15 bài thuốc từ Bồ công anh chữa bệnh tiêu hóa (dạ dày, táo bón…), bệnh da liễu (mụn nhọt, lở loét…), viêm đường tiết niệu

Bồ công anh là loài cây khá gần gũi, phổ biến ở Việt Nam. Ít người bệnh biết rằng loại thảo dược này có thể điều trị khá nhiều bệnh lý như dạ dày, tăng cường sức khỏe, phòng chống loãng xương…Trong bài viết này chuyên mục sẽ cung cấp thông tin tổng quan về bồ công anh. Hãy cùng theo dõi!

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm cây Bồ công anh

Mô tả

Bồ công anh là cây thân thảo, nhẵn, mọc đứng, có tuổi thọ chừng 1 – 2 năm. Đây là loại cây không cành hoặc có rất ít cành, có màu đốm tía. Thân cây cao tầm 0.6 – 1m, tuy nhiên, cũng có những cây cao đến 3m.

Lá bồ công anh mọc so le với nhiều hình dạng khác nhau, lá dài khoảng 30cm và rộng khoảng 5 – 6cm. Lá bồ công anh không cuống, hoặc cuống rất ngắn với nhiều thùy, mép có răng cưa thô. Những lá ở phía trên ngọn không có thùy, ngắn, mép có răng cưa nhưng thưa. Cả thân và lá bồ công anh đều chứa nhũ dịch màu trắng như sữa.

Thông tin, hình ảnh cây bồ công anh cao (hoa trắng)
Thông tin, hình ảnh cây bồ công anh cao (hoa trắng)

Hoa bồ công anh nở thành từng cụm ở ngọn thân hay kẽ lá, với chùy dài 20 – 40cm. Hoa phân nhánh, mỗi nhánh có 2 – 5 đầu, bao hình trụ với 8 – 10 hoa màu vàng nhạt ở mỗi đầu. Các tràng hoa dài, ống mảnh, ở vòi nhụy có gai, tai hình dùi. Hoa thường nở vào tầm tháng 6 – 7 hàng năm.

Quả bồ công anh thuộc dạng quả bế, có lông, màu trắng mịn. Khi bấm vào quả sẽ thấy nhựa chảy ra. Quả thường kết vào tầm tháng 8 – 9 hàng năm.

Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến

Bồ công anh được tìm thấy ở nhiều nước như Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Philippine, Indonesia, Lào, Campuchia, Việt Nam. Ở nước ta, bồ công anh là cây mọc hoang ở các vùng trung du và đồng bằng bắc bộ. Cây thường mọc ở vùng có độ cao khoảng 1500m so với mực nước biển.

Bồ công anh thường dùng để chế biến món ăn hoặc dùng làm thuốc. Bộ phận dùng là cả cây, lá và rễ.

Bồ công anh thường được trồng vào khoảng tháng 3 – 4 hoặc tháng 9 – 10 hàng năm. Chỉ sau 4 tháng là chúng có thể thu hoạch được. Tuy nhiên, cây thường thu hái vào thời điểm chưa ra hoa. Bồ công anh được thu hái cả thân, lá, rễ về dùng chế biến nguyên liệu làm thuốc.

Sau khi bồ công anh thu hái về sẽ rửa sạch, cắt thành từng đoạn ngắn rồi phơi khô sau đó bảo quản. Hoặc đem bồ công anh nấu thành cao đặc, đúc bảo túi bóng hoặc hộp thủy tinh dùng dần.

Thành phần hoá học

Nghiên cứu y học hiện đại cho biết, trong bồ công anh chứa nhiều thành phần hóa học như: nước, Protid, chất xơ, Glucid, tro, Carotene và vitamin C. Ngoài ra, theo một số nghiên cứu thì thân cây bồ công anh còn chứa lactuxerin – một ete axetic của rượu nhị no Lactuxerola α và Lactuxerola β. Trong bồ công anh cũng có chất khác như: acid Lacturic, Lactucopicrin và Lactuxin (là este P.hydroxy phenylaxetic Lactuxin); β Amyrin, Germanicol, Taraxasterol.

