Bạch truật và 18 bài thuốc chữa đau dạ dày, an thai, rối loạn tiêu hóa, đau nhức xương khớp…hiệu quả

Bạch truật là vị thuốc có tác dụng ích khí, kiện tỳ và bổ vị. Dược liệu này thường được sử dụng để bồi bổ thể trạng, nâng cao sức khỏe, chữa chứng suy nhược, ăn uống kém, tiêu chảy kéo dài, thai động không yên và đau nhức xương khớp.

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm dược liệu bạch truật

Bạch truật là vị thuốc thường gặp trong các bài thuốc giúp tăng cường sức khỏe, trường thọ. Nhưng ít ai biết rằng có rất nhiều phương pháp khác nhau để biến bạch truật thành bài thuốc chữa được nhiều bệnh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho người đọc những thông tin đầy đủ nhất về dược tính, cách sử dụng của vị thuốc này.

Mô tả

Bạch truật là loài cây sống lâu năm, thân thảo, có rễ phát triển lớn. Thân cây thẳng, mọc đơn độc, có phân nhánh ở phần trên, phần dưới thân hóa gỗ, cây cao khoảng 0.3 – 0.7m. Lá mọc cách, lá phần trên có cuống ngắn, trong khi đó lá phần dưới có cuống dài và ôm lấy thân.

Hoa có màu trắng ở dưới, màu đỏ tím ở phần trên, hoa nhiều. Quả bế, dẹp, thuôn và có vỏ ngoài màu xám.

Hình ảnh cây bạch truật
Hình ảnh cây bạch truật

Phân bố, thu hái và chế biến

Thân rễ của cây được sử dụng để làm thuốc. Chỉ chọn thứ rễ có ruột màu trắng ngà, mùi thơm nhẹ và chất cứng rắn. Rễ đen, mốc và xốp có phẩm chất kém nên ít khi được dùng làm thuốc.

Bạch truật là loại thảo dược có nguồn gốc từ Trung Quốc, được trồng nhiều ở An Huy, Dư Huyện, Triết Giang, Hồ Nam, Hồ Bắc, Giang Tây, Tứ Xuyên và Phúc Kiến. Hiện nay, thảo dược này đã được di thực vào nước ta nhưng số lượng chưa nhiều.

Thân rễ của cây được thu hái vào cuối tháng 10 đến đầu tháng 11. Khi thu hoạch, cần quan sát biểu hiện của cây để tránh tình trạng thu hái phải thân rễ nghèo dinh dưỡng. Chỉ thu hái ở cây có vỏ màu vàng nâu, phần ngọn cây cứng và dễ bẻ gãy. Khi thu hái, cần chọn ngày nắng ráo và đất khô, nhổ trực tiếp từng cây. Sau đó cắt bỏ rễ con, thân cây và đem củ về chế biến.

Bạch truật thường được bào chế theo những phương pháp sau:

  • Đem rửa sạch đất cát, cắt thành miếng vừa phải và dùng phơi/ sấy khô.
  • Rửa sạch, thái mỏng, đem ngâm với nước trong vòng 4 giờ và đem đồ trong 4 giờ. Sau khi củ mềm, đem bào mòng và phơi khô. Hoặc có thể tẩm với nước gạo đặc hoặc bột hoàng thổ rồi phơi khô, sao vàng.
  • Rửa sạch đất cát, cắt bỏ rễ con và phần thân trên, sau đó đem phơi trong vòng 15 – 20 ngày.
  • Bào mỏng, phơi khô, sau đó tẩm mật sao vàng hoặc tẩm nước hoàng thổ sao vàng.
  • Đem thái mỏng và sao cháy.

Củ bạch truật sau khi phơi khô rất dễ ẩm mốc và hư hại.Vì vậy cần phải bảo quản ở nơi khô ráo. Nếu thấy mốc phải đem sấy diêm sinh hoặc phơi sấy để tránh hư hại.

Thành phần hóa học

Bạch truật chứa nhiều thành phần hóa học đa dạng, trong đó gồm có 1.4% tinh dầu (vitamin A, atractylon, atracylenolid, atractylola, eudesmol), b-selinene, a-curcumene, b-elemol, humulene, palmitic acid, hinesol, 8b-ethoxyatractylenolide II,…

