Cẩu tích và 9 bài thuốc trị bệnh đau nhức xương khớp, thoát vị đĩa đệm, phong thấp,… hiệu quả không ngờ!

Cẩu tích là thảo dược quý xuất hiện trong nhiều bài thuốc chữa bệnh xương khớp, thoát vị đĩa đệm, phong thấp,… Vậy cụ thể nhận biết loại cây trên bằng cách nào? Những tác dụng và bài thuốc chữa bệnh cụ thể từ cây cẩu tích là gì? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin hữu ích.

Có thể bạn quan tâm

Mô tả về cây cẩu tích

  • Tên khoa học: Cibotium barometz
  • Lớp cao hơn: Cibotium
  • Họ (familia): Dicksoniaceae
  • Ngành (divisio): Pteridophyta
  • Bộ (ordo): Cyatheales
  • Giới (regnum): Plantae

Đặc điểm thực vật

Cẩu tích hay lông cu li là một loài dương xỉ mộc trong họ Dương xỉ vỏ trai. Tên gọi cẩu tích là từ Hán-Việt, có nghĩa là xương sống con chó do hình thù giống như xương sống chó. Cẩu tích là loài bản địa từ Trung Quốc cho tới phía tây bán đảo Mã Lai.

Cây có thân thường yếu nhưng có thể cao tới 2,5-3m. Lá lớn có cuống dài 1-2m, màu nâu nhạt, ở phía gốc có vảy hình dải rất dài, màu vàng và bóng phủ dày đặc. Phiến dài tới 3m, rộng 60-80cm. Các lá lông chim ở phía dưới hình trái xoan, ngọn giáo dài 30-60cm. Lá lông chim bậc hai hình dải – ngọn giáo, nhọn lại chia thành nhiều đoạn thuôn, hẹp. Mặt trên lá màu lục sẫm, mặt dưới màu lục lơ, trục lá không lông, các gân của lá chét bậc hai có lông len.

Cẩu tích có ổ túi bào tử 1 hay 2, có khi 3 hay 4 ở về mỗi bên của gân giữa bậc 3. Các túi màu nâu nâu, có 2 môi không đều nhau; cái ở ngoài hình cầu, cái ở trong hẹp hơn, thuôn.

Cây cẩu tích là dược liệu quý
Cây cẩu tích là dược liệu quý

Dược liệu: Đoạn thân rễ đã loại bỏ lớp lông màu vàng nâu bên ngoài, mặt ngoài rất gồ ghề, khúc khuỷu, có những chỗ lồi lên thành mấu, màu nâu hoặc nâu hơi hồng, đường kính 2 – 5 cm, dài 4 – 10 cm, rất cứng, khó cắt, khó bẻ gẫy; đôi khi còn sót lại ít lông màu vàng nâu. Dược liệu khi dùng thường đã thái thành phiến mỏng hình dạng thay đổi, mặt cắt ngang nhẵn, màu nâu hồng hay nâu nhạt, có vân.

Bộ phận sử dụng

Người ta thường dùng thân rễ cẩu tích, thu hái vào mùa hạ hay đông, cạo sạch hết lông và để riêng làm thuốc gọi là lông cu li hay kim mao. Nếu không sử dụng lông, có thể đốt hoặc rang thân rễ với cát nóng cho cháy hết  lông rồi ngâm nước, rửa sạch, đồ kỹ cho mềm, thái mỏng, phơi hay sấy khô. Khi dùng, tẩm dược liệu với rượu để một đêm rồi sao vàng.

Dược liệu cẩu tích thường là những đoạn thân rễ có màu nâu hay nâu hơi hồng, dài từ 4–10cm, mặt ngoài gồ ghề, có chỗ lồi chỗ lõm, xung quanh còn dính ít lông vàng nâu, chất cứng khó cắt và khó bẻ gãy khi khô, có vị đắng ngọt. Cẩu tích dễ bị mốc nên cần bảo quản nơi khô ráo.

Phân bố

Cây phân bố rất rộng rãi ở ven rừng phục hồi sau nương rẫy và trên các tràng cây bụi hoặc nơi đất ẩm gần bờ khe suối, rừng núi ở khắp các tỉnh từ Lào Cai, Hà Giang, qua Quảng Nam – Đà Nẵng đến Lâm Đồng.

Thu hái, chế biến

Thân rễ quanh năm, tốt nhất vào mùa thu- đông, cắt bỏ rễ con và cuống lá, cạo hết lông vàng để riêng. Rễ củ đã cạo hết lông, rửa sạch, thái phiến hay cắt từng đoạn dài 4-10mm, phơi hay sấy khô. Cần bảo quản nơi khô ráo. Khi dùng tẩm dược liệu với rượu để một đêm rồi sao vàng.

