7 công dụng của cây bá bệnh điều trị bệnh dạ dày, yếu sinh lý, da liễu…hiệu quả bất ngờ!

Cây bá bệnh (còn gọi là mật nhân) có vị đắng, tính mát, quy vào kinh can thận. Đây là loại thảo dược quý được biết đến với nhiều công dụng như chữa lở ngứa, yếu sinh lý nam, đau bụng, ăn không tiêu, đau dạ dày…

Có thể bạn quan tâm

Đặc điểm của cây bá bệnh

Cây bá bệnh hay bách bệnh được dùng rất phổ biến trong nhiều bài thuốc dân gian. Trong bài viết chuyên mục sẽ cung cấp thông tin tổng quan về loại dược liệu này.

Mô tả

Đây là một loại cây bụi có thân mảnh có chiều cao khoảng 10m. Thân cây mọc thẳng đứng và thường không phân nhánh. Lớp vỏ bao bọc bên ngoài thân cây màu trắng xám hoặc vàng ngà.

Lá cây mọc kép chứa khoảng 30- 40 lá chét đối xứng nhau có mặt trên màu xanh bóng và trắng ở mặt dưới. Kích thước lá kép có thể dài đến 1 mét, trong khi đó các lá chét thường có chiều dài dao động từ 5 -20 cm và chiều ngang tối đa khoảng 6cm.

Khi trưởng thành, cây bá bệnh cho ra nhiều hoa và quả. Hoa thuộc dạng lưỡng tính, nở vào tháng 1 và 2 hàng năm, màu đỏ nâu, phát triển ở các nách lá thành từng cụm nhỏ hình chùy. Cánh hoa có kích thước khá nhỏ và mềm mại do có nhiều lông tơ mịn bao quanh.

Quả mật nhân thường ra vào giai đoạn tháng 4 – tháng 5. Nó có hình trứng chứa một hạt, vỏ cứng có rãnh nhỏ ở giữa. Khi còn non, quả có màu nâu vàng và chuyển dần sang màu nâu đỏ khi chín.Quả chín rụng xuống đất khi gặp điều kiện thuận lợi sẽ đâm chồi và phát triển thêm nhiều cây con mới.

Hình ảnh cây bá bệnh
Hình ảnh cây bá bệnh

Phân bố, thu hái và chế biến

Bá bệnh là loài bản địa của Malaysia và Indonesia. Nó cũng có thể được tìm thấy ở một số quốc gia khác như Việt Nam, Ấn Độ, Lào, Philippin, Nam Trung Quốc hay Thái Lan nhưng số lượng ít hơn.

Ở nước ta, bá bệnh ưa sống ở những vùng núi có độ cao dưới 1000 mét hoặc các khu vực trung du, Tây Nguyên hay những vùng đồi có chiều cao thấp.

Trừ hoa, tất cả các bộ phận của cây bá bệnh đều được sử dụng làm thuốc. Chúng bao gồm: Thân cây, Lớp vỏ bên ngoài của thân cây, lá, rễ, quả.

Dược liệu có thể được thu hái vào bất kì thời điểm nào trong năm. Lá cây và quả được đem về phơi khô ngay. Trong khi đó rễ, thân cây, vỏ thân sẽ được chặt thành những khúc ngắn rồi mới đem phơi hoặc sấy cho thật khô.

Dược liệu thôi sau khi phơi khô sẽ được cho vào các bịch ni lông và cột chặt miệng lại, bảo quản nơi thoáng mát. Tránh để nơi ẩm mốc khiến dược liệu bị mốc.

Thành phần hóa học của bá bệnh

Phân tích thành phần của vị thuốc bá bệnh, các nhà nghiên cứu phát hiện các hợp chất sau:

  • Chất đắng trong vỏ cây: Eurycomalacton, 2. 6 dimethoxybenzoquinon
  • Các alcaloid : Bao gồm carbolin và 10-dimethoxycanthin
  • Hợp chất quassinoid: Longilacton, 15-β-dihydroxyklaineanon hay eurycomalacton …
  • Hợp chất triterpen: Niloticin, piscidinol A, và hyspidron
  • Một số hoạt chất khác: campestrol, β-sitosterol, eurycoinanol, 2-O-β-D-glucopyranosid, 6 – dion…

Vị thuốc bá bệnh

  • Tính vị: Tính mát, vị đắng
  • Quy kinh: Bá bệnh có thể quy vào kinh can, thận

Cây bá bệnh có tác dụng gì?

Theo Đông y, cây bá bệnh có tác dụng thanh giải lý nhiệt, lợi tiểu, lương huyết chuyên chủ trị các chứng: Chàm ở trẻ em, đi tiểu ra máu, đau mỏi lưng, chướng hơi, đầy bụng, ăn lâu tiêu. Ngoài ra, lá còn giúp chữa lở ngứa, quả chữa bệnh lỵ, lá giúp giải rượu và trị giun.