Tác dụng dược lý của cây bồ công anh

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Thuốc sắc bồ công anh có thể ức chế các loại vi khuẩn như: tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn, phế cầu khuẩn, trực khuẩn bạch hầu, não mô cầu, trực khuẩn lị Flexener, Leptospira hebdomadia, trực khuẩn mủ xanh. Ngoài ra, nước sắc bồ công anh cũng có tác dụng bảo vệ gan, lợi mật, lợi tiểu, nhuận trường.

– Theo Y học cổ truyền:

Bồ công anh có vị ngọt, hơi đắng, tính hàn đi vào kinh Can, Tỳ, Vị. Sau khi chế biến xong, bồ công anh sẽ được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát. Với bồ công anh khô, thỉnh thoảng cần mang ra phơi lại dưới nắng để tránh ẩm mốc.

Y học cổ truyền cho biết, bồ công anh có tác dụng tiêu ung, giải độc, tán sưng, thông lâm, lợi thấp từ đó có thể trị các chứng như: sang lở, ung nhọt, nhũ ung, trường ung, đau họng, mắt đỏ, thấp nhiệt, nhiệt lâm.

Cách phân biệt cây Bồ công anh

Cây bồ công anh Việt Nam

Cây bồ công anh ở Việt Nam có tên khoa học là Lactuca indica L, thuộc học Cúc, chi rau diếp. Cây được gọi với nhiều cái tên khác nhau như: diếp hoang, diếp dại, diếp trời, múi mác, cây rau bồ cóc,  rau mũi cày…

Bồ công anh ở Việt Nam là câu mọc hoang, cao từ 60 – 100cm. Lá có hình mũi mác, mỏng, nhăn, không cuống. Mặt trên của lá có màu nâu sẫm, mặt dưới nâu nhạt, ở mép có răng cưa nhưng thưa. Thân cây thẳng đứng, có đường kính 0.2cm, trên thân có các mấu, ở đó có lá. Bồ công anh Việt Nam thường được thu hoạch vào tháng 5 – 7 hàng năm. Bộ phận dùng chủ yếu là lá, cành.

Cây bồ công anh Việt Nam
Cây bồ công anh Việt Nam

Cây bồ công anh Trung Quốc

Bồ công anh Trung Quốc có tên khoa học là Taraxacum officinale F. H. Wigg họ Cúc chi Chi Taraxacum G. H. Weber ex Wigg, thuộc loại cây lùn. Cây mọc hoang ở nhiều vùng, và được sử dụng phổ biến ở nước ta.

Bồ công anh Trung Quốc có thân ngắn (40 – 60cm), lá cây thuộc lá đơn, mọc chụm từ rễ, hình hoa thị. Lá bồ công anh lùn có màu xanh lục, mặt dưới nhạt hơn mặt trên. Lá mọc ở giữa thì thẳng, còn lá mọc ở ngoài thì cong xuống. Lá bồ công anh dài 15 – 30cm và rộng 4 – 6cm. Cuống lá dẹt, phẳng.

Rễ bồ công anh Trung Quốc đâm thẳng xuống đất, có hình trụ. Hoa màu vàng mọc ở trên ngọn. Quả có màu đen nâu hình bầu dục thuôn hẹp.

Mô tả cây bồ công anh Trung Quốc
Mô tả cây bồ công anh Trung Quốc

Cây chỉ thiên

Một loại cây cũng được gọi là bồ công anh nhưng không có tác dụng trị bệnh. Cây có tên khoa học là Elephantopus scarber L họ Cúc, thường được gọi với cái tên khác như: cây thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cây cỏ lưỡi chó, co tát nai (người Thái), nhả đản (người Tày), thiền hồ nam (các thầy lang gọi), cây thiên giới tháu, suy hỏa căn hoặc khổ địa đàm (sách Trung Quốc)…  Cây chỉ thiên thường mọc nhiều ở các tỉnh phía Nam.

Bài thuốc chữa bệnh dạ dày

Bồ công anh chứa rất nhiều chất dinh dưỡng cùng các nguyên tố magie, canxi, đặc biệt là sắt có tác dụng điều trị các bệnh đường tiêu hóa, đặc biệt là viêm đau dạ dày hiệu quả.

