỏ sống nhiều năm, có một hệ thống rễ và thân ngầm rất phát triển. Thân ngầm dưới đất có thể đâm ngang đến 2m. Từ thân ngầm này lại mọc lên các thân cây khác. Cây mọc đứng có thân cao 0,5 – 1,5m. Thân yếu, lá kép lông chim lẻ, có  9 – 17 lá chét hình trứng. Hoa hình bướm, màu tím nhạt.

Hình ảnh cây cam thảo
Hình ảnh cây cam thảo

Đoạn rễ hình trụ, thẳng hay hơi cong queo, thường dài 20-30cm, đường kính 0,5-2,5cm. Cam thảo chưa cạo lớp bần bên ngoài có màu nâu đỏ cùng những vết nhăn dọc. Cam thảo đã cạo lớp bần có màu vàng nhạt. Khó bẻ gãy, vết bẻ màu vàng nhạt có nhiều xơ dọc. Mặt cắt ngang có nhiều tia ruột từ trung tâm tỏa ra, trông giống như nan hoa bánh xe. Mùi đặc biệt, vị ngọt hơi khé cổ.

Phân bố, thu hái, chế biến

Hiện được trồng quy mô lớn ở Trung Quốc. Dược liệu nước ta chủ yếu phải nhập từ Trung Quốc.

Thu hái: Sau 3 – 4 năm thì thu hoạch vào cuối thu. Thu hái vào mùa đông khi cây đã tàn lụi. Có thể dùng dạng sống (Sinh thảo) hoặc dạng tẩm mật (Chích thảo) hay dạng bột mịn.

Đối với loại cây này, phần rễ và thân của cây là phần được sử dụng để làm dược liệu. Để dùng cam thảo người ta sẽ bào chế thành 3 dạng chính đó là:

  • Sinh thảo tức là phần rễ cây được rửa sạch, đồ mềm rồi thái thành miếng nhỏ để phơi hoặc sấy khô.
  • Bột cam thảo tức là lấy phần rễ cạo vỏ ngoài, thái thành từng miếng tròn nhỏ, sấy khô và tán thành bột.
  • Chích thảo tức là lấy cam thảo sấy khô tẩm với mật. Liều lượng là 1kg cam thảo sẽ tẩm với 200gr mật pha với 200ml nước sôi. Cuối cùng đem đi sao vàng cho đến khi khô.

Thành phần hóa học

Rễ của Cảm thảo – G. uralensis chứa glucid 4,7-10,97%, tinh bột 4,17-5,92%. Hoạt chất thuộc nhóm sapanosid là glycyrrhizin; thuộc nhóm flavonoid là liquiritin, liquiritigenin, isoliquiritin, isoliquiritigenin, neo-liquiritin, neoisoliquiritin, licurazid. Rễ Cam thảo nhẵn – G. glabra chứa 20-25% tinh bột, 3-10% glucose và saccharose, các cumarin, triterpen và các sterol. Dược liệu chứa các hoạt chất saponosid và flavonoid. Thuộc nhóm saponosid, có hoạt chất ngọt là glycyrrhizin, acid liquiritic..; thuộc nhóm các flavonoid có liquiritin, isoliquiritin, liquiritingenin, isoliquiritigenin, licurasid và các hợp chất oestrogen có nhân sterol.

Phân biệt cam thảo

Theo nhiều tài liệu y học, cam thảo có 3 loại cây: cam thảo bắc, cam thảo đất và cam thảo dây. Dưới đây là những đặc trưng riêng biệt của 3 loại cam thảo.

Cây cam thảo bắc

Cây cam thảo bắc có tên khoa học là Clyryrrhiza uralensis Fisch glabra L, hay còn gọi là sinh cam thảo, quốc lão… Đặc điểm của cây là sống lâu năm, có kích thước khoảng 1 – 1,5m. Lá của cây là lá kép hình trứng có chiều dài khoảng 2 – 2,5cm.

Cam thảo bắc thường được lựa chọn trong những thang thuốc Đông y
Cam thảo bắc thường được lựa chọn trong những thang thuốc Đông y

Hoa của cây cam thảo bắc có hình cánh bướm và thường nở vào mùa hạ đến đầu mùa thu. Quả có hình cong lưỡi liềm, có mày nâu và có nhiều lông. Loài cây này phân bố chủ yếu ở Trung Quốc và hiện nay đã được di thực trồng khá nhiều ở miền bắc Việt Nam.

Cây cam thảo đất

Cây cam thảo đất có tên khoa học Seoparia dulcis L hay còn được biết đến với những cái tên như cam thảo nam, giả cam thảo. Đặc điểm cây cam thảo đất là có chiều cao khoảng 40 – 80cm, thân ngắn hơn cam thảo bắc.