Cây bá bệnh có nhiều tác dụng khác nhau, điều trị đa dạng bệnh lý
Cây bá bệnh có nhiều tác dụng khác nhau, điều trị đa dạng bệnh lý

Một số tác dụng dược lý đã được chứng minh:

  • Thử nghiệm nuôi cấy in vitro cho thấy cao bá bệnh có thể chống lại ký sinh trùng gây sốt rét
  • Hàm lượng testosteron trong huyết thanh của độc vật giống đực có sự gia tăng đáng kể sau khi sử dụng chiết xuất từ rễ và thân bá bệnh. Chính vì vậy, các nhà nghiên cứu tin rằng bá bệnh có thể giúp làm tăng nội tiết tố, cải thiện khả năng sinh lý ở nam giới.
  • Thử nghiệm thuốc được bào chế từ bá bệnh, xấu hổ và cây trâm bầu trên chuột cống trắng cho thấy nó có tác dụng lợi mật rõ rệt. Đồng thời thuốc còn đẩy nhanh tốc độ tái tạo của các tế bào gan chuột bị tổn thương, làm giảm tác hại của carbon tetraclorid đối với gan của loại động vật này. Khi dùng trên bệnh nhân, thuốc làm giảm bilirubin trong máu.

Dùng 4 – 6g thuốc dưới dạng sắc uống hoặc tán bột ngâm rượu, bào chế thành viên hoàn hay phối hợp cùng một số vị dược liệu khác.

Bài thuốc sử dụng cây bá bệnh

Người bệnh có thể sử dụngc ây thuốc theo một số công thức dưới đây:

Cải thiện chướng hơi, đầy bụng, đau bụng, ăn lâu tiêu do đau dạ dày

Thành phần:

  • Cây mật nhân: 50g
  • Củ sả, củ gấu, tiêu lốt: Mỗi vị 50g
  • Vỏ quýt, thổ hoắc hương, thổ cam thảo, dây mơ, nhân trần, dây rơm, xuyên phác: Mỗi vị 100g

Cách dùng thuốc: Các vị trên đem tán thành bột, người lớn uống 12g/ngày, trẻ em dùng theo hướng dẫn của thầy thuốc.

Bá bệnh cải thiện đầy bụng, khó tiêu, ợ chua, ợ hơi...là biểu hiện của viêm dạ dày mãn tính
Bá bệnh cải thiện đầy bụng, khó tiêu, ợ chua, ợ hơi…là biểu hiện của viêm dạ dày mãn tính

Chuyên gia Minh Thùy chia sẻ: “Cây bá bệnh có chứa nhiều thành phần hóa học tốt cho cơ thể, đặc biệt là người bệnh đau dạ dày. Những thành phần có tác dụng thúc đẩy hệ tiêu hóa làm việc, ngăn đầy bụng, ợ hơi, ợ chua, cải thiện tình trạng đau dạ dày”.

Chữa liệt nửa người bên phải, tê lạnh cơ thể

Thành phần:

  • Xấu hổ, đậu chiều, dây trâu cổ và dây đau xương: Mỗi vị 8g
  • Bách bệnh: 4g
  • Cây thần sa: 6g
  • Quả hồ tiêu chín ( phơi khô, bỏ vỏ ngoài, quế chi: 5g
  • Gừng tươi: 3g
  • Rễ đinh lăng:10g

Cách dùng thuốc: Sắc uống, đều đặn dùng mỗi ngày 1 thang.

Chữa âm huyết suy kém

Thành phần:

  • Cây bá bệnh: 6g
  • Dây ký sinh: 2g
  • Đậu đen: 12g
  • Hà thủ ô đỏ: 10g
  • Các nguyên liệu khác gồm cây gùi, tang chi, rễ cỏ xước, cây huyết rồng, muống biển: Mỗi vị 8g

Cách dùng thuốc: Sắc uống tương tự như bài trên

Chữa bệnh ghẻ, lở ngứa và chàm ở trẻ em

  • Chuẩn bị: 1 nắm lá bá bệnh
  • Cách dùng thuốc:  Dùng lá bá bệnh nấu nước tắm rửa ở khu vực bị ảnh hưởng, kết hợp giã nát là cây để đắp lên khu vực cần điều trị cho đến khi da được chữa lành.
Khắc phục ghẻ lở ở trẻ em
Khắc phục ghẻ lở ở trẻ em

Ổn định kinh nguyệt

  • Chuẩn bị: 15g rễ bá bệnh
  • Cách dùng thuốc: Sắc lấy nước đặc uống mỗi ngày 1 lần. Liệu trình dùng thuốc trong 7 – 10 ngày liên tục.