Theo chuyên gia Minh Thùy chia sẻ: “Một trong những nguyên nhân gây viêm dạ dày là do vi khuẩn Hp gây ra. Y học hiện đại khi phân tích thành phần trong bồ công anh đã phát hiện ra một số chất như Viatmin B, Vitamin A, sắt, kẽm, đặc biệt là các chất lecithin, xanthophyl, taraxanthin, violaxanthin có tác dụng làm lành niêm mạc dạ dày, kháng viêm, giảm đau rất tốt, tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh khá công hiệu, hỗ trợ điều trị tận gốc bệnh đau dạ dày”.

Bài thuốc ghi trong Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của Đỗ Tất Lợi:

  • Nguyên liệu: Bồ công anh (20gr); khôi tía (15gr); khổ sâm (10gr).
  • Thực hiện: Cho các nguyên liệu đun với 1 lít nước, đến khi nước cạn còn khoảng 400ml thì tắt bếp. Chia nước thuốc làm 2 – 3 lần uống trong ngày, thực hiện liên tục trong khoảng 10 ngày, nghỉ 3 ngày rồi lại tiếp tục uống.
Cây bồ công anh nhanh chóng đẩy lùi triệu chứng bệnh dạ dày
Cây bồ công anh nhanh chóng đẩy lùi triệu chứng bệnh dạ dày

Bài thuốc chữa viêm đường tiết niệu

Chống nhiễm trùng đường tiết niệu

Lấy lá bồ công anh khô cho vào ấm hãm, uống nước bồ công anh thay trà hàng ngày.

Bài thuốc với tác dụng lợi tiểu

Nước rễ bồ công anh có thể giúp giảm giảm axit uric, thải độc gan, sản xuất nước tiểu, ngăn ngừa nhiễm khuẩn đường tiêu hóa. Vì thế, hãy uống nước rễ bồ công anh mỗi ngày.

Bồ công anh đánh bay bệnh lý đường tiết niệu
Bồ công anh đánh bay bệnh lý đường tiết niệu

Chữa viêm bàng quang

Nguyên liệu: Bồ công anh (40gr); quất bì (24gr), sa nhân (12gr)

Thực hiện: Cho các nguyên liệu vào sắc nước uống, mỗi ngày uống 2 – 3 lần.

Bài thuốc trị bệnh da liễu (trị mụn nhọt và các bệnh viêm da)

Giảm mụn nhọt

Nguyên liệu: Bồ công anh, không đầu ngựa, vòi voi, liên kiều (mỗi loại 12gr); kim ngân hoa, kinh giới, hạ thảo, cỏ mần trầu (mỗi loại 10gr).

Thực hiện: Cho các vị thuốc rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô sắc với 400ml nước, khi nào chỉ còn 100m thì tắt bếp, chia làm 2 lần uống trong ngày.

Điều trị mụn đinh nhọt

Lấy một nắm lá bồ công anh rửa sạch, cho vào cối giã nát, vắt lấy nước, trộn với rượu rồi uống.

Điều trị mụn cóc

Lấy nhựa bồ công anh bôi lên chỗ mụn, ngày thực hiện 3 lần.

Thành phần hoạt chất có trong cây bồ công anh làm giảm mụn nhọt, ngứa rát...
Thành phần hoạt chất có trong cây bồ công anh làm giảm mụn nhọt, ngứa rát…

Bài thuốc chữa một số bệnh khác

Điều trị sản hậu không cho con bú, bị căng sưng vú do tích sữa

Lấy bồ công anh tươi, rửa sạch, giã nát rồi đắp lên vú, ngày thực hiện 3 – 4 lần.

Chữa viêm kết mạc cấp tính

Nguyên liệu: Bồ công anh tươi (80gr); trái chi tử

Thực hiện: Cho hai nguyên liệu vào sắc nước uống, ngày uống 2 lần.

Chữa viêm ruột thừa

Nguyên liệu: Bồ công anh (40gr); xuyên luyện tử, đại hoàng, kim ngân hoa (mỗi loại 20gr); xích thược (16gr); đào nhân, sinh cam thảo (mỗi loại 12gr).

Thực hiện: Cho các vị thuốc vào sắc nước uống, ngày 2 lần.

