Bàng và 11 bài thuốc quý hỗ trợ điều trị hiệu quả kiết lỵ, trĩ, tiêu chảy, viêm họng,…

Bàng là loài cây được trồng nhiều để lấy bóng mát, ngoài ra cũng là một dược liệu quý giúp điều trị nhiều loại bệnh như kiết lỵ, tiêu chảy, trĩ, sâu răng, viêm họng,…Cùng Metaherb tìm hiểu chi tiết về dược liệu này trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Quang lang, Bàng biển, Badamier, Choambok Barangparrcang Prang

Tên khoa học: Terminaliacatappa

Họ: Bàng – Combretaceae

Mô tả dược liệu

1. Đặc điểm cây bàng

Bàng là cây tán lá rộng thường được trồng để lấy bóng mát. Bàng có thân cây to, có thể cao đến 25 mét, cành cây mọc vòng làm cho tán cây xòe rộng. Lá cây to có hình thìa, đầu lá tròn, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông mịn màu hung nhạt. Phiến lá có thể dài đến 20 – 30 cm, rộng khoảng 10 – 13 cm và có các vân lá xen kẽ khá đều nhau.

bàng
Cây bàng

Hoa bàng mọc thành nhiều bông dài khoảng 15 – 20 cm, trên cán bông có nhiều lông mịn. Quả hình bầu dục, nhẵn, dẹt ở 2 bên rì quả, phình to ở giữa, đầu quả hơi nhọn. Quả dài khoảng 4 cm, rộng 3 cm, dày khoảng 15 mm, bên trong chứa cơm màu vàng đỏ, có xơ. Hạt bàng rộng khoảng 15 mm, bên trong có nhân trắng, chứa nhiều tinh dầu đặc trưng. Mùa quả vào tháng 8 – 10.

2. Bộ phận sử dụng, phân bố

Người ta sử dụng lá, vỏ và hạt bàng để ứng dụng làm dược liệu.

Nhiều tài liệu cho rằng cây Bàng là cây được di thực ở đảo Moluques về nước ta. Bàng mọc hoang và được trồng ở khắp nơi trên nước ta để lấy bóng mát. Một số nơi dùng Bàng để ứng dụng làm dược liệu chữa bệnh.

3. Thu hái – Sơ chế

Có thể thu hái quanh năm

Tuy nhiên, về mặt nguyên liệu thì tinh dầu Bàng cho năng suất thấp vì việc tạc nhân Bàng khá hạn chế. Từ 100 g hạt Bàng khô chỉ tách được 23 g nhân.

4. Bảo quản dược liệu

Bảo quản dược liệu ở nơi thoáng mát, khô ráo, tránh nơi có độ ẩm cao.

5. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu, các bộ phận được dùng làm dược liệu như lá và vỏ bàng chứa thành phần hoạt chất dồi dào, cụ thể: vỏ thân chứa 25 – 35% Tanin Catechic và Tanin Pyrogalic. Vỏ cành chứa 11% Tanin.

Nhân hạt có chứa 50% dầu béo màu lục nhạt hoặc vàng nhạt. Dầu có vị thơm, dễ chịu, có mùi giống dầu hạnh nhân, có thể ăn được. Tuy nhiên, nhân hạt chỉ chứa khoảng 10% toàn quả, do đó dầu béo chỉ chiếm khoảng 5% ở mỗi quả Bàng. Bên cạnh đó, việc tách hạt lại đòi hỏi nhiều công sức, chưa được cơ giới hóa, do đó hiện tại việc bào chế dầu hạt Bàng vẫn chưa được phổ biến.

Trong dầu hạt Bàng có màu vàng nhạt hoặc trắng, chứa có thành phần hóa học chủ yếu như:

  • Nhiều axit đặc (khoảng 36%)
  • Chỉ số I – ốt thấp vì không có phản ứng Hexabromua.
  • Dầu hạt Bàng thuốc dạng dầu không khô do không có chứa Glyxerit Linoleic.
Thành phần của cây bàng
Bàng chứa nhiều thành phần dược tính có lợi cho sức khoẻ

Vị thuốc Bàng

1. Tính vị

Lá Bàng có tính mát. Hạt bàng có vị béo, vị ngon.

