Bài thuốc quý từ ba chẽ “đánh bay” bệnh kiết lỵ, rắn cắn, bong gân, tiêu chảy, đau nhức xương khớp,…nhanh chóng

Cây be chẽ thuộc họ Đậu, phân bố nhiều ở các tỉnh trung du và miền núi phía bắc nước ta. Với các thành phần dược tính cao, ba chẽ thường được chỉ định trong điều trị kiết lỵ, chữa rắn cắn, bong gân,…Cùng Metaherb tìm hiểu chi tiết về dược liệu này trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên khác: Lá ba chẽ, biền ong (Dao), đậu bạc đầu, may thặp moong (Tày), niễng đực, tràng quả tam giác, đa rờtip (K.ho), chù tay mãy (Hmông)

Tên khoa học: Dendrolobium Triangulare (Retz.) Schinler

Họ: Đậu (Fabaceae)

Đặc điểm cây ba chẽ

1. Mô tả thực vật

Ba chẽ là loài cây thân nhỏ, sống lâu năm. Cây có chiều cao trung bình chỉ từ 0.5-0.6m, có một số cây cao 1.5m. Thân cây tròn và có nhiều cành. Cành cây non thường có hình tam giác dẹt, có cạnh, uốn lượn và có lông mềm màu trắng. Cành già thường cứng hơn và có hình tròn.

ba chẽ
Cây ba chẽ

Lá ba chẽ là lá kép, mọc so le nhau. Phiến lá chét nguyên có hình trứng, hình thoi hay bầu dục. Lá ba chẽ non nằm ở ngọn thường được phủ bởi lớp lông trắng.

Hoa ba chẽ mọc thành chùm đơn, mỗi chùm có 10 – 20 cái, có màu trắng và cánh hoa có móng. Đài hoa chia làm 4 thùy, trong khi đó thùy dưới dài hơn 3 thùy trên. Đặc biệt, đài hoa có lông mềm. Quả có mép lượn và không có cuống. Mỗi quả có các đốt thắt ở giữa các hạt thành 2 – 3 đốt, có lông mềm.

2. Phân bố

Ở nước ta, có thể tìm thấy cây ba chẽ ở các tỉnh vùng núi thấp, trung du và cao nguyên như Lào Cai, Lạng Sơn, Đắc Lắc, Lai Châu, Hòa Bình, Kon Tum, Gia Lai và Hà Bắc.

3. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến và bảo quản

Bộ phận dùng: Lá cây ba chẽ được sử dụng làm thuốc

Thu hái: Quanh năm

Chế biến: Sau khi thu hái xong đem rửa sạch và phơi hoặc sấy khô. Nếu sấy, không nên sấy ở nhiệt độ quá 500 độ C

Bảo quản: Nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm ướt

4. Thành phần hóa học

Cây ba chẽ gồm các thành phần chính như:

  • Saponin
  • Acid nhân thơm
  • Flavnoid
  • Tanin
  • Acid hữu cơ
  • Alcaloid, bao gồm Candixin, Hocdenin, Phenethylamin và Salsolidin

Vị thuốc cây ba chẽ

1. Tính vị

Lá ba chẽ có tính ôn, có vị ngọt, hơi đắng và không chứa độc

2. Tác dụng dược lý

– Theo Y học cổ truyền:

Theo các chuyên gia đông y, ba chẽ có nhiều tác dụng chữa bệnh hiệu quả, cụ thể:

  • Điều trị bệnh phong tê thấp
  • Kháng viêm và chống khuẩn
  • Giúp thanh nhiệt và đào thải độc tố, chữa rắn cắn
Tác dụng của cây ba chẽ
Theo nghiên cứu của cả Đông và Tây y, ba chẽ có nhiều tác dụng điều trị bệnh khác nhau

– Theo y học hiện đại

Lá cây ba chẽ chứa nhiều hoạt chất có các tác dụng chính như:

  • Tác dụng kháng khuẩn: Dược liệu có tác dụng kháng khuẩn hiệu quả nhờ khả năng ức chế khả năng hoạt động của các chủng khuẩn như Staphylococus Aureus, Eschesichia Coli nhưng không có tác dụng kiểm soát các vi khuẩn Hemolyticus, Enterococus, Diplococus Pneumoniae và Streptococus.
  • Tác dụng kháng viêm: Lá ba chẽ được nghiên cứu chứa nhiều chất chống oxy hóa, vì thế thường được ứng dụng trong chống viêm.
  • Thu teo tuyến ức: Thành phần hóa học chứa trong dược liệu có công dụng gây thu teo tuyến ức ở chuột cống non. Công dụng này đang được nghiên cứu thêm ở người.