Thành phần hóa học và tác dụng dược lý

Cây cẩu tích có chứa thành phần alkaloid tục đoạn, ít tinh dầu, chất màu, vitamin E. Đồng thời, loại cây này hơi ngọt, sau hơi tê lưỡi, có phản ứng acid với giấy quì, có phản ứng dương với các thuốc thử chung với alkaloit, phản ứng tanin cũng rõ rệt, có đường và có thể có saponin.

Củ cây cẩu tích thường được sử dụng để làm thuốc
Củ cây cẩu tích thường được sử dụng để làm thuốc

Theo đông y, đây là cây thuốc có vị đắng, ngọt, ôn . Qui kinh can thận. Cẩu tích có tác dụng bổ can thận, mạnh gân xương lưng gối, trừ phong thấp. Đồng thời, chúng giúp trị chứng thận hư, đau lưng, cứng cột sống, tiểu tiện khó cầm, khí hư, bạch đới,…

Bài thuốc chữa bệnh từ cây cẩu tích

Với những thành phần có trong cây cẩu tích thì loại thảo dược này mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe và điều trị bệnh, điển hình:

Trị đau lưng, gân mạch khớp chân khó cử động

Người bệnh cần chuẩn bị: Cẩu tích, đỗ trọng, khương hoạt, nhục quế mỗi thứ 30 g; tỳ giải, chế phụ tử, ngưu tất mỗi thứ 50 g; tang ký sinh 40 g. Rượu trắng 1.500 ml ngâm một tuần, lọc phần trong để uống hoặc ngâm 3 lần nhập lại để uống thì kinh tế hơn.

Trị chứng phong thấp hoặc hàn thấp chân tay tê đau

Huyết bảo đơn: Cẩu tích 16g, Chế Ô đầu, Tỳ giải mỗi thứ 12g, Tô mộc 8g, tán bột làm hoàn, mỗi lần uống 6 – 8g, ngày 2 lần, có thể sắc uống.

Cẩu tích ẩm: Kim mao cẩu tích, Xuyên Ngưu tất, Hải phong đằng, Mộc qua, Tang chi, Tùng tiết, Tục đoạn, Tần giao, Quế chi, Đương qui, Hổ cốt mỗi thứ 12g, Thục địa 20g, sắc uống. Có thể thêm rượu càng tốt, dùng tốt đối với bệnh nhân phong thấp có khí huyết hư.

Trị lưng đau, gối mỏi thuộc thận âm hư

Chuẩn bị: Cẩu tích, thỏ ty tử, đương quy, phục linh, lượng bằng nhau. Nghiền thành bột, luyện mật ong thành viên 9 g. Ngày uống 3 lần. Mỗi lần 1-2 viên uống với nước sôi sẽ cải thiện tình trạng đau lưng, mỏi gối vô cùng hiệu quả.

Lưng gối mỏi do thận can hư

Với những người bị mỏi gối đau lưng do can hư thì việc tìm đến thảo dược cẩu tích là gợi ý tuyệt vời.

Chuẩn bị: Cẩu tích 10 g, sa uyển tử 12-15 g, đỗ trọng 10-12 g. Sắc uống ngày một thang sẽ thấy hiệu quả bất ngờ!

Người bị đau lưng mỏi gối do thận can suy nên sử dụng cây cẩu tích làm thuốc
Người bị đau lưng mỏi gối do thận can hư nên sử dụng cây cẩu tích làm thuốc

Đau mỏi thắt lưng, tiểu tiện liên tục

Tình trạng dau mỏi thắt lưng kèm tiểu tiện liên tục sẽ được chấm dứt nhanh chóng nhờ thảo dược cẩu tích. Với bài thuốc này, người bệnh cần chuẩn bị cẩu tích 16 g, ngưu tất, thỏ ty tử, sơn thù du, lộc giao (chưng), đỗ trọng mỗi thứ 12 g, thục địa 16 g. Người bệnh sắc nước uống và kiên trì áp dụng.

Trị can thận hư suy, phong thấp lưng chân đau

Bài thuốc: Cẩu tích, đan sâm, hoàng kỳ mỗi thứ 30 g, đương quy 25 g, phòng phong 15 g; rượu trắng 1.000 ml. Người bệnh nên áp dụng đều đặn, kiên trì và đúng liều lượng như trên để đảm bảo thảo dược phát huy tác dụng trong điều trị bệnh.