Tác dụng dược lý của vị thuốc bạch truật

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại

  • Tác dụng đối với đường ruột: Thực nghiệm trên thỏ cho thấy, nước sắc từ dược liệu có tác dụng ức chế ruột ở trạng thái hưng phấn và có tác dụng hưng phấn đối với ruột ở trạng thái ức chế. Vì vậy bạch truật có khả năng chữa cả chứng tiêu chảy và táo bón.
  • Tác dụng lợi tiểu: Thảo dược có tác dụng tăng bài tiết natri và ức chế tiêu quản thận hấp thu nước.
  • Tác dụng đối với hệ tuần hoàn: Thực nghiệm cho thấy cồn chiết xuất và nước sắc từ bạch truật có tác dụng giãn mạch và chống đông máu.
  • Tác dụng bảo vệ gan: Nước sắc dược liệu có tác dụng bảo vệ tế bào gan và ngăn ngừa tình trạng sụt giảm glycopen trong gan.
  • Tác dụng bồi bổ sức khỏe: Thực nghiệm ở chuột cho thấy, nước sắc từ bạch truật có tác dụng tăng cường khả năng miễn dịch, tăng sức bơi lội, tăng trọng lượng, tăng bạch cầu và khả năng thực bào của hệ thống tế bào lưới. Ngoài ra bạch truật còn có tác dụng kích thích tổng hợp protein ở tá tràng.
  • Nước sắc từ bạch truật có tác dụng hạ đường huyết.
  • Atractylenoid trong dược liệu có tác dụng chống viêm (đặc biệt là ở khớp), chống suy giảm chức năng gan và chống loét ở các cơ quan tiêu hóa.
  • Một số nghiên cứu cho thấy, vị thuốc này có tác dụng ức chế một số loại vi khuẩn gây bệnh ngoài da.
  • Bạch truật có tác dụng ức chế quá trình bài tiết dịch vị của dạ dày, từ đó làm giảm tình trạng viêm loét dạ dày tá tràng.
Vị thuốc có nhiều công dụng tốt cho cơ thể
Vị thuốc có nhiều công dụng tốt cho cơ thể

Tác dụng của bạch truật theo Đông Y

  • Công dụng: Ích khí, an thai, trừ thấp, bổ tỳ vị, chỉ hãn, táo thấp, chỉ hãn, ôn trung,…
  • Chủ trị: Chảy nước mắt, đau đầy, phù thũng, hoàng đản (viêm gan), phong hàn, hơi thở ngắn, suy nhược, tiểu không thông, tỳ vị hư, tiêu chảy, táo bón, thai động, tiểu đường.

Bạch truật thường được dùng ở dạng sắc hoặc hoàn tán. Mỗi lần dùng 5 – 15g/ ngày, nếu dùng để thông tiện có thể sử dụng với liều lượng lớn 60 – 120g/ ngày.

Bài thuốc chữa đau dạ dày bằng bạch truật

Một số nghiên cứu khoa học đã chỉ rõ, bạch truật có khả năng giảm đau thượng vị, cải thiện triệu chứng khó chịu của bệnh lý dạ dày. Người bệnh có thể tham khảo một số công thức dưới đây:

Trị đau dạ dày gây rối loạn tiêu hóa

  • Bài thuốc 1: Xa tiền tử (sao muối) 150g, vỏ cây táo (sao vàng) 150g, mạch môn (sao), bạch truật (thổ sao) và sơn dược mỗi vị 200g. Đem các vị tán thành bột mịn và uống trước khi ăn. Trẻ dưới 1 tuổi dùng từ 0.5 – 1g/ lần, trẻ từ 2 – 3 tuổi dùng 2 – 3g/ lần, trẻ từ 4 – 6 tuổi dùng 3 – 4g/ lần. Ngày dùng từ 2 – 3 lần cho đến khi khỏi.
  • Bài thuốc 2: Chỉ thực 6g và bạch truật 12g, đem làm hoàn tán. Mỗi lần dùng 4 – 8g uống với nước cơm, ngày dùng từ 2 – 3 lần.
  • Bài thuốc 3: Dùng can khương 8g, cam thảo 4g, bạch truật và đảng sâm mỗi vị 12g. Đem sắc uống, ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc làm lành viêm loét

  • Chuẩn bị: Nhân sâm 160g và bạch truật 640g.
  • Thực hiện: Đem ngâm với nước trường lưu thủy trong vòng 1 đêm. Sau đó nấu với củi dâu với lửa nhỏ cho thành cao. Khi dùng hòa cao với mật ong uống.
Bạch giúp cải thiện triệu chứng bệnh lý dạ dày nhanh chóng
Bạch giúp cải thiện triệu chứng bệnh lý dạ dày nhanh chóng

Hạn chế mồ hôi trộm do đau dạ dày

  • Chuẩn bị: Bạch truật 160g, thạch hộc, cám gạo miến và mẫu lệ mỗi thứ 1 ít.
  • Thực hiện: Chia bạch truật thành 4 phần mỗi phần 40g, đem sao 1 phần với thạch hộc, 1 phần với cám gạo miến, 1 phần với mẫu lệ và để nguyên phần còn lại. Sau đó chỉ lấy bạch truật đem tán bột mịn. Mỗi ngày dùng 3 lần, mỗi lần dùng 12g uống với nước cơm.