2. Tác dụng dược lý

Nhiều nghiên cứu của y học cổ truyền và y học hiện đại đều chỉ ra rằng, các thành phần hoạt trong trong các bộ phận của cây bằng đều có chứa thành phần dược tính cao, có thể ứng dụng trong nhiều bài thuốc điều trị bệnh. Cụ thể:

Theo y học hiện đại:

  • Tác dụng lợi tiểu, cường tim, làm săn da, sử dụng cao vỏ thân cây Bàng (bỏ lớp vỏ đen bên ngoài). Cao Methanol có tác dụng giảm co thắt ruột ở thỏ.
  • Tác dụng tăng cường sinh lý, được dùng để phục hồi, điều hòa chức năng cơ quan sinh sản ở nam giới. Thường dùng để điều trị xuất tinh sớm, loãng tinh dịch và sử dụng như một loại thuốc kích dục.
  • Chống say xe, giảm nhức đầu và làm giảm tình trạng buồn nôn khi say tàu xe.

Theo y học cổ truyền:

  • Lá được sử dụng để chữa cảm sốt, chữa lỵ, tê thấp và làm ra mồ hôi.
  • Xào nóng hoặc dùng tươi để đắp và chườm và nơi đau nhức.
  • Búp non được phơi khô, tán thành bột mịn dùng rắc lên vùng da bị mụn, trị sâu quảng, sắc nước đặc có thể dùng để trị và phòng ngừa sâu răng.
  • Dùng nhựa non trộn với dầu hạt bông và nấu chín có tác dụng chữa hủi.
  • Hạt nấu uống có thể điều trị tiêu chảy ra máu, trĩ chảy máu.

3. Cách dùng – Liều lượng

Bàng có thể dùng uống trong và giã nát đắp bên ngoài. Có thể dùng độc vị hoặc dùng kết hợp với các loại dược liệu khác.

Liều dùng sử dụng khuyến cáo: 12 – 15 g.

Bài thuốc sử dụng Bàng

1. Chữa sâu răng, viêm quanh kẽ răng

Bàng có hoạt chất diệt khuẩn, ngừa viêm nên thích hợp để điều trị bệnh sâu răng, ngăn không cho sâu răng tiến triển thành bệnh viêm lợi. Cách áp dụng bài thuốc này như sau: Sử dụng búp non hoặc vỏ thân cây sắc thành nước đặc, dùng ngậm và súc miệng mỗi ngày. Ngoài ra, vỏ thân có thể dùng ngâm rượu, dùng ngậm mỗi ngày 3 lần.

Trị sâu răng bằng bàng
Kiên trì súc miệng bằng bàng giúp tình trạng sâu răng thuyên giảm

2. Chữa phong tê thấp, đau nhức

Đây là một trong những bài thuốc được khá nhiều người áp dụng, đặc biệt là những người ở độ tuổi trung niên. Kết quả cho thấy bài thuốc này đã đạt được một số hiệu quả nhất định. Người bệnh có thể tự áp dụng tại nhà theo cách sau: Sử dụng búp Bàng non, xào nóng hoặc dùng tươi đắp vào chỗ đau nhức. Kiên trì áp dụng bài thuốc này mỗi ngày.

3. Chữa mồ hôi ra nhiều, cảm sốt

Bàng có tính mát nên thường được áp dụng trong các bài thuốc trị sốt. Dưới đây là 3 cách áp dụng:

Bài thuốc 1: Sử dụng búp hoặc lá Bàng non, Cúc tần, lá Hương nhu, mỗi vị 10 g, sắc thành thuốc, dùng uống.

Bài thuốc 2: Sử dụng 15 g Lá bàng, rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô. Sau đó dùng trộn với 10 g Kinh giới, 10 g Trần bì (Vỏ quýt khô), 12 g Bạc hà, sắc thành thuốc, dùng uống khi còn nóng.

Bài thuốc 3: Sử dụng 15 g lá Bàng khô, 5 g lá Hoắc hương, 10 g Trần bì, 3 lát Gừng tươi, cho vào nước sắc thành thuốc, dùng uống khi còn nóng. Mỗi ngày uống 2 lần trước bữa ăn chính 15 phút.

4. Chữa sâu quảng, lở loét lõm sâu ngoài da, ghẻ lở

Bàng có tác dụng điều trị và làm dịu các bệnh ngoài da. Cách thực hiện khá đơn giản: Sử dụng búp Bàng non, phơi khô, tán thành bột mịn, dùng rắc lên vết thương.

5. Chữa lỵ, ỉa chảy 

Tình trạng lỵ, tiêu chảy có thể được khắc phục nhờ các bài thuốc từ bàng. Cách thự hiện: Sử dụng 12 – 15 g búp Bàng non, sắc với 200 ml nước, dùng uống. Khi uống có thể cho thêm đường cho dễ uống.