Rễ của loại cây này khá to có hình trụ. Lá cây mọc đơn, mọc đối xứng hoặc 1 vòng có 3 phiến lá. Lá của cây có hình trụ lộn ngược hoặc hình mác. Kích thước của lá rộng khoảng 8 – 12mm, chiều dài lá khoảng 1,5 – 3cm. Cuống lá ngắn, hẹp dần về cuống và mép lá có răng cưa to.

Cây cảm thảo đất có thân ngắn
Cây cảm thảo đất có thân ngắn

Hoa của cây này có mày trắng, mọc ở kẽ lá. Hoa có thể mọc thành đôi hoặc mọc lẻ và thường nở vào mùa hè. Quả có hình cầu, nhỏ, và bên trong có chứa các hạt li ti. Ở nước ta, cam thảo đất mọc ở hầu hết các tỉnh thành. Nó thường mọc hoang bạn có thể chủ động thu hái quanh năm.

Cây cam thảo dây

Cây cam thảo dây cũng là một loại thảo dược quý và có nhiều tên gọi khác như tương tư tử, tương tư đằng, dây chi chi, cây cam thảo rừng… Tên khoa học của loại cây này là Abrus precatorius L.

Loại cây dây leo này thân có nhiều xơ và có cành gầy, nhỏ. Lá cây có hình lông chim với chiều dài cả cuống là 15 – 24cm. Lá cây có hình chữ nhật, dài từ 5 – 20mm, rộng từ 3 – 9mm.

Cam thảo dây có lá khép, cành nhỏ và mỏng
Cam thảo dây có lá khép, cành nhỏ và mỏng

Hoa của cây nó có màu hồng ngọc, thường mọc ở đầu cành hoặc mọc ở kẽ lá, thường nở thành từng chùm nhỏ. Quả có chiều dài từ 5 – 15mm, dày khoảng 7 – 8mm. Hạt có màu đỏ  với 1 điểm đen lớn, vỏ cứng và có hình dạng như quả trứng.

Tác dụng dược lý của cây cam thảo

Dược liệu này có nhiều tác dụng đối với sức khỏe điều này được cả y học cổ truyền và y học hiện đại công nhận. Cụ thể:

Theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền tác dụng của cam thảo bao gồm:

  • Giúp giải độc, trưởng cơ nhục, nội lực và kiên gân.
  • Lưu thông khí huyết, hạ chí, ôn trung và đả thông kinh mạch, chỉ khát.
  • Giúp dưỡng khí, thông cửu khiếu, ích tinh, an hồn và lợi bách mạch.
  • Giúp thông hành 12 kinh, nhuận phế, ích khí và hoãn cấp.
  • Thanh nhiệt, chỉ khái, chỉ thống.

Theo y học hiện đại

Theo y học hiện đại, thành phần của cây thảo dược này có hơn 300 hợp chất khác nhau với khả năng kháng khuẩn, chống viêm rất tốt. Vì vậy cam thảo có những công dụng như:

  • Chữa nhiễm trùng, viêm da nhờ khả năng chống vi khuẩn, cải thiện tình trạng chốc lở viêm nang lông hay viêm mô tế bào.
  • Điều trị bệnh viêm loét dạ dày nhờ chứa hoạt chất chống oxy hóa glabridin và glabren ở trong thành phần của cây.
  • Chữa viêm gan C nhờ hoạt chất glycyrrhizin với đặc tính kháng khuẩn, chống viêm.
  • Ngoài ra cây còn được dùng để điều trị sâu răng, chống co thắt cơ trơn ở đường tiêu hóa, viêm họng, tiêu đờm,…

Bài thuốc chữa bệnh dạ dày bằng cam thảo

Trong một nghiên cứu tại trường Đại học Khoa học Y khoa Shiraz, 40 bệnh nhân bị viêm loét dạ dày sau khi tiến hành nội soi để đánh giá mức độ viêm loét dạ dày – tá tràng và thực hiện xét nghiệm vi khuẩn HP bằng test hơi thở, số người này đã được tách làm 2 nhóm nhỏ và thực hiện quá trình điều trị khác nhau.

Cam thảo đẩy lùi các triệu chứng viêm đau dạ dày nhanh chóng
Cam thảo đẩy lùi các triệu chứng viêm đau dạ dày nhanh chóng

Sau đây là 3 bài thuốc trị bệnh dạ dày có sử dụng vị cam thảo:

Chữa đau dạ dày

  • Vị thuốc: Hương phụ, Sài hồ, Bạch linh, Bạch thược, Diên Hồ, Chỉ xác, Tô ngạnh mỗi vị 12g, Xuyên luyện tử 10g, Cam thảo 4g
  • Sắc thang thuốc trên với 1500ml nước, sắc kỹ còn khoảng 1/3 lượng nước ban đầu. Sau đó lọc bỏ bã, chắt lấy nước cốt uống 4 lần/ngày
  • Bài thuốc dùng phép trị sơ can hòa vị, lý khí, chỉ thống để cắt giảm các cơn đau ở vùng thượng vị, ợ hơi nhiều. Sau khi sử dụng người bệnh sẽ giảm buồn nôn, trung tiện tốt, tiêu hóa tốt.