3. Cách sử dụng và liều dùng

Cây ba chẽ được dùng dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc bột. Ngoài ra, thuốc cũng được dùng ở dạng cao khô, cao nước và hoàn viên. Về liều dùng, mỗi ngày chỉ nên sử dụng khoảng 10 – 50 gram. Tuyệt đối không dùng quá liều vì dược liệu này có thể gây táo bón.

Bài thuốc chữa bệnh từ cây ba chẽ

1. Điều trị bệnh lỵ

Ba chẽ chứa các thành phần giúp tiêu diệt khuẩn lỵ nhanh chóng, cách thực hiện như sau: Chuẩn bị 30 – 50 gram lá ba chẽ sao vàng hoặc phơi khô. Sau đó cho vào nồi và thêm 800 ml nước, đun sôi khoảng 15 – 30 phút. Sau khi nước cạn còn 400 ml, chia thuốc làm 2 và uống trong ngày. Uống liên tục cho đến khi triệu chứng bệnh thuyên giảm thì ngưng sử dụng.

Lỵ
Đây là một trong những công dụng trị bệnh nổi bật nhất của ba chẽ

2. Chữa tiêu chảy và các bệnh lý liên quan đến nhiễm khuẩn tụ cầu vàng

Sử dụng 200 gram lá cây ba chẽ đem rửa sạch và cho vào ấm nấu chung với ít nước. Nấu cho đến khi lá mềm và tạo thành cao khô. Sau đó dập thành viên, mỗi viên thuốc có trọng lượng 0,25 gram. Tùy thuộc vào từng đối tượng mà liều dùng ở mỗi người không giống nhau. Cụ thể, mỗi ngày người lớn uống 2 lần, mỗi lần 5 – 6 viên. Trẻ em từ 1 – 3 tuổi, mỗi ngày uống 2 – 3 viên. Còn đối với trẻ ở độ tuổi 4 – 7, liều uống mỗi ngày từ 4 – 5 viên, chia uống 2 lần. Kiên trì áp dụng bài thuốc này trong 1 tuần để điều trị dứt điểm bệnh.

3. Chữa rắn cắn

Đây là cách sơ cứu nhanh và tạm thời, người bị rắn cắn vẫn cần đến các trung tâm y tế để được can thiệp và chữa trị. Cách sơ cứu rắn cắn bằng ba chẽ: Sử dụng một nắm lá ba chẽ tươi đem rửa sạch, nhai hoặc giã nát, sau đó nuốt nước còn phần bã đem đắp lên miệng rắn cắn để giảm sưng và hút nọc độc.

4. Trị chứng đau nhức xương khớp do phong tê thấp và bong gân

Sử dụng 50 gram lá ba chẽ đem rửa sạch và ngâm trong nước muối pha loãng. Sau đó, vớt lên để ráo và giã nát. Dùng dược liệu này đắp lên vị trí xương khớp bị sưng đau và dùng miếng vải cố định lại. Sau khoảng 1 ngày, tháo thuốc và vệ sinh lại vùng da. Với bài thuốc chữa đau xương khớp bằng cây ba chẽ này, người bệnh cần kiên trì áp dụng 5 – 7 ngày để giảm nhanh triệu chứng đau.

Giảm đau do bong gân bằng cây ba chẽ
Ba chẽ giúp giảm đau nhanh chóng trong các trường hợp đau nhức do bong gân

Lưu ý khi áp dụng các bài thuốc từ cây ba chẽ

Khi áp dụng các bài thuốc từ cây ba chẽ chữa bệnh, cần lưu ý một số điều sau để đạt hiệu quả tốt nhất:

  • Trong lá của cây ba chẽ có chứa thành phần tannin gây ra táo bón. Những người đang gặp phải tình trạng này không nên sử dụng trong dài ngày.
  • Trước khi tự áp dụng các bài thuốc tại nhà, tốt nhất người bệnh nên tha khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền. Đồng thời, không nên sử dụng các bài thuốc này như phương pháp điều trị duy nhất, mà cần phải tuân thủ theo chỉ định và phác đồ điều trị từ bác sĩ.

Cây ba chẽ có tác dụng hỗ trợ cải thiện một số bệnh lý sức khỏe. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn sức khỏe và dự phòng những rủi ro không may có thể xảy ra, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng dược liệu này.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc về dược liệu ba chẽ. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Metaherb sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Phan tả diệp và 6 bài thuốc điều trị táo bón, đau bụng khó tiêu,…hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?