Chữa đầy trướng, hàn khi ngưng trệ bên trong dạ dày

  • Chuẩn bị: Quất bì 160g và bạch truật 80g.
  • Thực hiện: Đem các vị tán thành bột mịn, sau đố hồ với rượu làm thành viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần dùng 30 viên uống với nước sắc mộc hương trước khi ăn.

Bài thuốc trị viêm dạ dày cấp và mãn tính

  • Chuẩn bị: Gừng 3g, cam thảo 15g, bạch truật 6g, hậu phác và trần bì mỗi vị 4.5g, toan táo nhân 5g.
  • Thực hiện: Sắc với 600ml nước còn lại 300ml và chia thành 2 lần uống trong ngày.

Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh dạ dày, chuyên gia Minh Thùy chia sẻ: “Các thành phần hóa học trong cây bạch truật có tác dụng kháng viêm, chống phù nề. Từ đó phòng chống và điều trị viêm loét dạ dày một cách hữu hiệu, giảm lượng dịch vị dạ dày tiết ra trong khi không làm giảm lượng axit tự nhiên có trong dịch vị dạ dày”.

Bài thuốc điều trị đa dạng bệnh lý từ bạch truật

Bạch truật thường được dùng để trị chứng tiêu chảy, ăn uống kém và đầy trướng bụng, sinh lý…

Hạn chế ra mồ hôi do khí hư

  • Bài thuốc 1: Phù tiểu mạch 20g, hoàng kỳ và bạch truật mỗi vị 12g. Đem sắc uống mỗi ngày dùng 1 thang.
  • Bài thuốc 2: Mẫu lệ 24g, bạch truật và phòng phong mỗi vị 12. Đem tán thành bột mịn, mỗi lần dùng từ 8 – 12g.

Chữa viêm gan

  • Chuẩn bị: Bạch truật tán bột.
  • Thực hiện: Dùng sắc uống, nếu bị ung thư gan dùng từ 60 – 100g/ ngày, viêm gan mãn tính dùng 15 – 30g/ ngày, xơ gan cổ trướng dùng từ 30 – 60g/ ngày.
Hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan
Hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan

Khắc phục phù nề

  • Chuẩn bị: Sinh khương bì, bạch truật, đại phúc bì, trần bì, tang bạch bì và tang bì, gia giảm liều lượng dược liệu theo mức độ bệnh.
  • Thực hiện: Sắc uống, có thể dùng bài thuốc này cho phụ nữ mang thai.

Chữa chứng huyễn vựng nội nhĩ – hội chứng Méniere

  • Chuẩn bị: Ý dĩ (sao), trạch tả và bạch truật (mạch sao) mỗi vị 30g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, chia làm 3 lần uống. Ngày dùng 1 thang cho đến khi bệnh thuyên giảm.

Trị chứng chảy dãi nhiều ở trẻ nhỏ

  • Chuẩn bị: Sinh bạch truật 10g.
  • Thực hiện: Đem xắt nhỏ, cho vào chén và thêm ít nước và chưng cho chín. Sau đó thêm ít đường và cho trẻ uống.

Giảm đau vùng đùi lưng mãn tính

  • Chuẩn bị: Chích sơn giáp 6g, bạch truật 30g và rượu trắng 25 độ 100ml.
  • Thực hiện: Đem sắc với lửa nhỏ trong vòng 30 phút, đổ nước ra và thêm nước vào bã, sắc lần 2. Trộn đều nước sắc và chia làm 2 lần uống (sáng – chiều). Dùng liên tục trong vòng 2 – 3 ngày sẽ nhận thấy cơn đau thuyên giảm rõ rệt.

Bài thuốc chữa bệnh phong thấp

  • Chuẩn bị: Tang chi, phòng kỷ, bạch truật và uy linh tiên, điều chỉnh liều theo tình trạng bệnh lý.
  • Thực hiện: Đem sắc uống.

An thai, thích hợp với phụ nữ bị động thai do huyết hư

  • Chuẩn bị: Xuyên khung 8g, bạch truật, hoàng cầm, bạch thược và đương quy mỗi vị 12g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, mỗi ngày dùng 1 thang. Sử dụng liên tục từ 2 – 4 thang để đạt kết quả tốt.