Giảm đau viêm ruột thừa hiệu quả bằng thảo dược bồ công anh
Giảm đau viêm ruột thừa hiệu quả bằng thảo dược bồ công anh

Chữa bệnh quai bị

Nguyên liệu: Bồ công anh tươi (30gr), đường phèn, lòng trắng trứng gà (1 quả).

Thực hiện: Giã nát bồ công anh với đường phèn rồi trộn với lòng trắng trứng, bọc vải đắp lên chỗ bị quai bị.

Chữa chứng táo bón, nhuận tràng kém

Lấy 15gr lá bồ công anh tươi rửa sạch, đun với 1 lít nước, đến khi nước cạn còn 400ml thì tắt bếp, chia nước thuốc làm 2 lần uống trong ngày.

Điều trị bệnh rối loạn gan mật

Nguyên liệu: Lá bồ công anh, xà lách tươi

Thực hiện: Cả hai nguyên liệu rửa sạch rồi cho vào máy xay nhuyễn, lấy nước ép uống hàng ngày.

Điều trị bệnh viêm gan cấp tính

Nguyên liệu: Bồ công anh, nhân trần, bạch mao, thổ phục linh (mỗi loại 20gr)

Thực hiện: Cho các vị thuốc vào sắc nước uống, chia làm 2 lần uống trong ngày.

Hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường

Lấy 20gr lá bồ công anh khô sắc với 1.5 lít nước, đun đến khi chỉ còn 1 lít thì tắt bếp, dùng nước uống trong ngày.

Những lưu ý khi sử dụng cây bồ anh trong việc điều trị bệnh

Những qui định khi dùng bồ công anh chữa bệnh ít nghiêm ngặt hơn so với tân dược. Tuy vậy, người dùng cần lưu ý một số tác dụng phụ có thể gặp phải:

  • Buồn nôn, chán ăn, sỏi mật, viêm túi mật…
  • Viêm da tiếp xúc, mẫn cảm

Không phải ai cũng xuất hiện những triệu chứng trên. Tuy nhiên, nếu thấy những triệu chứng trên xuất hiện, hãy ngưng dùng bồ công anh và thay bằng thuốc kháng histamin hoặc các biện pháp điều trị khác phù hợp hơn.

Ngoài ra, người bệnh không nên dùng bồ công anh nếu bạn thuộc một trong những nhóm đối tượng sau:

  • Phụ nữ đang mang thai và cho con bú, trẻ em.
  • Người bị mẫn cảm với cây thuốc
  • Người bị bệnh đáo tháo đường, cao huyết áp, suy tim sung huyết.
  • Người có hội chứng bệnh tiêu hóa, tắc nghẽn ống mật, tắc ruột, dị ứng nhựa cao su…
  • Bồ công anh có thể tương tác với một số loại thuốc bạn đang dùng. Chẳng hạn, dùng bồ công anh sẽ làm giảm hiệu quả của thuốc kháng sinh.
Tuyệt đối không sử dụng bồ công anh cho đối tượng trẻ em
Tuyệt đối không sử dụng bồ công anh cho đối tượng trẻ em

Bồ công anh điều trị bệnh dạ dày có hiệu quả cao. Đây cũng là một thành phần quen thuộc có trong sản phẩm bảo vệ sức khỏe dạ dày. Trên thị trường hiện nay, viên uống “Dạ dày – tá tràng Metaherb” là sản phẩm kết hợp thảo dược khổ sâm, cam thảo, bồ công anh, nanocurcumin,… được bào chế theo công nghệ nano giúp tăng cường khả  năng hấp thu của cơ thể lên 95%. Từ đó, giảm nhanh triệu chứng bệnh lý viêm đau dạ dày. Sản phẩm được tư vấn nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Dạ dày - tá tràng Metaherb đẩy lùi cơn đau dạ dày
Dạ dày – tá tràng Metaherb đẩy lùi cơn đau dạ dày

Như vậy, tất cả những thông tin trong bài viết đã giúp người bệnh nắm rõ thông tin về cây bồ công anh. Nếu còn bất cứ băn khoăn gì về cách điều trị dạ dày bằng loại thảo dược trên, hãy để lại câu hỏi bên dưới, chuyên gia Minh Thùy sẽ giải đáp nhanh chóng.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?