Bồi bổ cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa

Thành phần:

  • Rễ cây bá bệnh: 20g
  • 10 quả chuối sứ khô
  • 1 lít rượu trắng

Cách dùng thuốc: Đem chuối sứ nướng vàng và cho vào bình thủy tinh ngâm với rễ bá bệnh và rượu. Để bình rượu nơi mát mẻ trong 7 ngày có thể lấy ra uống. Mỗi lần uống 30ml x 3 lần/ngày.

Bài thuốc cải thiện sinh lý nam từ cây bá bệnh

Thành phần:

  • Bá bệnh: 400mg
  • Nhân sâm: 50mg
  • Linh chi: 50g

Cách dùng thuốc: Để chữa yếu sinh lý, bào chế thuốc thành viên nang và dùng theo hướng dẫn của thầy thuốc.

Kiêng kỵ khi sử dụng cây bá bệnh

Người bệnh nên nắm rõ một số nguyên tắc sử dụng cây bá bệnh dưới đây:

Những ai không nên dùng bá bệnh?

Không phải đối tượng nào cũng dùng được bá bệnh. Một số người sử dụng dược liệu này có thể gặp tác dụng phụ ngoài ý muốn hoặc khiến bệnh tình thêm trầm trọng. Cụ thể, cây bá bệnh không được khuyến khích sử dụng cho những trường hợp sau:

  • Phụ nữ mang thai
  • Người có thể trạng yếu, chẳng hạn như bệnh nhân bị ung thư
  • Người đang gặp vấn đề về gan, mật, dạ dày
  • Những trường hợp bị bệnh tim mạch
  • Trẻ em dưới 10 tuổi
  • Bệnh nhân đái tháo đường
  • Người đang gặp vấn đề ở tuyến tiền liệt như: Bị viêm, u hay phì đại tuyến này\
Người bệnh nên sử dụng dược liệu đúng cách nâng cao hiệu quả
Người bệnh nên sử dụng dược liệu đúng cách nâng cao hiệu quả

Một số lưu ý khác khi sử dụng cây bá bệnh

  • Tham khảo ý kiến bác sĩ, thầy thuốc và những người có kinh nghiệm chuyên môn trước khi sử dụng
  • Sử dụng nồi kim loại để sắc thuốc. Tránh dùng ấm kim loại có thể làm giảm dược tính của thuốc
  • Dùng theo liều lượng thầy thuốc chỉ định
  • Cứ sau mỗi 3 tháng sử dụng cây bá bệnh nên nghỉ 1 tháng rồi uống tiếp liệu trình mới. Không dùng kéo dài có thể gặp tác dụng phụ ngoài ý muốn.
  • Sử dụng cây bá bệnh quá liều hoặc tùy tiện kết hợp với các vị thuốc đông y khác có thể gây ra một số tác dụng phụ như: Đau đầu, đau bụng, buồn nôn, nôn ói, hạ huyết áp và đường huyết.
  • Các hoạt chất trong cây bá bệnh có thể tương tác làm biến đổi tính chất hoạt động của thuốc bác sĩ kê. Vì vậy, không sử dụng bá bệnh khi đang điều trị bằng thuốc Tây.

Bên cạnh đó, người dùng cần cần kiên trì khi áp dụng bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc trên. Đặc biệt, sử dụng đúng cách, đúng liều lượng, kết hợp những thảo dược cần thiết trong những toa thuốc cụ thể để chữa bệnh đạt hiệu quả tốt nhất. Với mỗi loại bệnh khác nhau sẽ có chế độ ăn uống riêng. Nhìn chung người bệnh cần xây dựng cho bản thân chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt khoa học để nâng cao sức khỏe và hỗ trợ quá trình điều trị bệnh được tốt nhất.

Ngoài việc áp dụng bá bệnh vào các bài thuốc chữa dạ dày thì hiện nay nhiều chuyên gia khuyến cáo, người bệnh nên sử dụng thêm một số sản phẩm từ thiên nhiên. Trong đó, điều trị dạ dày với một số thảo dược như: chè dây, lá khôi, khổ sâm, cam thảo, tinh chất curcumin từ nghệ,… cũng khá được ưa chuộng.

Một số vị thảo dược bảo vệ dạ dày tốt hiện nay
Thảo dược tự nhiên có tác dụng tốt cho dạ dày

Viên uống Dạ dày – tá tràng Metaherb có thành phần thảo dược tự nhiên, chiết xuất bằng công nghệ cao, chọn lọc hoạt chất dược tính từ thảo dược. Đồng thời công nghệ nano là giảm kích thước phân tử thuốc, tăng cường hấp thu vào cơ thể lên đến 95%. Hỗ trợ cải thiện triệu chứng bệnh dạ dày.

Bài viết đã tổng hợp những thông tin khái quát về dược liệu bá bệnh. Trước khi dùng dược liệu này để chữa trị, bạn nên tham vấn y khoa từ chuyên gia để kiểm soát các rủi ro và tác dụng không mong muốn.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hỗ trợ
Bạn cần tư vấn?