Giảm táo bón

  • Bài thuốc 1: Thăng ma 3g, sinh địa 30g, sinh bạch truật 60g. Đem sắc ngày 1 thang, dùng liên tục từ 1 – 4 thang.
  • Bài thuốc 2: Bạch truật sống (dùng từ 40 – 200g tùy trường hợp). Nếu rêu lưỡi đen sạm, mạch tế nhược, đại tiện khó đi nhưng ra phân mềm thì gia thêm can khương, nhục quế, hậu phác và phụ tử. Trường hợp phân khô gia thêm thăng ma và sinh địa.
Bạch truật giải quyết tình trạng táo bón nhanh chóng
Bạch truật giải quyết tình trạng táo bón nhanh chóng

Chữa cấm khẩu do trúng phong

  • Chuẩn bị: Rượu 3 thăng và bạch truật 160g.
  • Thực hiện: Đem sắc cho đến khi còn 1 thăng, uống thuốc vào sẽ thấy đổ mồ hôi.

Ổn định huyết áp

  • Chuẩn bị: Bạch truật 1.8kg.
  • Thực hiện: Đem giã nát, trộn với rượu làm thành viên to bằng hạt ngô đồng. Ngày dùng 3 lần, mỗi lần dùng 20 viên.
  • Lưu ý: Khi dùng bài thuốc này, cần kiêng ăn thanh ngư, mận, đào và cải thìa.

Hạn chế động thai

  • Chuẩn bị: Chỉ xác (sao cám) và bạch truật bằng lượng nhau.
  • Thực hiện: Đem tán thành bột mịn, trộn với nước cơm làm thành viên to bằng hạt ngô đồng. Trước khi ăn, dùng 30 viên uống với nước nóng.

Bài thuốc dưỡng huyết an thai

  • Chuẩn bị: Thược dược 6g, nhu mễ, nhân sâm, hoàng cầm và tục đoạn mỗi vị 5g, sa nhân, chích cam thảo và xuyên khung mỗi vị 4g, bạch truật 10g, hoàng kỳ 15g, thục địa 10g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc uống, ngày dùng 1 thang.

Kiêng kỵ và lưu ý khi dùng bạch truật

Trước khi sử dụng, người bệnh nên lưu ý:

  • Không nên dùng cho người can thận có động khí, táo khát, đầy trướng, âm hư hỏa thịnh và thận hư.
  • Tránh dùng cho người có khí trệ, uất kết, tích tụ khiến người nổi nhiều mụn nhọt, gầy, khó thở,…
  • Kỵ thịt chim sẻ, tùng, thái, lý, đào và thanh ngư.
  • Nếu muốn dùng bổ khí, an thai, chỉ hãn và kiện tỳ thì cần sao trước khi dùng. Nếu dùng để lợi thủy và táo thấp thì nên dùng bạch truật sống.
  • Trường hợp có các triệu chứng khí trệ (bụng ngực đầy tức) nên gia thêm sa nhân, mộc hương và trần bì.
  • Bạch truật có thể gây ra một số tác dụng ngoại ý khi dùng như khô miệng, buồn nôn, khó chịu trong miệng,…
  • Cần tránh nhầm lẫn với bạch truật nam – thân rễ phơi khô của cây bạch truật nam/ cây thổ tam thất thuộc họ Cúc – Asteraceae).
Sử dụng bạch truật đúng cách, nâng cao hiệu quả điều trị
Sử dụng bạch truật đúng cách, nâng cao hiệu quả điều trị

Hiệu quả sử dụng bạch truật chữa viêm đau dạ dày còn phụ thuộc vào cơ địa, và mức độ bệnh lý của từng người. Chuyên gia khuyến cáo, bên cạnh sử dụng hậu phác người bệnh nên sử dụng thêm những vị thảo dược tự nhiên như:

  • Lá khôi: Tiêu diệt vi khuẩn hP, chống ung thư dạ dày
  • Khổ sâm: Làm lành vết viêm loét
  • Cam thảo: Giảm đau, kháng viêm, trung hòa aicd dạ dày
  • Tinh chất curcumin: Chồng oxy hóa, hỗ trợ làm lành viêm loét, hạn chế biến chứng

Lưu ý, mỗi vị thuốc có thành phần hóa học và dược tính riêng, người bệnh không nên tự ý kết hợp tại nhà, tránh phản tác dụng. Tốt hơn hết, nên sử dụng những viên uống thiên nhiên bảo vệ sức khỏe dạ dày.

Hiện nay, Dạ dày – tá Metaherb là một trong những sản phẩm có chất lượng cao, được nhiều người bệnh tin chọn. Viên uống thảo dược này được bào chế bằng công nghệ nano, tăng khả năng hấp thu dược chất trong máu gấp hàng chục lần bình thường. Giải quyết nhanh triệu chứng bệnh dạ dày.

Thông tin trong bài viết về bạch truật chỉ mang tính chất tham khảo. Nếu còn bất cứ băn khoăn gì về cách dùng vị thuốc, người bệnh hãy liên hệ ngay với chuyên gia Minh Thùy để được tư vấn chi tiết.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?