Trị viêm dạ dày

  • Vị thuốc: Hương phụ, Ô dược mỗi vị 20g, Cam thảo, Diên hồ sách, Trần bì mỗi vị 20g, Sa nhân 8g
  • Hướng dẫn: Diên hồ sách đem đập giập, sau đó sắc chung cùng các vị thuốc còn lại với khoảng 1,5 lít nước. Sắc kỹ rồi chắt lấy nước cốt uống 4 lần ngày mỗi lần 150ml.
  • Ngoài 2 bài thuốc trên, các bạn có thể dùng rễ cam thảo khô để nấu với nước uống thay trà trước mỗi bữa ăn khoảng 20 phút. Mỗi ngày dùng từ 2 – 3 lần. Dùng liên tục trong hai tuần, ngưng 1 tuần, sau đó tiếp tục dùng cam thảo điều trị.

Làm lành vết loét dạ dày – tá tràng

Chuẩn bị khoảng 3 – 5g bột cam thảo hoặc cao lỏng thêm vào đồ uống nóng. Chia làm 3 lần uống trong ngày và uống liên tục từ 7 – 14 ngày. Lưu ý cần uống khoảng 20 – 30 phút trước bữa ăn để bảo vệ dạ dày được tốt hơn.

Theo chuyên gia Minh Thùy: “Cam thảo kích thích sự phòng thủ của cơ thể để ngăn chặn hình thành các vết loét. Đối với viêm loét dạ dày, vị thảo dược có khả năng ức chế tiết acid dịch vị và histamin, giúp vết loét chóng lành. Các hợp chất có nguồn gốc từ cam thảo có thể làm tăng nồng độ prostaglandin trong hệ thống tiêu hóa, thúc đẩy bài tiết chất nhầy từ dạ dày, đồng thời sản xuất tế bào mới trong niêm mạc dạ dày”.

Bài thuốc chữa ho, viêm họng, viêm đường hô hấp

Dưới đây mà một số cách dùng cam thảo trị ho mà bạn có thể tham khảo và áp dụng.

Chữa ho, viêm họng mãn tính

Dùng khoảng 10g cây cam thảo tươi đem ngâm với nước sôi giống như khi bạn uống trà. Khi nào nước hết vị ngọt thì đem bỏ. Uống liên tục có thể giúp bạn chữa ho, viêm họng mãn tính.

Vị ngọt của cam thảo thường được thêm vào các bài thuốc điều trị ho, có tác dụng điều trị và bình vị
Vị ngọt của cam thảo thường được thêm vào các bài thuốc điều trị ho, có tác dụng điều trị và bình vị

Cải thiện tình trạng đờm, khan giọng

Chuẩn bị: Nhân sâm hoặc đảng sâm: 8 -12g, Phục linh: 12g, Bạch truật: 12g, Cam thảo: 4 – 8g.

Bạn đem tất cả các loại thảo dược này sắc lấy nước uống. Sử dụng bài thuốc này có tác dụng chữa ho, tiêu đờm, cải thiện tình trạng chán ăn, mệt mỏi.

Trị ho do cảm lạnh

Dùng khoảng 4 – 20g cam thảo đem tán thành bột và pha với nước ấm hoặc nước chanh để uống. Hoặc bạn cũng có thể dùng thảo dược này pha với trà để uống hàng ngày. Bài thuốc này có tác dụng trị ho do cảm lạnh, viêm họng.

Một số bài thuốc khác

Chữa mụn nhọt

Dùng 1 – 2 thìa cà phê cạo mềm cam thảo để uống hàng ngày. Dùng trong vài ngày sẽ giúp tình trạng mụn nhọt được cải thiện một cách hiệu quả nhờ đặc tính giải độc, kháng viêm của loài thảo dược này.

Giải quyết khó thở, tâm phế suy nhược

Chuẩn bị 12g cam thảo, 8g nhị sâm, 10g đương quy. Đem các loại thảo dược này đi sấy khô và tán thành bột để dùng. Mỗi lần sử dụng khoảng 4g bột này đem pha với nước ấm. Uống khoảng 3 – 4 ngày sẽ thấy tình trạng bệnh được cải thiện.

Cam thảo giúp bồi bổ cơ thể người bệnh
Cam thảo giúp bồi bổ cơ thể người bệnh

Khắc phục triệu chứng viêm tắc tĩnh mạch

Chuẩn bị 50g cam thảo tươi đem rửa sạch. Sau đó cho vào nồi và cho thêm 3 bát nước để đun cho đến khi cạn còn 1 bát nước. Chia bát nước thành 3 phần để uống 3 lần trong ngày. Lưu ý uống trước khi ăn khoảng 15 – 20 phút để tránh ảnh hưởng đến dạ dày.