Điều trị kiết lỵ từ bàng
Bàng giúp điều trị hiệu quả bệnh kiết lỵ

6. Chữa viêm họng, đau họng

Để khắc phục tình trạng viêm, đau họng, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ bàng. Bài thuốc này không chỉ có tác dụng điều trị hiệu quả mà còn rất an toàn và dễ thực hiện: Sử dụng 7 – 10 lá Bàng non giã nát cùng 1/4 thìa cà phê muối hạt. Cho thêm 250 ml nước, khuấy đều, lọc phần nước cốt, bỏ bã dùng súc miệng kỹ, cách 4 tiếng 1 lần.

7. Chữa mụn bọc sưng đỏ, đau

Bàng cũng thường được sử dụng để điều trị các bệnh ngoài da nhờ tác dụng ngừa sưng, kháng viêm, trong đó có điều trị mụn nhọt. Để áp dụng, người bệnh thực hiện như sau: Dùng lá Bàng giã nát, đun sôi, chờ đến khi nguội thì dùng đắp lên vùng da cần điều trị mụn. Để yên khoảng 15 – 20 phút sau đó rửa sạch bằng nước ấm.

8. Chữa chàm ở trẻ em

Đây là một trong những bài thuốc chữa chàm an toàn cho trẻ em, nhưng cần duy trì trong một thời gian dài mới thấy được hiệu quả. Phụ huynh có thể áp dụng theo 2 cách dưới đây để chữa chàm cho trẻ:

Cách 1: Đun nước lá Bàng dùng tắm cho bé, liên tục trong vài ngày sẽ khỏi.

Cách 2: Sử dụng búp Bàng non, rửa sạch, ngâm nước muối, sau đó giã nát, thêm vài hạt muối tình. Lọc lấy phần nước cốt bôi vào vùng da bị chàm.

9. Chữa đau dạ dày

Sử dụng bàng chữa đau dạ dày là một trong những bài thuốc dân gian được nhiều người áp dụng và đã thành công. Dùng một nắm lá bàng non đun sôi cùng 2 lít nước. Sau đó vớt bỏ bã đi, dùng uống thay nước hàng ngày.

10. Chữa các bệnh phụ khoa

Đây là bài thuốc có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh phụ khoa hiệu quả nhưng ít người biết, chị em có thể tự áp dụng tại nhà như sau: Sử dụng một lượng lá bàng vừa đủ, khoảng 10 – 15 lá, đun sôi với 1 lít nước cùng 3 thìa cà phê muối biển. Đun kỹ trong 30 phút, dùng rửa vùng kín. Mỗi tuần thực hiện 3 – 5 lần.

11. Điều trị bệnh trĩ

Để bài thuốc phát huy tối đa hiệu quả, người bệnh nên kết hợp với một số loại dược liệu thiên lý. Cách thực hiện bài thuốc này như sau: Sử dụng lá cây Bàng rửa sạch, thái nhỏ, đun lấy nước dùng ngâm rửa hậu môn chừng 15 – 20 phút. Lại dùng Thiên lý, rửa sạch, giã nhỏ, thêm chút nước muối sinh lý, giã nát, vắt lấy nước cốt, tẩm vào băng gạc. Sau đó đắp băng vào hậu môn, để yên đến sáng. Thực hiện mỗi ngày một lần, liên tục trong một tháng.

Điều trị trĩ
Các bài thuốc từ bàng giúp điều trị bệnh trĩ hiệu quả

Lưu ý khi sử dụng các bài thuốc từ bàng

Để dùng lá bàng chữa bệnh đạt hiệu quả cao nhất, người bệnh cần lưu ý một số điểm sau:

  • Bài thuốc từ lá bàng chữa đau dạ dày phù hợp với cơ địa của từng người, vì thế, cần kiên trì thực hiện mới mang lại kết quả.
  • Các bài thuốc chỉ nằm trong phạm vi dân gian, chưa có nghiên cứu khoa học chính thức vì thế không nên quá lạm dụng vào nó.
  • Không sử dụng bài thuốc từ lá bàng cho những người bị dị ứng hoặc mẫn cảm với các thành phần của thuốc.

Bàng được sử dụng để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau bao gồm đau dạ dày, trị, mụn nhọt, viêm nhiễm phụ khoa, cảm sốt. Mặc dù không chứa độc tính nhưng trước khi sử dụng dược liệu, người bệnh nên trao đổi với thầy thuốc để được hướng dẫn cụ thể.

Trên đây là một số đặc điểm cũng như bài thuốc chữa bệnh từ bàng. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Metaherb sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Công dụng tuyệt vời của cây chay trong điều trị bệnh

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?