Đau nhức tất cả các khớp to nhỏ

Bài thuốc: Cẩu tích 30 g; cốt toái, huyết giác, độc hoạt, ngưu tất mỗi thứ 20 g; sinh địa, mạch môn, mộc qua, đan bì, cốt khí củ mỗi thứ 15 g. Nếu đau lưng, nhức mỏi, gia thêm ba kích, tục đoạn, hà thủ ô mỗi thứ 12 g. Chân tê bì hay hơi nề, gia mộc thông, tz giải, thiên niên kiện mỗi thứ 12 g. Sưng khớp có sốt, gia hoàng đằng 12 g, bạch chỉ 6 g. Đau đầu, khó ngủ, táo bón, huyết áp cao thêm quyết minh tử (hạt muồng sao) 24 g.

Chuyên gia Hoàng Vân chia sẻ: “Cẩu tích chứa alkaloid cùng vitamin E, tinh dầu và một số hoạt chất có tác dụng giảm sưng viêm và cải thiện cơn đau ở các khớp rất tốt.”

Viêm cột sống tăng sinh có gai do can thận bất túc

Bài thuốc: Cẩu tích, bạch thược, thục địa, nhục thung dung, ngưu tất, cốt toái bổ mỗi thứ 15 g; sơn thù du, câu kỷ tử, nữ trinh tử, đương quy mỗi thứ 10 g; kê huyết đằng 30 g; mộc hương 6 g. Sắc uống ngày một thang và kiên trì áp dụng đều đặn để đạt được hiệu quả như ý.

Các khớp tê buốt, sưng phát cước, sợ nước, sợ lạnh ăn, đại tiện lỏng

Cẩu tích, bạch chỉ, cốt toái, thiên niên kiện, độc hoạt, thương truật đều 15 g; bạch truật 20 g; xuyên khung, tô mộc, tùng hương hay nhü hương, quế chi đều 10 g; phụ tử chế, cam thảo đều 8 g. Sắc uống hai ngày một thang. Bài thuốc trên không chỉ hiệu quả trong điều trị bệnh mà còn nâng cao sức khỏe nên được nhiều người bệnh áp dụng.

Cẩu tích trị đau nhức xương khớp hiệu quả
Cẩu tích trị đau nhức xương khớp hiệu quả

Lưu ý khi sử dụng cây cẩu tích trong điều trị bệnh

  • Theo nghiên cứu, dược liệu cẩu tích có độc tính thấp. Tuy nhiên, người bị bệnh thận hư nhiệt, nước tiểu vàng không nên sử dụng dược liệu này.
  • Bạn cần cân nhắc giữa lợi ích của việc sử dụng cẩu tích với nguy cơ có thể xảy ra trước khi dùng. Tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hay bác sĩ trước khi sử dụng vị thuốc này.
  • Chư có đầy đủ thông tin về việc sử dụng cẩu tích trong thời kỳ mang thai và cho con bú. Bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc trước khi dùng thảo dược này.
  • Cẩu tích có thể tương tác với một số thuốc, thực phẩm chức năng hay dược liệu khác mà bạn đang sử dụng. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi dùng, bạn nên hỏi ý kiến của bác sĩ và thầy thuốc trước khi muốn dùng cẩu tích.
Người bệnh cần lưu ý một số vấn đề khi sử dụng cây cẩu tích
Người bệnh cần lưu ý một số vấn đề khi sử dụng cây cẩu tích

Bên cạnh cẩu tích thì hiện nay nhiều sản phẩm chữa bệnh được bào chế từ thảo dược thiên nhiên cũng nhận được sự yêu thích của nhiều người. Với những bệnh lý như dạ dày, gout,… việc tìm đến thực phẩm chức năng chứa thảo dược thiên nhiên được bào chế theo công nghệ hiện đại đang được bệnh nhân lựa chọn đông đảo.

Trên thị trường hiện nay, sản phẩm Gut Metaherb với thành phần từ thổ phục linh, lá sen, tỳ giải, tía tô,… được bào chế bằng công nghệ nano mang đến hiệu quả cao trong việc đào thải axit uric, cải thiện triệu chứng bệnh gout hiệu quả. Đây là sản phẩm được nhiều người bệnh tin tưởng và lựa chọn.

Phía trên là những thông tin chúng tôi cung cấp về thảo dược cẩu tích. Nếu có bất cứ thắc mắc nào cần giải đáp, hãy để lại thông tin liên hệ bên dưới để được chuyên gia tư vấn cụ thể.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?