Thanh lọc, giải độc gan

Chuẩn bị 10g uất kim, 5g cam thảo sao, 2g chè, 25g mật ong. Sau đó bỏ tất cả vào nồi sắc với 1 lít nước và đun sôi khoảng 10 phút. Để sử dụng hãy lọc lấy nước uống mỗi ngày 1 thang.

Sử dụng cây cam thảo cần lưu ý gì?

Sử dụng đúng liều lượng

Thành phần của loại thảo dược này có chứa khoảng 6 – 14% glycyrrhizin. Dùng quá nhiều dễ dẫn đến tăng huyết áp, giảm kali trong máu. Nghiêm trọng hơn  thì dẫn đến suy tim, mắc hội chứng co giật…

Bởi vậy nên bạn cần lưu ý sử dụng đúng liều lượng theo hướng dẫn của thầy thuốc. Có như vậy mới tránh được các tác dụng phụ nguy hiểm. Đem lại hiệu quả tích cực cho sức khỏe.

Không dùng dược liệu cho một số đối tượng

Phụ nữ mang thai không nên dùng thảo dược này. Nguyên nhân là hoạt chất glycyrrhizin có thể gây hại đến não bộ đang phát triển của thai nhi trong bụng mẹ. Sử dụng nhiều dược liệu này sẽ làm tăng nguy cơ sinh non. Ngoài ra những đối tượng sau cũng không nên dùng cam thảo:

  • Người mắc bệnh viêm thận.
  • Huyết áp cao hoặc bất thường.
  • Người thường xuyên bị táo bón.
  • Người già, người cao tuổi.
  • Đang mắc bệnh lợi tiểu trừ thấp.
  • Bị đầy hơi, phù trướng…
Sử dụng cam thảo đúng cách tránh các tác dụng không mong muốn
Sử dụng cam thảo đúng cách tránh các tác dụng không mong muốn

Không dùng dược liệu chung với một số loại thuốc

Theo các chuyên gia nghiên cứu thảo dược này có thể tương tác với một số loại thuốc. Từ đó gây nên những tác dụng không mong muốn cho sức khỏe của bạn. Do đó nếu đang dùng các loại thuốc sau bạn nên tránh dùng dược liệu này.

  • Thuốc lợi tiểu gồm có chlorothiazide, hydrochlorothiazide.
  • Thuốc hạ kali.
  • Thuốc điều chỉnh nhịp tim.
  • Thuốc chữa tăng huyết áp.
  • Thuốc tránh thai.
  • Thuốc làm loãng máu.
  • Một số loại thuốc hormone nội tiết tố….

Do đó trước khi dùng thảo dược này bạn nên tham khảo ý kiến của thầy thuốc có chuyên môn, uy tín để đảm bảo an toàn. Tránh tình trạng sử dụng bừa bãi, lạm dụng, gây nên những ảnh hưởng tiêu cực cho sức khỏe.

Cây cam thảo có tác dụng rất tốt trong điều trị bệnh ký về dạ dày, được nhiều người bệnh tin tưởng. Tuy nhiên, nếu sử dụng cam thảo theo cách truyền thống như: dùng bột, sắc nước,…sẽ không lấy hết được tinh chất thảo dược, hiệu quả chưa cao. Nhiều chuyên gia khuyến cáo, người bệnh nên sử dụng những sản phẩm bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa được áp dụng công nghệ hiện đại trong bào chế.

Những sản phẩm được ứng dụng công nghệ chiết xuất Nano, tăng thẩm thấu dược chất cam thảo vào máu gấp 75 lần, nâng cao hiệu quả trong quá trình điều trị. Nhắc đến sản phẩm chất lượng cao, các chuyên gia tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khuyên người bệnh nên sử dụng “Dạ dày – tá tràng Metaherb“. Sản phẩm có thành phần thảo dược như: Cam thảo, lá khôi, tinh chất curcumin trong nghệ…

Sản phẩm Dạ dày - Tá tràng Metaherb hỗ trợ đắc lực cho người bệnh
Sản phẩm Dạ dày – Tá tràng Metaherb hỗ trợ đắc lực cho người bệnh

Trên đây là một số thông tin về cây cam thảo mà bạn đọc có thể tham khảo. Hy vọng sẽ giúp bạn hiểu và sử dụng đúng cách vị thuốc quý này một cách an toàn, hiệu quả nhất. Nếu còn bất cứ câu hỏi nào về cách sử dụng cây cam thảo, hãy trực tiếp liên hệ với chuyên gia Minh Thùy để được giải đáp nhanh chóng.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?